İngiltere ile Avrupa Birliği (AB) arasında 20 Kasım'da Brüksel'de yapılan zirvenin ardından değerlendirmede bulunan uzmanlar, ilişkilerin gelecekteki yönünü İngiltere'deki bir sonraki genel seçimin belirleyeceği görüşünde birleşti. Avrupa Dış İlişkiler Konseyi (ECFR) ve İngiltere Kamu Politikası Araştırma Enstitüsü (IPPR) uzmanları, anlaşmanın kazanımlarını önemli ama sınırlı buldu.

Zirvede ticaret, enerji ve gençlerin hareketliliği alanlarında anlaşmaya varıldığı bildirildi. Başbakan Andy Burnham da sonuçları "tarihi" olarak nitelendirdi. Öte yandan AB'li öğrencilerin İngiliz üniversitelerinde ödeyeceği harçlar henüz çözülmedi. Konuya ilişkin görüşmelerin yaklaşık altı ay süreceği belirtiliyor.

İngiltere-AB zirvesinin ekonomiye etkisi ne kadar olacak?

ECFR AB-İngiltere Projesi Yöneticisi Jannike Wachowiak'a göre zirvenin İngiltere ekonomisine ve milli gelire etkisi yüzde 0,5 düzeyinde kalacak. Wachowiak, birçok ekonomistin Brexit'in zararını milli gelirin yüzde 4'ü ile yüzde 8'i arasında gösterdiğini hatırlatarak, bu etkinin Brexit'in verdiği zarar yanında oldukça küçük kaldığını söyledi.

Pezeşkiyan ekonomik savaş açıklaması: Füze savaşından zor
Pezeşkiyan ekonomik savaş açıklaması: Füze savaşından zor
İçeriği Görüntüle

Yine de Wachowiak'a göre bu etki, Brexit sonrasında yapılan diğer anlaşmaların katkısından büyük. Avustralya ve Yeni Zelanda ile imzalanan ticaret anlaşmalarına kıyasla ise AB ile varılan mutabakat daha mütevazı bir etki yaratacak.

Hangi sektörler anlaşmadan yararlanacak?

Wachowiak, anlaşmanın bazı sektörlerde daha az resmi işlem ve daha az gümrük incelemesi anlamına geleceğini söyledi. En çok faydayı görecek kesimler arasında İngiliz süpermarketlerini ve gıda ithalatçılarını gösterdi. Gençlerin de anlaşmadan yarar sağlayacağını ifade etti.

IPPR baş araştırmacısı Mihir Sharma ise anlaşmanın bazı kontrolleri kaldırdığını ve pazar erişimini artırdığını belirtti. Sharma, bunun İngiltere'nin çıkarlarına ve çiftçilerin yararına olacağını söyledi. İngiliz gıda ve tarım ürünleri ihracatçılarının AB pazarına eşit koşullarda yeniden erişebilmesi için İngiltere'nin Avrupa'dakine benzer düzenlemelere sahip olması gerektiğini de ekledi.

Brexit'in maliyeti anlaşmayla karşılanıyor mu?

Sharma'ya göre Brexit'in yalnızca ticaret alanındaki yıllık maliyeti on milyarlarca doları buluyor. Dünkü anlaşma bu maliyetin sadece bir kısmını karşılayacak.

Anlaşma İngiltere'ye ne gibi yükümlülükler getiriyor?

Wachowiak'a göre İngiltere, anlaşmayla AB kurallarıyla dinamik bir uyum içinde olmak zorunda kalacak. Hedef ekonomik büyümeyse bunun olumlu etkisi olacağını, hedef kendi kurallarına sahip olmak ve özerklikse sorun yaratabileceğini söyledi. Wachowiak, İngiltere'nin zaten büyük oranda AB kurallarıyla uyumlu olduğunu, anlaşmanın bunları resmileştirdiğini de belirtti.

İngiltere-AB ilişkilerinde bir sonraki adım ne olacak?

Wachowiak, "bir sonraki adımın ne olacağı" sorusunu "milyon dolarlık soru" olarak niteledi. Hükümetin niyetinin, İngiltere'de gelecek ay açıklanacak 10 yıllık planın ardından netleşeceğini söyledi. 18 aylık müzakerelerin ardından ilerlemeye dair güçlü bir his olduğunu belirten Wachowiak'a göre Burnham artık değişken anlaşmalar yerine Avrupa'yla daha uzun vadeli ve iddialı anlaşmalar yapmak istiyor.

Wachowiak, Burnham'ın hem İngiliz toplumuna hem de Avrupalılara Avrupa ilişkileri konusunda bir "beyin fırtınası" yaptırmak istediğini söyledi. Bu sürecin ülke içinde ve Avrupa'da ayrı ayrı yürütüleceğini ve bir yıl kadar sürebileceğini öngördü.

AB'ye yeniden katılım ve gümrük birliği gündemde mi?

Wachowiak'a göre Burnham, AB'ye yeniden katılma ve gümrük birliğine girme gibi konuların bir sonraki parlamentonun gündemi olacağını açıkça söyledi. Burnham'ın gelecek genel seçim öncesinde İşçi Partisi'nin ne düşündüğünü görmek istediğini belirten Wachowiak, "İngiltere'nin hangi yöne gideceğine genel seçim karar verecek." dedi.

Sharma ise İşçi Partisi'nin 2024 seçimlerini İngiltere'nin AB'ye yeniden katılmayacağı vaadiyle kazandığını hatırlattı. Burnham'ın bu anlaşmayı, bir sonraki seçime kadar ulaşılabilecek en ileri nokta olarak gördüğünü söyledi.

Burnham planlarını hayata geçirebilir mi?

Sharma, anlaşmaların İngiliz halkının benimseyeceği ve Avrupa ile işbirliğinin faydalarını görebileceği şekilde uygulanması gerektiğini belirtti. İngiltere'de AB'ye yeniden katılmanın siyasi gerekçelerinin ortaya konması gerektiğini söyleyen Sharma'ya göre Burnham'ın planlarını uygulayabilmesi için gelecek genel seçimi kazanması şart.

Kaynak: AA