İspanya'nın başkenti Madrid'de bugün düzenlenen geleneksel Trashumancia Şenliği'nde 1000'den fazla koyun, çobanlarıyla birlikte kentin tarihi merkezinden geçti. Orta Çağ'dan kalan mevsimlik sürü göçü geleneğini yaşatan etkinlik, İspanyollar ve turistlerden yoğun ilgi gördü. Şenlik yaklaşık 4 saat sürdü.
Trashumancia Şenliği nedir?
Trashumancia, sürülerin mevsime göre otlaklar arasında taşınması anlamına gelen geleneksel bir hayvancılık yöntemidir. Geçmişte koyunlar yaz sıcaklarında serin yaylalara çıkarılıyor, sonbaharda ise daha ılıman bölgelere indiriliyordu. Madrid'deki şenlik bu göçü sembolik olarak canlandırıyor.
Etkinlik her sonbaharda başkentin merkezini kısa bir süreliğine kırsal bir alana dönüştürüyor. Bu yıl da kent merkezinde araba kornalarının yerini koyun melemeleri ve çan sesleri aldı.
Madrid'de bu yıl kaç hayvan yürüdü?
Madrid Belediyesi'nin şenlik öncesinde duyurduğu programa göre bu yılki sürüde castellana, rubia de El Molar ve entrefina ırklarından 1250 koyun ile guisandera ve Guadarrama ırklarından 160 keçi yer aldı. Sürüye Trashumancia ve Doğa Vakfı (Fundación Trashumancia y Naturaleza) üyeleri rehberlik etti.
Şenlik bu yıl 33'üncü kez düzenlendi. Etkinlik 1994'ten bu yana Madrid'de yapılıyor. Yalnızca 2024'te hayvanlarda görülen mavi dil hastalığı nedeniyle iptal edilmişti.
Koyunlar Madrid'de hangi güzergahtan geçti?
Belediyenin açıkladığı güzergaha göre sürü, kentin batısındaki Casa de Campo parkından yola çıktı. Puente del Rey ve Cuesta de la Vega üzerinden Duque de Nájera ve Mayor caddelerini izleyerek Plaza de la Villa'ya ulaştı.
Hayvanlar buradan Plaza Mayor, Toledo Caddesi, Plaza de la Cebada, Carrera de San Francisco ve Bailén Caddesi'nden geçti. Dönüşte aynı yolu kullanan sürü, Casa de Campo'daki ağıllara geri götürüldü.
Bu yıl güzergah neden değişti?
Sürü her yıl Puerta del Sol'dan geçip belediye binasının bulunduğu Cibeles Meydanı'na ulaşıyordu. Bu yıl hayvanlar ne Puerta del Sol'a ne de Cibeles'e uğradı. Belediye bu değişikliğe gerekçe olarak Puerta del Sol'da haftalardır süren çadırlı kampı gösterdi. Bu nedenle karşılama töreni de Plaza de la Villa'ya alındı.
Çobanlar geçiş ücretini kime ödüyor?
Orta Çağ'da çobanlar, sürülerini şehirden geçirebilmek için yerel yöneticilere geçiş ücreti ödüyordu. Bugün bu ödeme sembolik olarak belediye yetkililerine yapılıyor.
Ücret, Mesta ile Madrid yönetimi arasında 1418'de imzalanan Concordia adlı anlaşmaya dayanıyor. Bu anlaşmaya göre her bin hayvan için "50 maravedi" ödeniyordu. Program uyarınca çobanlar bu yıl ücreti Plaza de la Villa'da Madrid Belediyesi Şehircilik, Çevre ve Ulaşım Sorumlusu Borja Carabante ile diğer belediye temsilcilerine teslim etti. Törende anlaşmanın metni de okundu.
Mesta nedir ve gelenek ne zaman başladı?
Mesta (Honrado Concejo de la Mesta), Kastilya Kralı X. Alfonso'nun 1273'te kurduğu çobanlar birliğidir. Birlik, Orta Çağ İspanya'sında merinos yünü ticaretinde önemli bir rol oynadı. Sürülerin mevsimlik göç düzeni de bu kurumla birlikte kurallara bağlandı.
Sürünün geçtiği yerlerin bir kısmı, eski hayvan göç yollarının (cañada) izlerini taşıyor. Örneğin Madrid'in en işlek caddelerinden Alcalá Caddesi, geçmişte Cañada Real Galiana adlı göç yolunun bir parçasıydı.
Şenliğin amacı ne?
Bugünkü şenlik, hayvancılığı teşvik etmeyi, ekolojik dengeyi korumayı ve çobanlık mesleğine saygı göstermeyi amaçlıyor. Etkinlik ilk kez 1994'te, yeni bir hayvan göç yolları yasasının çıkarılması talebiyle düzenlenmişti. Bu talep 1995'te kabul edilen Hayvan Göç Yolları Yasası (Ley 3/1995) ile karşılık buldu. Yasa, sürülerin kamuya ait bu yolları kullanma hakkını güvence altına alıyor.
Düzenleyiciler, göç yollarının ekolojik koridor işlevi gördüğünü ve meralarda otlayan sürülerin orman yangınlarının önlenmesine katkı sağladığını vurguluyor. Madrid Özerk Topluluğu da trashumancia geleneğini Kültürel Değer (Bien de Interés Cultural) olarak tescil etti.
Şenlik kapsamında başka hangi etkinlikler yapıldı?
Şenlik yalnızca sürünün geçişiyle sınırlı kalmadı. 23 Ekim Cuma günü yetişkinler için Pozuelo de Alarcón'dan Casa de Campo'ya kadar sürüyle birlikte bir yürüyüş düzenlendi. 24 Ekim Cumartesi günü ise Casa de Campo Çevre Eğitim Merkezi'nde aileler için "Bir günlüğüne çoban" yürüyüşü yapıldı, yün eğirme ve keçe atölyeleri açıldı.
Pazar günü aynı merkezde zanaatkâr peynir atölyesi düzenlendi. Ayrıca trashumancianın insanlığın somut olmayan kültürel mirası olmasını ve Sistema Central dağlarındaki meraları konu alan iki sergi açıldı. Plaza Mayor'da da müzik ve halk dansı gösterileri yapıldı.
2026'nın şenlik açısından önemi ne?
Birleşmiş Milletler, 2026'yı Uluslararası Meralar ve Çobanlar Yılı ilan etti. Trashumancia ve Doğa Vakfı da bu yılki şenliği, meraların ve göçer çobanlığın önemine dikkat çekmek için bir fırsat olarak değerlendirdi.
