Türk Tıbbi Onkoloji Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Bülent Karabulut, prostat kanserinin görülme sıklığının itfaiyecilerde genel nüfusa kıyasla yüzde 21 daha yüksek olduğunu söyledi. Karabulut, bu oranın bir meta-analize dayandığını belirtti. Aynı çalışmaya göre petrol endüstrisi çalışanlarında oran yüzde 13 olarak hesaplanıyor. Karabulut, bulguların tek başına belirli bir mesleğin hastalığa doğrudan neden olduğunu göstermediğini de vurguladı.

İtfaiyecilerde prostat kanseri riski neden daha yüksek?

Karabulut'a göre itfaiyeciler yangın sırasında alevlerin yanı sıra çok sayıda kimyasala ve potansiyel kanserojen maddeye maruz kalıyor. Ahşap, plastik ve lastiğin yanmasıyla açığa çıkan zehirli gazlar ve duman bu maddeler arasında. Arsenik ve kadmiyum gibi ağır metaller ile yangın söndürme köpüklerindeki bazı kimyasallar da sayılıyor.

Karabulut, bu maruziyetlerin bir kısmının prostat kanseri riskine katkıda bulunabilecek olası etkenler arasında değerlendirildiğini söyledi. Olası mekanizmalar arasında hücrelerde DNA hasarı ve hormonal sistemi etkileyerek endokrin bozulmasına yol açmak yer alıyor. Gece vardiyaları ve düzensiz çalışma saatleri de biyolojik ritmi bozabiliyor. Karabulut'a göre sirkadiyen ritimdeki bozulma mesleki maruziyetlerle birleştiğinde risk artıyor.

Hangi meslek gruplarında prostat kanseri riski artıyor?

Karabulut, itfaiyeciler ve petrol endüstrisi çalışanlarının yanında başka meslek gruplarına da değindi. Tarım işçilerinde özellikle yoğun pestisit maruziyetinin riskle ilişkili olabileceğini söyledi. Uzun mesafeli uçuş yapan pilotlarda ise uçuş saatleri arttıkça riskin yükselebileceğinin bildirildiğini ifade etti.

Prostat kanseri Türkiye'de ve dünyada kaç kişide görülüyor?

Karabulut'un verdiği rakamlara göre dünyada her yıl yaklaşık 1,5 milyon kişiye prostat kanseri tanısı konuluyor. Türkiye'de her yıl yaklaşık 19 bin erkek bu hastalığa yakalanıyor. Yaklaşık 4 bin 800 kişi de prostat kanseri nedeniyle hayatını kaybediyor. Prostat kanseri, Türkiye'de erkeklerde en sık görülen ikinci kanser türü.

Prostat kanserinin belirtileri neler?

Karabulut, hastalığın erken evrede çoğu zaman belirti vermeden ilerleyebildiğini söyledi. Vakaların yaklaşık yüzde 30'unda hiçbir belirti görülmeyebiliyor. Dikkat edilmesi gereken şikayetleri şöyle sıraladı:

- İdrar yapma güçlüğü

- Sık idrara çıkma

- Bel ve sırt ağrıları

- İdrarda kan görülmesi

Çocukluk çağı lösemisinde yeni tedaviler başarıyı artırıyor
Çocukluk çağı lösemisinde yeni tedaviler başarıyı artırıyor
İçeriği Görüntüle

Karabulut, bu tür belirtilerde vakit kaybetmeden doktora başvurulması gerektiğini belirtti. Hastalığın toplumda genellikle ileri yaşla ilişkilendirildiğini, ancak 40'lı yaşlarda da ortaya çıkabildiğini de ekledi.

Aile öyküsü prostat kanseri riskini artırır mı?

Karabulut, aile geçmişini prostat kanserinin önemli risk faktörleri arasında gösterdi. Babasında hastalık bulunan erkeklerde risk 2 kat, erkek kardeşinde bulunanlarda 3 kat artıyor. Hem baba hem erkek kardeş gibi birinci derece iki veya daha fazla yakında hastalık varsa risk toplum ortalamasının 4 katına çıkabiliyor.

Bu nedenle erkeklerin sağlık kontrollerinde yaşlarının yanı sıra ailelerindeki kanser geçmişini de hekimleriyle paylaşması gerekiyor.

Prostat kanseri tedavisi yaşam kalitesini nasıl etkiliyor?

Karabulut'a göre tedavi, hastaların yalnızca fiziksel sağlığını değil, cinsel yaşamını, eş ilişkilerini ve psikolojik durumunu da etkileyebiliyor. Hastalar kontrollerde sık sık tedavinin ne zaman biteceğini soruyor. Karabulut, bu sorunun arkasında tedavinin fiziksel zorlukları, cinsel yaşamdaki değişimler ve eş ilişkilerine dair kaygıların bulunduğunu söyledi.

Tedavi sonrasında yaşam kalitesini ve cinsel fonksiyonları desteklemeye yönelik farklı seçenekler bulunuyor. Gerektiğinde psikolojik destek, aile terapileri ve eşlerin de katıldığı görüşmeler hastalara yardımcı olabiliyor. Karabulut, hastaların yaşadıkları değişimleri hekimleriyle paylaşmaktan çekinmemesi gerektiğini vurguladı.

Karabulut, kanser tedavisinin yalnızca hastalığın kontrol altına alınmasıyla sınırlı olmadığını belirterek şunları söyledi: "Sosyal gerçekleri göz ardı ederek kanser tedavisi yürütemeyiz. Tedaviye yalnızca fiziksel bir süreç olarak değil, hastanın psikolojik, sosyal ve aile yaşamını da kapsayan bir bütün olarak bakmalıyız. Amacımız yalnızca hastalığı tedavi etmek değil, hastalarımızın yaşam kalitesini de korumak."

Mesleki maruziyeti olanlar sağlık kontrollerinde ne yapmalı?

Karabulut, erkeklerin mesleki geçmişlerini ve çalışma ortamlarında maruz kaldıkları koşulları sağlık değerlendirmelerinde hekimleriyle paylaşmasını önerdi. Mesleki maruziyetlerin hastalıkla olası ilişkisinin daha kapsamlı araştırılması gerektiğini de söyledi. Bu haber tıbbi tavsiye niteliği taşımıyor. Belirti ya da risk konusunda kaygısı olanların bir hekime başvurması gerekiyor.

Kaynak: AA