İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Hürmüz Boğazı'nın yönetiminin artık eskisi gibi olmayacağını açıkladı. Erakçi bugün Tahran'da yaptığı konuşmada, boğazdaki geçiş güzergâhlarının ve yönetim biçiminin Umman ile yürütülen istişarelerle yeniden belirleneceğini söyledi. Bakan, son bir buçuk yılda bölgede yaşanan savaşların güvenlik koşullarını kökten değiştirdiğini vurguladı.
Erakçi Hürmüz Boğazı hakkında ne dedi?
Erakçi, bölgedeki savaşların "bir dönüm noktası" olduğunu belirterek "Artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak, Hürmüz Boğazı'nın yönetimi eskisi gibi olmayacak." ifadesini kullandı.
İranlı bakan, boğazdaki yeni düzenin Umman'la birlikte şekilleneceğini şu sözlerle anlattı: "Boğazdaki geçiş güzergahları ve yönetim şekli ve yeni koşullar Umman ile istişareler çerçevesinde yeniden ele alınacak. Müzakere ettiğimiz hususlar var ve bunlar devam edecek."
Erakçi bu açıklamayı nerede yaptı?
İran resmî haber ajansı IRNA'nın aktardığına göre Erakçi, açıklamalarını başkent Tahran'da Şehit Kemal Harrazi Belge ve Müze Merkezi'nin açılış töreninde yaptı. Bakan, törende yaptığı konuşmada bölgesel gündeme ve İran'ın dış politikasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Kemal Harrazi kimdi?
Kemal Harrazi, 1997-2005 yılları arasında İran Dışişleri Bakanı olarak görev yapan kıdemli bir diplomattı. Harrazi, 2006'dan itibaren İran'ın Dış İlişkiler Stratejik Konseyi'ne başkanlık ediyordu.
Uluslararası basına yansıyan haberlere göre Harrazi, 1 Nisan 2026'da Tahran'daki evini hedef alan ABD-İsrail saldırısında ağır yaralanmıştı. İran resmî medyası, Harrazi'nin tedavi gördüğü sırada hayatını kaybettiğini nisan ayında duyurmuştu. Aynı saldırıda eşinin de öldüğü bildirilmişti.
Hürmüz Boğazı'nın yönetiminde ne değişecek?
Erakçi, değişikliğin geçiş güzergâhlarını, boğazın yönetim şeklini ve buradaki "yeni koşulları" kapsayacağını söyledi. Ancak bakan, yeni düzenin ayrıntılarına ya da takvimine ilişkin bilgi vermedi.
Tahran, Hürmüz konusundaki tutumunu aylardır dile getiriyor. Erakçi haziran ayında, boğazın yönetiminin uluslararası hukuk standartlarına göre düzenleneceğini, Körfez ülkelerinin görüşüne başvurulacağını ancak nihai kararı İran ile Umman'ın vereceğini söylemişti. Bakan o dönemde, boğazdan geçen gemilerden geçiş ücreti değil, seyir, kılavuzluk ve arama-kurtarma gibi hizmetler karşılığında bir hizmet bedeli alınmasını istediklerini ifade etmişti.
Umman'ın Hürmüz Boğazı'ndaki rolü ne?
Umman, Hürmüz Boğazı'na kıyısı olan iki ülkeden biri. Bu nedenle İran, boğazın yönetimine ilişkin düzenlemelerde Umman'ı temel muhatap olarak görüyor.
İki ülke arasındaki temaslar yaz aylarında yoğunlaştı. Erakçi temmuz ayında Hürmüz'ün yönetimini görüşmek üzere Maskat'a gitti. Reuters'ın aynı ay aktardığı habere göre Umman, boğaz için ortak bir mekanizma kurulmasını ve gönüllü bir ücret uygulanmasını öngören bir öneri sundu. Haberde, önerinin Endonezya, Malezya ve Singapur'un ortaklaşa yönettiği Malakka Boğazı modelini örnek aldığı belirtildi. Türk basınına yansıyan haberlerde ise Tahran'ın eşit paylaşıma dayalı bir yönetim modeline ve uluslararası bir konsorsiyum fikrine karşı çıktığı aktarılmıştı.
İran ABD'nin bölgedeki varlığı hakkında ne söyledi?
Erakçi, bölge ülkelerinin işbirliğini geliştirerek kendi güvenliklerini sağlamaya çalışmasının doğru bir yaklaşım olduğunu söyledi. Bakan, ABD gibi yabancı güçlerin varlığının bölgeye "güvensizlikten başka bir şey getirmediğini" ileri sürdü.
ABD ise Hürmüz'ün uluslararası bir su yolu olduğunu savunarak boğazdan geçiş için herhangi bir ücret alınmasına karşı çıkıyor. Bu görüş ayrılığı, boğazın geleceğine ilişkin tartışmanın ana eksenlerinden birini oluşturuyor.
İran ile ABD arasında görüşmeler sürüyor mu?
Erakçi, ABD ile dolaylı görüşmelerin sürdüğünü ve bu görüşmelerde savaşın tüm cephelerde sona ermesi gerektiğini dile getirdiklerini söyledi. Bakan, bölgenin herhangi bir noktasında yaşanan bir olayın etkilerinin yerelde kalmadığını, diğer bölgeleri de etkilediğini vurguladı.
Bir İranlı milletvekili de 17 Ekim'de yaptığı açıklamada, iki ülke arasındaki dolaylı görüşmelerin Katar ve Umman arabuluculuğunda devam ettiğini söylemişti.
Erakçi yeni savaş ihtimaline nasıl yanıt verdi?
Erakçi, yeni bir savaş çıkacağı yönündeki söylentilerin yeniden gündeme geldiğini hatırlattı. Kendisinin savaşı değil, "savaş sonrasını" düşündüğünü söyleyen bakan, İran'a yönelik yeni bir saldırının önceki savaşlardan farklı bir sonuç doğurmayacağını savundu.
İran Körfez ülkelerinden ne istiyor?
Erakçi, İran'ın Basra Körfezi'ndeki tüm ülkelerle ilişkisi olduğunu belirtti. Bakan, bölgede yeni bir güvenlik yapısı için ortak bir yaklaşım ve ortak bir mutabakat arayışında olduklarını söyledi.
