Portekiz'de konut krizini protesto etmek için Lizbon ve Porto'nun kent merkezlerinde kurulan çadır kampları, Portekiz Kamu Güvenliği Polisinin (PSP) 25 Ekim Pazar sabaha karşı başlattığı operasyonla dağıtıldı. Polisin açıklamasına göre müdahalede 31 kişi gözaltına alındı, 3'ü polis memuru olmak üzere 7 kişi yaralandı. Polis, operasyonun gerekçesi olarak izinsiz eylemi, kamu malına verilen zararı ve kamusal alanda yönetmeliklere aykırı biçimde çadır kurulmasını gösterdi.
Polis müdahalesi nerede yapıldı?
Operasyon iki kentte eş zamanlı yürütüldü. Portekiz basınının aktardığına göre Lizbon'da eylemcilerin kamp kurduğu alan, şehrin merkezindeki Rossio Meydanı (Praça D. Pedro IV) oldu. Porto'da ise müdahale Praça D. João I meydanında gerçekleşti.
İki meydan da konut krizine karşı başlatılan "acampada" adlı çadır eylemlerinin merkezleriydi. Eylemciler, kira ve konut fiyatlarına tepki olarak bu meydanlarda günlerdir çadırlarda kalıyordu.
Kaç kişi gözaltına alındı?
Polisin açıkladığı rakamlara göre toplam 31 kişi gözaltına alındı. Bunların 25'i Lizbon'da, 6'sı Porto'da gözaltına alındı.
Portekiz basınının haberlerine göre gözaltındaki kişiler emre itaatsizlik gerekçesiyle tutuldu ve pazartesi günü yetkili yargı makamı önüne çıkarılacak. Porto'da gözaltına alınan 6 kişinin ise sabah saatlerinde serbest bırakıldığı bildirildi.
Müdahalede kaç kişi yaralandı?
Polisin ilk açıklamasına göre 7 kişi yaralandı ve yaralılardan 3'ü polis memuru. Ancak bu rakam tartışmalı.
Eylemi düzenleyen sivil toplum kuruluşları, polis müdahalesi sırasında yaralananların sayısının 7 değil 37 olduğunu iddia etti. Portekiz basınında yer alan bazı haberlerde ise polisin yaralı sayısını sonradan güncellediği aktarıldı. Resmî ve eylemcilerin açıkladığı rakamlar arasındaki fark henüz giderilmiş değil.
Polis kampları neden dağıttı?
Emniyet yönetimi, operasyonu üç gerekçeye dayandırdı:
- Kamu malına zarar verilmesi
- İzinsiz eylem yapılması
- Yürürlükteki yönetmeliklere aykırı olarak kent merkezlerinde çadır kurulması
Portekiz basınının aktardığına göre polis, izinsiz kurulan yapıların ve kamusal alan kullanımı için belirlenen sınırlara uyulmamasının müdahaleyi gerekli kıldığını savundu.
Kaç çadır kaldırıldı?
Portekiz basınının haberlerine göre belediye polisi, iki kentte toplam 171 çadır ve kamp yapısını kaldırarak el koydu. Bunların 117'si Lizbon'da, 54'ü Porto'da bulunuyordu.
Porto'daki operasyonda ayrıca bir maytap, polise atıldığı belirtilen üç boya kutusu ve bir biber gazı spreyine el konulduğu bildirildi.
Eylemciler müdahale hakkında ne diyor?
Eylemi düzenleyen gruplar, polisin orantısız güç kullandığını öne sürdü. Portekiz basınına konuşan eylemciler, sabaha karşı yapılan müdahaleyi "son derece sert" diye nitelendirdi ve yaralı sayısının resmî açıklamada olduğundan çok daha yüksek olduğunu ileri sürdü.
Polis ise operasyonun koordineli biçimde yürütüldüğünü ve yasal çerçevede yapıldığını savunuyor.
Çadırlar daha önce de kaldırılmış mıydı?
Evet. Portekiz'de konut protestoları kapsamında kamusal alanlara kurulan çadırlar, yasa dışı olduğu gerekçesiyle tartışma yaratmış ve birkaç kez ya katılımcılar tarafından ya da polis operasyonlarıyla kaldırılmıştı.
Portekiz kamu yayıncısı RTP'nin haberine göre polis 20 Ekim'de de Lizbon'daki Rossio ile Porto'daki Praça D. João I meydanlarındaki kampları boşaltmıştı. O operasyonda Lizbon'da 55 kişi emre itaatsizlik gerekçesiyle gözaltına alınmış, gözaltındakiler daha sonra şüpheli sıfatıyla serbest bırakılmıştı. Eylemciler ise bu müdahalenin ardından meydanlara yeniden dönmüştü.
Portekiz'deki konut eylemleri nasıl başladı?
Portekiz'deki çadır eylemleri, komşu İspanya'da eylül ayının sonunda başlayan konut krizi protestolarından ilham aldı. İspanya'nın başkenti Madrid'de 26 Eylül'den bu yana Puerta del Sol Meydanı'nda benzer bir çadır kampı sürüyor.
Eylemciler, iki ülkede de yükselen kiralara, konut fiyatlarına ve tahliyelere dikkat çekmek için kent merkezlerindeki simgesel meydanlarda kalıcı kamp kurma yöntemini seçti.
Portekiz'de konut krizi neden gündemde?
Portekiz, son yıllarda Avrupa'da konut fiyatlarının en hızlı arttığı ülkeler arasında yer alıyor. Özellikle Lizbon ve Porto'da kısa süreli turistik kiralamaların artması, yabancı yatırımcı talebi ve yetersiz konut arzı, kiraların yerel gelirlerin çok üzerine çıkmasına yol açtı.
Bu tablo, gençler ve dar gelirli kesimler başta olmak üzere geniş bir kesimin büyük kentlerde konuta erişmesini zorlaştırıyor. Konut sorunu, Portekiz'de son yıllarda düzenlenen en büyük kitlesel gösterilerin ana gündemlerinden biri oldu.
