İngiltere Maliye Bakanı John Healey, 28 Ekim 2026'da Avam Kamarası'nda açıkladığı Sonbahar Bütçesi'nde bankaların kârından alınan ek kurumlar vergisinin mevcut yüzde 3 seviyesinden yüzde 6'ya çıkarılacağını duyurdu. Artış geçici olacak, ocak ayında başlayıp 15 ay sürecek. Healey'ye göre bu gelir, hanelere yönelik acil enerji faturası desteğini finanse edecek.
Healey, Başbakan Andy Burnham'ın kabinesinin ilk bütçesi olan Sonbahar Bütçesi'ni "çalışan insanlar" için hazırladıklarını söyledi. Bütçenin yaşam ve işletme maliyetlerinde bir "nefes alma alanı" sağlayacağını belirtti.
İngiltere'de banka ek vergisi ne kadar olacak?
Banka ek vergisi, bankaların kârı üzerinden ödediği ek kurumlar vergisidir. Oranı şu an yüzde 3. Healey bunu üç puan artırarak yüzde 6'ya çıkaracaklarını söyledi.
Banka ek vergisi artışı ne zaman başlıyor, ne kadar sürecek?
Healey, uygulamanın ocak ayında başlayacağını ve 15 ay sonra sona ereceğini açıkladı. Bu takvime göre artış 2028'in mart ayı sonuna kadar sürecek. Healey, uygulamanın süreyle sınırlı olduğunu özellikle vurguladı.
Healey bankalara ne mesaj verdi?
Healey konuşmasında bankalara doğrudan seslendi. Bankaların ödedikleri vergilerle, destekledikleri istihdamla ve yatırımlarla ülkeye büyük katkı sağladığını söyledi. Üstlendikleri rol için teşekkür etti. Küresel ekonomik fırtınaların ortasında İngiliz ailelere destek olunmasına yardımcı olacakları için bankalara güvendiğini belirtti.
Bütçede hanehalkı ve işletmeler için hangi düzenlemeler var?
Healey'nin açıkladığı başlıca adımlar şöyle:
- Elektrik faturalarındaki KDV muafiyeti uzatılacak. Healey bunun faturalarda yıllık yaklaşık 50 sterlin düşüş sağlayacağını söyledi.
- İşletmelerin elektrik faturalarına yönelik destek programı gelecek yıl nisanda yürürlüğe girecek. Geriye dönük ödemeler de yapılacak.
- Slot makinelerinden alınan makine oyunları vergisi yüzde 20'den yüzde 25'e çıkarılacak. Bu gelir, küçük işletmelere yönelik işletme vergisi indirimlerini finanse edecek.
- Asgari ücret yüzde 3,9 artırılacak.
ITV'nin bütçe özetinde, hanelere yönelik 100 sterlinlik bir enerji ödemesi de yer aldı.
Healey ekonomik tablo için neler söyledi?
Healey, dünya ekonomisinin alışılmadık zorluklarla karşı karşıya olduğunu belirterek "küresel ekonomik fırtına" uyarısı yaptı. Ticaret gerilimlerinin küresel büyümeye "fren etkisi" yaptığını söyledi. Rusya-Ukrayna Savaşı ile Orta Doğu'daki savaşın ekonomik baskı yarattığını ekledi.
Orta Doğu'daki savaşın ardından yaşanan tedarik aksaklıkları petrol ve doğal gaz fiyatlarını yükseltti. Healey'ye göre bu durum enflasyonu yukarı çekti ve haneler ile işletmeler için ekonomik zorluk yarattı.
İngiltere'nin borçlanma maliyeti ve kamu borcu ne durumda?
Healey, borçlanma maliyetlerinin uzun yıllardır görülmeyen seviyelere çıktığını söyledi. Bütçe Sorumluluk Ofisi'nin (OBR) hesaplarına göre borçlanma maliyetleri bu yıl 14 milyar sterlin arttı. Hükümetin "istikrar kuralı" çerçevesindeki mali hareket alanı ise 15 milyar sterlin.
Kamunun net finansal borcunun Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'ya (GSYH) oranının bu yıl yüzde 83,2 olması bekleniyor. Oranın gelecek yıl ve 2028'de yüzde 83,8'e çıkacağı, 2030'da yüzde 83,1'e, 2031'de yüzde 82,3'e inmesi öngörülüyor. Kamu borçlanmasının GSYH'ye oranı bu yıl yüzde 4,2 olacak. Healey gelecek yıl bu oranın yüzde 3,4'e gerilemesini beklediklerini söyledi.
OBR büyüme tahminlerini nasıl değiştirdi?
OBR, Healey'nin konuşması sırasında yayımladığı değerlendirmede bu yıl için büyüme tahminini yüzde 1,1'den yüzde 1,2'ye yükseltti. 2027 için ise tahmini yüzde 1,6'dan yüzde 1'e düşürdü. Kurum, tahminlerin enerji fiyat şokunun etkilerini ve kamu borçlanmasındaki artışı yansıttığını belirtti.
Bütçede savunma harcamaları ve yerel yönetimler için ne var?
Healey, kamu alımlarında İngiliz işletmelerin destekleneceğini açıkladı. "Gerçek servet ve yatırım" yaratan şirketleri belirlemek için yeni bir "İngiltere tedarikçisi" tanımı hazırlanacak.
NATO'ya karşı yükümlülüklere ve GSYH'nin yüzde 3'ünü savunmaya harcama taahhüdüne ilişkin ayrıntılar gelecek yılki harcama değerlendirmesinde açıklanacak. Healey ayrıca vergi gelirlerinin yerel yönetimlere devredilmesi için bir yol haritası hazırladıklarını duyurdu. Bu adımı "bir nesildir görülen en köklü yetki devri adımı" olarak niteledi.
