ABD'nin eski Tel Aviv Büyükelçisi Dan Shapiro, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Washington'da siyaseten "toksik" bir figür haline geldiğini söyledi. İsrail'in Yedioth Ahronoth gazetesine konuşan Shapiro, 3 Kasım'daki ABD ara seçimlerinin ardından Demokratların Netanyahu'yla çalışmaya yanaşmayacağını belirtti. Cumhuriyetçiler cephesinde de Netanyahu'nun İran savaşıyla özdeşleştiğini ifade etti.
Haberin kaynağı Shapiro'nun gazeteye verdiği röportajdır. Aşağıdaki değerlendirmeler Shapiro'ya aittir.
Dan Shapiro Netanyahu için ne dedi?
Shapiro, İsrail'de Netanyahu liderliğinde bir hükümet bulunduğu sürece Demokrat Parti'den hiç kimsenin ilişkileri yeniden başlatmak istemeyeceğini söyledi. Eski büyükelçi, "Netanyahu tüm Demokratlar için toksik bir isim ve onlar şu an Kongre'de ezici bir çoğunluğa sahip." ifadesini kullandı. Shapiro'ya göre İsrail'in ABD'deki sarsılan itibarını liderlik ve politika değişimi olmadan onarmak mümkün değil.
Cumhuriyetçilerin Netanyahu'ya bakışı nasıl?
Shapiro, sorunun yalnızca Demokratlarla sınırlı olmadığını söyledi. Netanyahu'nun Cumhuriyetçiler kanadında da sorunlu görüldüğünü belirten eski büyükelçiye göre Başbakan, İran'a karşı yürütülen savaşla özdeşleşmiş durumda. Shapiro, "Amerikalılar bu savaştan ve beraberinde getirdiği devasa maliyetlerden nefret ediyor." dedi.
Shapiro, yeni isimler ve yeni bir söylem olmadan İsrail'in ABD'deki itibar kaybının durdurulabileceğini düşünmediğini de ekledi.
ABD'nin İsrail'e yardımı sona erecek mi?
Shapiro'ya göre erecek. Trump, 3 Kasım'da Fox News'e telefonla yaptığı açıklamada, ABD'nin İsrail'e yaklaşık 4 milyar dolarlık yıllık askerî yardımı durduracağını söylemişti. Amerikan basınında yer alan haberlere göre Trump, İsrail'in bunun yerine Amerikan silahlarını satın alacağını belirtti. Kesintinin tam zamanlaması kaynaklara göre farklı aktarılıyor.
Shapiro, kesin takvim ne olursa olsun yardımın sona ermesini kaçınılmaz gördüğünü söyledi. Eski büyükelçiye göre herkes, yardımın ister hemen ister bir yıl içinde ister birkaç yıl içinde biteceği konusunda hemfikir. İsrail'in kendi bütçesiyle ihtiyaçlarını karşılayacağını, İsrail'e satış yapan Amerikan şirketlerinin de bu duruma uyum sağlayacağını söyledi.
İsrail ABD'den silah almaya devam edebilecek mi?
Shapiro, İsrail'in silah alımını Amerikan yasalarının izin verdiği sınırlar içinde sürdürebileceğini belirtti. Ancak kısıtlamaların İsrail'in siyasi liderliğine ve izleyeceği politikalara bağlı olabileceğine dikkat çekti.
Eski büyükelçiye göre bu kısıtlamaların amacı, Amerikan yapımı silahların ABD yasalarına, değerlerine ya da çıkarlarına aykırı kullanılmasını önlemek. Shapiro, "Amerika Birleşik Devletleri'nin onaylamadığı şeylerin yaşanmadığından nasıl emin olabiliriz? Amerikan değerlerini, çıkarlarını ve yasalarını nasıl koruruz? Buradaki temel amaç masum sivillerin öldürülmesini engellemektir." dedi.
Netanyahu'suz bir hükümet ilişkileri düzeltir mi?
Shapiro, Tel Aviv'de yaşanacak siyasi değişimi ilişkileri düzeltmenin en önemli ilk adımı olarak niteledi. Ancak bunun tek başına yeterli olmayacağını söyledi.
Eski büyükelçiye göre hükümet değişikliğinin ötesinde, İsrail politikasında köklü değişiklikler gerekiyor. Shapiro bunların arasında şunları sıraladı:
- İşgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddetine karşı önlem alınması
- Yasa dışı yerleşimlerin genişletilmesine son verilmesi
Demokratlar Batı Şeria politikası konusunda ne düşünüyor?
Shapiro, Demokratlar arasında, ABD'nin Batı Şeria'daki yerleşimci şiddetine karşı baskı uygulaması yönünde bir konsensüs bulunduğunu kaydetti. Eski büyükelçiye göre mesele, temelde Washington'un sahip olduğu nüfuzu nasıl kullanacağıyla ilgili.
Dan Shapiro kimdir?
Dan Shapiro, ABD'nin Tel Aviv'deki eski büyükelçisi. Barack Obama döneminde bu görevde bulundu. Netanyahu hükümetiyle çalışmış bir isim olarak, bugün ABD-İsrail ilişkileri üzerine sık sık değerlendirme yapıyor.
