ABD'deki İsrail lobisinin, Iowa Başsavcısı Brenna Bird'den Türkiye'nin İsrail'e yönelik ticaret kısıtlamalarına karşı eyaletin boykot karşıtı yasasını kullanmasını ve Uluslararası Ceza Mahkemesini (UCM) kınamasını istediği iddia edildi. İddia, araştırmacı gazetecilik platformu Drop Site News'in, Iowa'nın bilgi edinme yasası kapsamında elde ettiği resmî e-postalara dayanıyor. İddialar yalnızca bu habere dayanıyor ve bağımsız olarak doğrulanmış değil.

Haberde, İsrail'in Şikago Konsolosluğunun eyalet yetkilileriyle kurduğu kişisel temaslar üzerinden boykot karşıtı yasaları devreye sokmaya ve Gazze'deki eylemlerini soruşturan uluslararası kurumlara karşı destek toplamaya çalıştığı öne sürülüyor.

Bird'in iddia edilen taleplere nasıl yanıt verdiği e-postalarda yer almıyor. Dolayısıyla Iowa'da Türkiye aleyhine bir soruşturma açılıp açılmadığı belgelerden anlaşılamıyor.

Iowa Başsavcısı Brenna Bird'e hangi davet gönderildi?

Drop Site News'in aktardığına göre Bird'e Şubat 2024'te, 25 Mayıs-2 Haziran 2024 arasında diğer eyalet başsavcılarıyla birlikte yapılacak bir "İsrail çalışma turu" daveti gönderildi. Davetin arkasında Şikago'daki İsrail Konsolosluğu, Ulusal Başsavcılar Birliği ve New York merkezli Amerika-İsrail Dostluk Birliği (AIFL) bulunuyor.

Teklif; uçak biletlerinin, konaklamanın, ulaşımın, turların, yemeklerin büyük bölümünü ve sigorta masraflarını kapsıyordu. Gezinin değeri 7 bin 200 dolar olarak gösterildi. E-postalarda Bird'in geziye katılıp katılmadığına dair bir bilgi bulunmuyor.

İsrail Başkonsolosu Bird'den Türkiye hakkında ne istedi?

Haberde, İsrail'in Şikago Başkonsolosu Yinam Cohen'in Nisan 2024'te Bird'e gönderdiği e-posta öne çıkarılıyor. Cohen bu mesajı "Kudüs'ten talimatlar" olarak niteledi. Mesajda, Türkiye'nin İsrail'e yönelik ticaret kısıtlamalarının Iowa'nın boykot karşıtı yasasının "ruhunu" ihlal edip etmediğinin soruşturulması isteniyordu.

Katar heyeti Tahran'a geldi mi? Garibabadi yanıtladı
Katar heyeti Tahran'a geldi mi? Garibabadi yanıtladı
İçeriği Görüntüle

Haberde, bu tür yasaların yabancı hükümetleri değil, İsrail'i boykot eden şirketleri hedef aldığı hatırlatılıyor. Cohen ise Iowa'nın başlatacağı bir soruşturmanın Türk hükümetine kararını yeniden gözden geçirmesi yönünde "güçlü bir mesaj" vereceğini savundu.

UCM konusunda hangi talep iletildi?

Cohen'in Mayıs 2024'te Bird'e yeniden yazdığı belirtiliyor. Bu kez UCM Savcısı Karim Khan'ın İsrailli liderler hakkında tutuklama emri talep etmesi gündemdeydi. Cohen, bu girişimin "adaletin ve hukukun temel ilkelerini zedelediğini" savunarak Bird'den karara "açıkça tavır almasını" istedi.

Haberde, Bird'in birkaç hafta içinde 19 eyalet başsavcısıyla birlikte Kongre'den UCM'ye yaptırım uygulanmasını isteyen bir mektuba imza attığı belirtiliyor. Bu mektubun, Cohen'in yazışmalardaki argümanlarını büyük ölçüde tekrarladığı da kaydediliyor. Haziran 2024 tarihli ilgili mektup, bazı eyalet başsavcılıklarının açıklamalarında da yer aldı. Bu açıklamalarda mektubun, Senato'dan "Gayrimeşru Mahkeme Karşı Önlem Yasası"nı geçirmesini istediği belirtiliyor. Imzacılar arasında Iowa da sayılıyor.

Bird'in Batı Şeria yerleşimleriyle ilgili mektubu nedir?

Drop Site News'e göre Bird, 9 Kasım'da 12 Cumhuriyetçi eyalet başsavcısının imzasıyla yayımlanan ortak bir mektuba da öncülük etti. Mektupta İngiltere ve Hollanda'dan, işgal altındaki Batı Şeria'daki yasa dışı İsrail yerleşimlerinden gelen ürünlere uyguladıkları ithalat kısıtlamasını kaldırmaları istendi.

UCM İsrailli liderler hakkında ne karar vermişti?

UCM, Kasım 2024'te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile dönemin Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri çıkarmıştı. Cohen'in yazışmaları ise bu karardan önceki döneme, Khan'ın tutuklama emri talebine ait.

AIFL'nin İsrail yönetimiyle bağı nasıl anlatılıyor?

Haberde, siber korsan gruplarınca ele geçirilen başka e-posta arşivlerinin İsrail'in ABD'deki lobi faaliyetlerinin federal düzeyle sınırlı kalmadığını, eyalet başsavcılarına ve yerel yasama organlarına kadar uzandığını gösterdiği belirtiliyor. Sızdırılan e-postaların, AIFL'nin 2017'den bu yana İsrail Stratejik İşler Bakanlığıyla boykot karşıtı kampanyalarda yakın işbirliği yaptığını ortaya koyduğu öne sürülüyor.

Aynı kaynaklara göre AIFL, ABD'li eyalet yetkilileri için tur düzenlemek üzere Aralık 2025'te İsrail Dışişleri Bakanlığından 150 bin dolar hibe aldı. Daha önce de Stratejik İşler Bakanlığınca kurulan yarı resmî Concert şirketinden 33 bin dolar almıştı.

Kaynak: AA