Suriye İçin 2. Ortaklık Koordinasyon Forumu, 17 Kasım 2026'da Suriye'nin başkenti Şam'da başladı. Suriye ile Avrupa Birliği (AB) ortaklığında düzenlenen forum, ülkenin yeniden imarını, ekonomik toparlanmasını ve uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesini amaçlıyor. Açılışa Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, AB Komisyonunun Akdeniz'den Sorumlu Üyesi Dubravka Suica, Türkiye'nin Şam Büyükelçisi Nuh Yılmaz, çok sayıda ülkenin büyükelçisi ve uluslararası kuruluş temsilcileri katıldı.
Suriye'den maliye, ekonomi, iletişim ve sağlık bakanları da açılışta yer aldı.
Suriye İçin Ortaklık Koordinasyon Forumu nedir?
Forum, insani yardımları, erken toparlanmayı, sürdürülebilir kalkınmayı ve yatırımları ortak bir vizyon çerçevesinde bir araya getirmeyi hedefleyen bir platform. Şeybani açılış konuşmasında bunu şöyle özetledi: "Brüksel'de birlikte vizyondan eyleme geçtik. Bugün ise Şam'ın kalbinden, eylemden daha derin ve sürdürülebilir bir etkiye geçişin temelini atıyoruz."
Şam Yol Haritası nedir, çalışma grupları nasıl işleyecek?
Şeybani, forum kapsamında gelecek 12 ayı kapsayan "Şam Yol Haritası"nın açıklanacağını bildirdi. Kamu maliyesi, kalkınma finansmanı, ekonomik toparlanma ve istihdam alanlarında uzmanlaşmış çalışma grupları kurulacak.
Planlanan takvim şöyle:
- Çalışma gruplarının 90 gün içinde faaliyete geçmesi
- Yönlendirme komitelerinin üç ayda bir toplanması
- Forumun genel sekreterliğinin 6 ayda bir ilerleme raporu yayımlaması
Şeybani toparlanma için ne gibi bir finansman önerdi?
Şeybani, Suriye'de milyonlarca kişinin hâlâ insani yardıma ihtiyaç duyduğunu belirterek ülkenin toparlanmasının yalnızca hibelerle sağlanamayacağını söyledi. Fizibilite çalışmaları ve teknik tasarımları tamamlanmış, finansmana hazır projelere ihtiyaç olduğunu vurguladı.
Hibeler, imtiyazlı krediler, karma finansman modelleri ve garantileri kapsayan yenilikçi araçların geliştirilmesini isteyen Şeybani, özel sektörle ortaklıkların ve uluslararası finans sistemine entegre bir bankacılık altyapısının da önemine değindi.
Suriye ile Avrupa arasındaki ticaret hacmi ne durumda?
Şeybani'ye göre Suriye ile Avrupa arasındaki ticaret hacmi iç savaş öncesinde 7 milyar avroyu aşıyordu. Bugün bu seviye, bunun onda birinin altında. Şeybani bu tablonun ticaret ve yatırım ilişkilerini yeniden geliştirmek için önemli fırsatlar sunduğunu belirtti.
Kaç Suriyeli evine döndü?
Şeybani, Aralık 2024'te Beşşar Esed rejiminin devrilmesinden bu yana yaklaşık 3,8 milyon Suriyeli mülteci ve ülke içinde yerinden edilmiş kişinin evlerine döndüğünü açıkladı. Dönüşlerin kalıcı olması için barınma, istihdam ve eğitim imkânlarının geliştirilmesi gerektiğini söyledi.
Suriye-AB ilişkilerinde neler değişti?
Şeybani, 15 yılı aşkın sürenin ardından ilk üst düzey siyasi diyaloğun yapıldığını ve AB'nin 2012'den bu yana ilk büyükelçisinin Şam'da göreve başladığını aktardı. Avrupa Yatırım Bankasının (AYB) da uzun bir aranın ardından Suriye'deki faaliyetlerini yeniden başlatmaya yönelik adımlar attığını söyledi.
Şeybani'ye göre sağlık, erken uyarı sistemleri, mayın temizliği, eğitim, mesleki eğitim ve belediye hizmetleri gibi alanlarda Avrupa destekli projeler hayata geçiriliyor.
Suriye, AB ile Ortaklık Anlaşması'nı yeniden gündeme mi alıyor?
Evet. Şeybani, 2008'de paraflanan ancak yürürlüğe girmeyen Ortaklık Anlaşması sürecini yeniden gündeme almak istediklerini söyledi. 1977 tarihli anlaşmanın yerini alacak yeni bir işbirliği çerçevesi üzerinde çalıştıklarını belirtti.
Şeybani ayrıca Brüksel'de düzenlenecek Schuman Güvenlik ve Savunma Forumu'na katılacağını ve AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ile görüşeceğini kaydetti.
Şeybani İsrail'in saldırıları hakkında ne dedi?
Şeybani, İsrail'in Suriye'nin güneyine yönelik tekrarlanan saldırılarının ve ihlallerinin ülkesinin egemenliğini ihlal ettiğini söyledi. Bu saldırıların yeniden imar projelerini ve yatırımları tehdit ettiğini de ifade etti.
AB'nin uluslararası hukuka ve 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması'na bağlılığını takdir ettiklerini belirten Şeybani, saldırıların durdurulması için Avrupa ülkelerinden ve uluslararası toplumdan daha güçlü ve açık bir tutum beklediklerini dile getirdi.
AB Suriye'ye ne kadar destek verecek?
Komisyon Üyesi Suica, AB'nin Avrupa finans kuruluşları ve kalkınma bankalarıyla birlikte Suriye'ye desteğini sürdüreceğini söyledi. Yaz aylarında 280 milyon avroyu aşan bir destek paketi üzerinde çalıştıklarını belirtti. 175 milyon avro değerindeki ilk ekonomik ve sosyal destek paketine ilişkin sözleşmelerin yıl sonuna kadar imzalanmasının öngörüldüğünü de ekledi.
Suica, AYB'nin geçen hafta 2011'den bu yana ilk kez Şam'a heyet gönderdiğini aktardı. Bankanın faaliyetlerine tam olarak yeniden başlayabilmesi için gerekli koşulların oluşturulması amacıyla Suriyeli yetkililerle çalıştıklarını bildirdi.
Suica yatırım ortamı için hangi şartları sıraladı?
Suica, Suriye'nin yeniden imarı için yalnızca kamu kaynaklarının yeterli olmayacağını belirtti ve "Özel sektör yatırımları, toparlanmanın gerçek itici gücü olacak." dedi. Toplantının Brüksel yerine Şam'da yapılmasının önemine işaret ederek Suriye'nin kendi toparlanma sürecine öncülük etmesi gerektiğini söyledi.
Küresel bankacılık sistemiyle bağlantının yeniden kurulmasının, uluslararası standartların karşılanmasının ve yatırım ortamının iyileştirilmesinin gerektiğini belirtti. Yatırımcılar için öngörülebilirlik, güven ve hukuki güvencelerin önemini vurgulayan Suica, şeffaf ve güvenilir bir kamu mali yönetimini de ekonomik toparlanmanın temel koşullarından biri olarak sıraladı.
Türkiye forumda hangi oturuma katılıyor?
Türkiye'nin Şam Büyükelçisi Nuh Yılmaz'ın "Brüksel'den Şam'a - İlerleme ve Açıklamalar" başlıklı oturumda konuşma yapması planlanıyor. Oturumda Suriye'nin ulusal toparlanma önceliklerinin uygulanması ve çalışma gruplarının kaydettiği ilerlemenin değerlendirilmesi bekleniyor.





