Hazine ve Maliye Bakanlığı, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya'da dört çok taraflı kalkınma bankasıyla toplam 5,1 milyar dolarlık anlaşma imzaladı. Toplu imza töreninde Asya Kalkınma Bankası (ADB), Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), Dünya Bankası ve İslam Kalkınma Bankası (IsDB) ile yapılan 10 anlaşma, Türkiye'nin iklim ve kalkınma gündemindeki projelerin finansmanını kapsıyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, töreni "Sadece anlaşma imzalamakla kalmıyoruz, daha yeşil ve dayanıklı bir ekonomi inşa ediyoruz" sözleriyle değerlendirdi.
Anlaşmalara Bakan Şimşek, ADB Başkanı Masato Kanda, AIIB Başkanı Zou Jiayi ve Dünya Bankası Grubu Başkanı Ajay Banga imza attı.
COP31'de hangi kurumlarla anlaşma imzalandı?
Anlaşmalar Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ADB, AIIB, Dünya Bankası ve İslam Kalkınma Bankası arasında imzalandı. Şimşek, bir hükümetin ve dört kurumun bir araya gelerek ortaya koyduğu bu işbirliğini "örnek alınabilecek bir model" olarak gördüğünü söyledi.
Toplam tutar 5,1 milyar dolar, anlaşma sayısı ise 10 olarak açıklandı.
Şimşek anlaşmalar hakkında ne söyledi?
Şimşek, Türkiye'nin COP31'de ev sahibi olarak mesajının net olduğunu belirterek artık uygulama için daha fazla çaba gerekdiğini vurguladı. Projelerin iyi hazırlanıp finansmanının sağlanmasının şart olduğunu söyleyen Şimşek, "Ödevimizi yaptık, projelerimizi iyi hazırladık, finansmanını sağladık ve anlaşmalarımızı imzaladık. Bu projeler istihdam yaratacak ve ekonomimizi güçlendirecek. Şimdi sıra hayata geçirmekte." dedi.
Dönüşümün gerektirdiği yatırımı hiçbir ülke bütçesinin tek başına karşılayamayacağını ifade eden Şimşek, bu nedenle çok taraflı kalkınma bankalarının desteğinin kritik önem taşıdığını kaydetti.
Türkiye kalkınma ortaklarından ne kadar finansman sağladı?
Şimşek'in verdiği bilgiye göre Türkiye, 2023'ten bu yana kalkınma ortaklarından yaklaşık 50 milyar dolarlık dış finansman sağladı. Bu kaynak, deprem bölgesinin yeniden inşasına, demir yolu ve yenilenebilir enerji projelerine, sanayide karbonsuzlaşmaya, depreme dayanıklı hastanelere, ihracatçılara ve KOBİ'lere yönlendirildi.
Şimşek, son üç yılda uygulanan ekonomi programıyla makroekonomik istikrarın geniş ölçüde sağlandığını, güçlü politikalar ve reformlar olmadan uzun vadeli yatırımın olmayacağını da söyledi.
Asya Kalkınma Bankası ile hangi anlaşmalar yapıldı?
Türkiye'nin ADB'ye bölgesel üye olmasının ardından işbirliği hızla derinleşti. Bankanın Türkiye'deki ilk anlaşması Kasım 2025'te imzalanmıştı. Şimşek'e göre bugünkü anlaşmalarla ADB'nin Türkiye'ye sağladığı finansman bir yıl içinde 3,1 milyar dolara ulaşacak.
ADB Başkanı Kanda, 620 milyon avroluk ilk anlaşmanın afetlere dayanıklı hastanelerin yapılmasına, sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesine ve yeni nesil doktorların yetiştirilmesine katkı sağlayacağını açıkladı. İkinci paketle az gelişmiş ve depremden etkilenen illerle kadın girişimcilere odaklanıldığını belirten Kanda, küçük işletmelerin uzun vadeli finansmanı için VakıfBank aracılığıyla 500 milyon dolar sağlandığını söyledi.
Kanda, bundan sonra dijital altyapı, eğitim, tarım işletmeciliği ve özel sektör alanlarında da yeni fırsatlar gördüklerini ekledi.
AIIB Türkiye'ye ne kadar kaynak sağlayacak?
AIIB Başkanı Zou, bankanın toplam 1,9 milyar dolar katkıda bulunacağını bildirdi. Bunun 1,6 milyar dolarlık bölümü, Türkiye İklim Eylemini Hızlandırma Programı ve ek finansmanı için ayrıldı. Zou'ya göre program, Türkiye'nin iklim düzenlemelerinin uygulanmasını destekliyor.
Kalan 300 milyon dolar ise Türk Eximbank aracılığıyla kullandırılacak. Zou, bu kredinin yeşil dönüşümü desteklediğini ve işletmelerin ekonomik şoklara karşı direncine yardımcı olduğunu söyledi.
Dünya Bankası Grubu ile imzalanan anlaşmalar neleri kapsıyor?
Dünya Bankası Grubu Başkanı Banga, şehirler, tarım ve sanayi alanlarında toplam 1,5 milyar dolarlık üç anlaşma imzaladıklarını açıkladı. Bu tutara, harekete geçirilmesi hedeflenen ek özel sektör yatırımları dahil değil.
Banga, grubun Türkiye'deki portföyünün 32 milyar dolara ulaştığını ve bunun dünyadaki en büyük portföylerden biri olduğunu söyledi. Türkiye'nin Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankasının en büyük, Uluslararası Finans Kurumunun ise ikinci en büyük ortağı olduğunu aktaran Banga, ortaklığın 75 yılı aştığını belirtti.
Anlaşmaların COP31 temasıyla bağı ne?
Kanda, COP31'in odak noktasının dirençli şehirler olduğunu hatırlatarak imzalanan anlaşmaların bu hedefi desteklediğini söyledi. Zou ise finansmanın sonuçlarının COP31'in üzerinden uzun süre geçtikten sonra da önemini koruyacağını ifade etti.
Şimşek, dünyanın bu COP'u diyaloğun eyleme nasıl dönüştürüleceğini görmek için izlediğini belirterek Türkiye'nin sahadaki uygulamayı göstermeyi amaçladığını anlattı.
