İsrail'de 27 Ekim Salı günü yapılacak genel seçimlerden önce yayımlanan son kamuoyu yoklamalarına göre ne Başbakan Binyamin Netanyahu'nun bloku ne de eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot'un önderliğindeki muhalefet, 120 sandalyeli Knesset'te (İsrail meclisi) tek başına hükümet kurmaya yetecek 61 milletvekiline ulaşabiliyor. Bu tablo sandığa yansırsa ülke üç ihtimalle karşı karşıya kalacak: seçimlerin yenilenmesi, Arap partilerinin desteğine dayanan bir Eisenkot hükümeti ya da Netanyahu ile Eisenkot'un birlikte kuracağı bir "ulusal birlik hükümeti".
İsrail seçim anketleri ne gösteriyor?
Anadolu Ajansının (AA) aktardığı, seçim öncesi hafta sonu yayımlanan son anketlere göre muhalefet bloku 54-56, Netanyahu'nun aşırı sağcı partiler ve Ultra Ortodoks Yahudi (Haredi) partilerinden oluşan bloku ise 50 sandalyede kalıyor. İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden iki listenin toplamda 14-16 milletvekili çıkarması bekleniyor.
Bu dağılım, iki ana bloğun da çoğunluk için karşı taraftan parti koparmak zorunda kalacağı anlamına geliyor. Ancak seçim kampanyasının "Ya Netanyahu ya karşıtları" ekseninde geçmesi, bloklar arası geçişi zorlaştırıyor.
Seçimden sonra İsrail'de hükümet nasıl kurulacak?
Seçimin ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, parti liderleriyle istişare toplantıları yapacak ve başbakan adaylarını dinleyecek. Hükümeti kurma yetkisinin büyük ihtimalle birinci çıkan partinin liderine verilmesi bekleniyor.
Süreç şu takvimle işliyor:
- Yetkiyi alan liderin ek süre dahil 6 hafta içinde hükümeti kurması gerekiyor.
- Başarısız olursa ikinci bir lidere 4 hafta süre tanınıyor.
- O da başaramazsa, 3 hafta içinde 61 milletvekilinin imzasıyla bir koalisyon kurulması bekleniyor.
- Bu da gerçekleşmezse meclis feshediliyor ve 3 ay içinde seçimler yenileniyor.
İsrail'de seçimler yenilenebilir mi?
Bloklar anketlerdeki gibi çoğunluğa ulaşamaz ve kampanya vaatlerinden geri adım atmazsa seçimlerin tekrarlanması en güçlü ihtimal olarak görülüyor. İsrail benzer bir siyasi kilitlenmeyi 2019-2022 döneminde yaşamış, ülke bu dört yıllık süreçte beş kez sandığa gitmişti.
Bu senaryoda Netanyahu, hükümet kurulana kadar fiilen görevini sürdürecek ve ülkeyi 2027'nin ilk yarısında yeniden seçime götürecek. Yolsuzluk davaları nedeniyle koltuğu bırakmak istemediği yönünde eleştirilen Netanyahu'nun yaklaşık 5-6 ay daha başbakanlıkta kalabileceği, bu dönemde yenilenecek seçimlere daha sert politikalarla hazırlanarak bölgede gerilimi artırabileceği yorumları yapılıyor.
Eisenkot hükümet kurabilir mi?
Eisenkot'un hükümet kurabilmesi büyük ölçüde Arap partilerinin tutumuna bağlı görünüyor; ancak muhalefet liderinin kampanya söylemleri bu yolu daraltıyor. Netanyahu, muhalefetin Arap partileriyle koalisyon kuracağı iddiasını kampanyasının merkezine koydu, Likud ise seçim boyunca "ya sağ, ya Filistin" sloganını kullandı.
Eisenkot buna karşılık Arap partileriyle birlikte hareket etmeyeceğini ve kendi hükümeti döneminde Filistin devletinin kurulmayacağını açıkladı. Eski Savunma Bakanı Avigdor Liberman başta olmak üzere muhalefet bloğundaki bazı sağcı isimler de Filistinlilerle aynı masaya oturmayacaklarını söyledi.
Arap partileri koalisyona katılacak mı?
Raam Partisi lideri Mansur Abbas, 2021'de olduğu gibi koalisyona katılmaya açık olduğunu duyurdu. Ancak anketler, Raam'ın desteğinin muhalefeti tek başına 61'e taşımaya yetmeyebileceğine işaret ediyor.
Hadaş, Taal ve Balad'dan oluşan Ortak Liste ise "aşırı sağcı hükümeti devirmek için dışarıdan destek verebileceklerini" belirterek kapıyı açık bıraktı. Eisenkot ve müttefikleri mevcut tutumlarını korursa bu senaryonun gerçekleşmesi zor görünse de Arap partileri mecliste kilit konumlarını sürdürecek.
Netanyahu ve Eisenkot ulusal birlik hükümeti kurar mı?
Son günlerde en çok konuşulan senaryo, iktidar ve muhalefetten partileri bir araya getirecek geniş tabanlı bir "ulusal birlik hükümeti". Bu ihtimal ilk kez Netanyahu'nun Temmuz 2026'daki açıklamalarıyla gündeme gelmişti. İki lider de seçim arifesinde böyle bir hükümeti hedeflemediklerini söylese de ihtimal dışlanmıyor.
İsrail basını, Cumhurbaşkanı Herzog'un 2019-2020'de 11 ayda üç seçim yapılmasına benzer bir tablonun yaşanmaması için Netanyahu ve Eisenkot'un böyle bir hükümete öncülük etmesi gerektiğini düşündüğünü yazdı. Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir de Netanyahu'nun kendisiyle aynı karede görünmekten kaçındığını ve onu devre dışı bırakmaya çalıştığını öne sürerek başbakanın böyle bir arayışta olduğunu iddia ediyor.
Ulusal birlik hükümetinde Ben-Gvir ve Smotrich yer alacak mı?
İsrail basınındaki değerlendirmelere göre olası bir Netanyahu-Eisenkot hükümetinde Ben-Gvir'e yer verilmeyecek. Filistinlilere yönelik insan hakları ihlallerine öncülük ettiği gerekçesiyle uluslararası tepki çeken ve İsrail için de yük hâline geldiği savunulan Ben-Gvir'in aksine, diğer aşırı sağcı bakan Bezalel Smotrich'in durumu belirsiz görülüyor.
Eisenkot'un, geçmişte rotasyon anlaşmalarında koltuğu ortağına bırakmayarak kriz çıkaran Netanyahu'dan bu konuda güvence isteyebileceği öne sürülüyor. Eisenkot'un ayrıca 7 Ekim saldırısına ilişkin bir devlet soruşturma komisyonu kurulmasını ve yargı düzenlemelerinin durdurulmasını şart koşabileceği konuşuluyor. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik olası yeni saldırılarının da muhalefeti masaya oturmaya zorlayarak bu ihtimali güçlendirebileceği değerlendiriliyor.
Seçim sonucu Filistinlileri nasıl etkileyecek?
İktidar ve muhalefet cephesindeki söylemler, seçimin Filistinliler açısından köklü bir değişiklik getirmeyeceğine işaret ediyor. Muhalefetin hükümeti kurması hâlinde baskının bir ölçüde hafifleyebileceği dile getirilse de uygulamaların farklı üslup ve araçlarla süreceği değerlendiriliyor. Yeniden aşırı sağcı bir hükümet kurulması durumunda ise saldırı ve baskıların daha da artacağı öngörülüyor.
