Axios'un 6 üst düzey kaynağa dayandırdığı habere göre ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick, Nvidia'nın gelişmiş yapay zeka çiplerinin Çin'e yasa dışı yollarla gönderildiğinden şüphelenilen şirketlere yönelik ihracat kısıtlamalarının uygulanmasını geciktirdi. Aktarılanlar henüz resmen doğrulanmış değil ve iddia niteliği taşıyor. Ticaret Bakanlığı, bazı iddialara yorum yapmadı.
Lutnick hakkında ne iddia ediliyor?
Axios'un kaynaklarına göre Başkan Donald Trump, bu yıl üçüncü kez Nvidia çiplerinin Çin'e yönlendirilmesinden şüphelenilen şirketlere karşı önlem alınmasına onay verdi. Lutnick'in ise bu kısıtlamaların uygulanmasına karşı çıktığı öne sürüldü. İddiaya göre Trump'ın talimatına rağmen Lutnick, konuyu yeniden değerlendirmeye açacak yeni seçenekler hazırlamayı önerdi.
Diğer yetkililer ise kararın zaten verildiğini belirterek uygulamanın başlatılmasını istedi.
Toplantıda kimler vardı, neler yaşandığı öne sürüldü?
Haberde, Lutnick'in yanı sıra Hazine Bakanı Scott Bessent, Savunma Bakanı Pete Hegseth, ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun katıldığı bir toplantıdan söz ediliyor. Kaynaklara göre Lutnick, özellikle Çin'e çip aktarımında rol oynadığından şüphelenilen Megaspeed şirketine yönelik ihracat kontrollerinin uygulanması konusunda Bessent'in eleştirileriyle karşılaştı.
Toplantının ardından yetkililerin Beyaz Saray'daki Oval Ofis'te Trump ile görüştüğü belirtildi.
Trump neden Elon Musk'ı aradı?
İddiaya göre Trump, görüşme sırasında Elon Musk'ı telefonla aradı ve ardından ihracat kontrollerinin uygulanmasına onay verdi. Kaynaklar, Musk'ın Rubio, Bessent, Greer ve Hegseth'in kısıtlama getirilmesi yönündeki görüşlerini desteklediğini öne sürdü.
Lutnick'in ise böyle bir adımın Çin'le ticaret savaşını başlatabileceği uyarısında bulunduğu iddia edildi. Telefon görüşmesinin içeriği bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.
Ticaret Bakanlığı iddialara ne cevap verdi?
Ticaret Bakanlığı Sözcüsü Kristen Eichamer, Bessent'in Lutnick ile karşı karşıya geldiği iddiasını reddetti. Sözcü, haberdeki diğer iddialara ilişkin yorum yapmadı. Dolayısıyla Lutnick'in kısıtlamalara karşı çıktığı ve uygulamayı geciktirdiği yönündeki anlatım resmen yalanlanmış ya da doğrulanmış değil.
Megaspeed şirketi neden gündemde?
Megaspeed, Singapur merkezli bir bulut bilişim şirketi. Geçen yıl Ekim ayında yayımlanan New York Times haberinde, şirketin yaklaşık 2 milyar dolarlık Nvidia donanımı satın aldığı ve bunlara Çinli müşterilerin erişmesine aracılık ettiği ya da donanımı Çin'e aktardığı iddia edilmişti. Haberin ardından ABD'li Senatör Tom Cotton, Ticaret Bakanlığından soruşturma açılmasını istemişti.
Singapur makamlarının da şirketi olası yerel yasa ihlalleri nedeniyle incelediği bildirildi. Megaspeed suç işlediği iddialarını reddediyor, iç inceleme yürüttüğünü ve ABD hükümetiyle iş birliği yapmaya hazır olduğunu söylüyor. Nvidia da şirketin satış sırasında denetlendiğini, yasa dışı yeniden kullanıma dair bir işaret görülmediğini ve Çinli hissedarı bulunmadığını savunuyor. Şirket hakkında bugüne kadar açıklanmış bir iddianame bulunmuyor.
Çin'e çip ihracatı konusunda ABD'nin tutumu ne?
Trump yönetimi bu yıl Nvidia'nın H200 çiplerinin belirli koşullarla Çin'e ihracatına onay vermişti. Lutnick de daha önce "en iyi çiplerin" Çin'e satılmadığını söylemiş, Nvidia'nın satışlarda belirli güvenceleri kabul etmesi gerektiğini belirtmişti. Axios'un haberi, yönetim içinde bu politikanın uygulanma biçimi konusunda farklı görüşler bulunduğunu öne sürüyor.
Şirketlere yönelik ihracat kontrolleri ne anlama geliyor?
İhracat kontrolleri, belirli şirketlerin ABD menşeli ileri teknoloji ürünlerine erişimini lisans şartına bağlıyor ya da tamamen kısıtlıyor. Haberde adı geçen önlemler, Çin'e çip aktarımından şüphelenilen şirketleri hedefliyor. Önlemlerin kapsamı ve hangi şirketleri içereceği Axios haberinde ayrıntılı biçimde yer almıyor.
