Güney Kore Dışişleri Bakanı Cho Hyun, ABD Kore Kuvvetleri (USFK) Komutanı General Xavier Brunson'ın iki Kore arasındaki sınıra ilişkin sözlerine karşı resmi itirazda bulunduklarını açıkladı. Cho, 27 Ekim Salı günü parlamentodaki oturumda konuştu. Brunson'ın açıklamalarının ardından geçen hafta ABD'nin Seul Büyükelçisi Michelle Steel'i Dışişleri Bakanlığına çağırdığını ve Seul'ün tutumunu ilettiğini söyledi. Tartışmanın kaynağı, Brunson'ın Güney Kore topraklarının Askerden Arındırılmış Bölge'nin (DMZ) güney sınır hattından başladığını ifade etmesi.
Güney Kore Dışişleri Bakanı Cho Hyun ne dedi?
Cho, Dışişleri Bakanlığının denetlendiği parlamento oturumunda büyükelçiyi bakanlığa çağırdığını doğruladı. Yonhap ajansının aktardığına göre Cho, "Geçen hafta, Brunson'ın açıklamalarının ardından tutumumuzu iletmek üzere Steel'i Dışişleri Bakanlığına çağırdım." dedi.
Bakan, açıklamalara ilişkin endişelerini yineledi ve konuyu ABD tarafıyla yeniden görüşeceğini belirtti. Büyükelçinin bakanlığa çağrıldığı günün tarihi açıklanmadı.
General Brunson DMZ hakkında ne söylemişti?
Brunson, 14 Ekim'de Washington'da düzenlenen bir seminerde konuştu. Burada Birleşmiş Milletler Komutanlığı (UNC) açısından Güney Kore topraklarının DMZ'nin güney sınır çitinden başladığını söyledi. Bu sözler, Brunson'ın UNC'nin ateşkes anlaşması kapsamında DMZ'deki erişim ve faaliyetler üzerindeki yetkisini anlattığı sırada geldi.
Brunson, USFK komutanlığının yanı sıra UNC komutanlığını da yürütüyor. Bu nedenle açıklamaları Seul'de yalnızca askeri bir değerlendirme olarak değil, siyasi bir mesaj olarak da tartışıldı.
Açıklamalar neden tepki çekti?
Eleştirilerin odağında toprak egemenliği meselesi var. Güney Kore'ye göre ülke toprakları DMZ'nin güney çitinde bitmiyor, kuzeyde Askeri Sınır Hattı'na (MDL) kadar uzanıyor. Güney Kore Anayasası'nın 3. maddesi de ülke topraklarını Kore Yarımadası ve çevresindeki adalar olarak tanımlıyor.
Eleştirmenler, Gyeonggi eyaletinin Paju kentine bağlı Daeseong-dong köyünü de örnek gösterdi. DMZ'nin güney yarısında bulunan bu köyde Güney Kore vatandaşları yaşıyor. Bazı milletvekilleri Brunson'ın sözlerinin ülkenin toprak egemenliğini sorguladığını savundu. Hükümetten Washington'a "açık bir uyarı" yapmasını ve sert bir protesto göstermesini isteyenler de oldu.
BM Komutanlığı tartışmaya nasıl yanıt verdi?
UNC, 18 Ekim'de yaptığı yazılı açıklamada Güney Kore'nin egemenliğinin "tartışma konusu olmadığını" bildirdi. Komutanlık, Brunson'ın MDL'nin güneyindeki DMZ bölgesi dahil ateşkes anlaşmasından doğan askeri ve idari sorumluluklardan söz ettiğini açıkladı.
Açıklamada bu sorumlulukların Güney Kore'nin egemenliğini değiştirmediği vurgulandı. UNC'ye göre Brunson'ın sözleri egemenlik konusunu ele almayı da amaçlamıyordu.
Seul yönetimi ve ordu nasıl bir tutum aldı?
Güney Kore Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Kim Kyu-ha, parlamentonun Savunma Komitesi'ndeki denetim oturumunda egemenlik konusundaki tutumlarının "kesin" olduğunu söyledi. Kim, Brunson'ın ifadesinin uygun olmadığı görüşüne katıldı. Bununla birlikte, ittifak ilişkisi gereği açıklamaların bütün bağlamıyla ve ölçülü biçimde değerlendirilmesi gerektiğini ekledi.
Savunma Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı Ofisi ise sözleri Brunson'ın kişisel görüşü olarak nitelendirdi. Cumhurbaşkanlığı, bu görüşlerin ABD'nin resmi politikasını yansıtmadığını bildirdi. Savunma Bakanlığı da Güney Kore'nin DMZ'deki egemenliğinin UNC'nin ateşkes yönetimiyle uyumlu biçimde kullanılması için çalışmaların süreceğini açıkladı.
ABD tarafı itiraza ne cevap verdi?
Güney Kore hükümet kaynaklarına göre ABD, Seul'ün endişelerini "tamamen anladığını ve paylaştığını" iletti. Bu ifade, Washington'dan gelen resmi bir açıklama değil, Güney Koreli yetkililerin aktarımına dayanıyor. Büyükelçi Steel'in görüşmeye ilişkin kamuoyuna yaptığı bir açıklama bulunmuyor.
Savaş zamanı operasyonel kontrol (OPCON) tartışması nedir?
Tartışmanın ikinci başlığı savaş zamanı operasyonel kontrolün devri. Kore Savaşı'ndan bu yana savaş durumunda Güney Kore ordusunun operasyonel komutası ABD'li bir komutanın elinde bulunuyor. Seul bu yetkinin kendisine devredilmesini istiyor ve devir sürecinin 2028'e kadar tamamlanmasını hedefliyor.
Brunson aynı seminerde devir için daha fazla zamana ihtiyaç olduğunun sinyalini verdi. Kuzey Kore'nin geliştirdiği füze kapasitesini hatırlatarak koşulların ve planların "değiştiğini" söyledi. Devri desteklediğini ancak takvimin askeri gerekliliklerin önüne geçmemesi gerektiğini belirtti. Güney Kore Savunma Bakanlığından bir yetkili ise koşullar ve standartlar sürekli değişirse devrin "asla mümkün olmayacağını" söyledi.
Cho Hyun OPCON devri hakkında ne söyledi?
Cho, savaş zamanı operasyonel kontrolün mümkün olan en kısa sürede ABD'den Güney Kore'ye devredilmesi gerektiğini savundu. Devrin zamanlamasına ilişkin iki ülke arasındaki görüşmelerin olumlu ilerlediğini kaydetti. Bakan, ABD Savunma Bakanı'nın mayıs ayındaki Şangri-La Diyaloğu'nda devre destek verdiğini de hatırlattı. Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung de erken devir taahhüdünü daha önce yinelemişti.
DMZ ve BM Komutanlığı'nın rolü nedir?
DMZ, Kore Savaşı'nı durduran 27 Temmuz 1953 tarihli Ateşkes Anlaşması ile oluşturuldu. Bölge, Askeri Sınır Hattı'nın iki yanında yaklaşık 2'şer kilometre genişliğinde uzanan bir tampon şerit. Anlaşmayı imzalayan taraflardan biri olan UNC, ateşkesin uygulanmasını denetlemekle görevli. Güneydeki DMZ bölgesine giriş ve buradaki faaliyetler de UNC'nin yetki alanında bulunuyor. Brunson'ın sözleri, bu askeri yetkiyle Güney Kore'nin toprak egemenliği arasındaki sınırın nerede çizileceği sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
