İsrail'de hükümet kurma görevini alan Gadi Eisenkot koalisyon görüşmelerini sürdürürken, Haaretz gazetesi yazarı Amos Harel, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun iktidarını korumak için İran'la yeniden savaşı bir çıkış yolu olarak gördüğünü öne sürdü. Harel'in analizi, Netanyahu ile Eisenkot arasında "güvenlik konularında sorumlu davranma" üzerine yürüyen mektuplaşmanın ardından yayımlandı. Analizdeki değerlendirmeler Harel'e ait; Netanyahu'nun ofisi ise hükümetin kararlarının güvenlik kurumlarıyla tam koordinasyon içinde alındığını savunuyor.
Haaretz'in analizi 12 Kasım'da İsrail basınındaki tartışmalar arasında öne çıktı. Aşağıda, konuyla ilgili merak edilen soruların yanıtları yer alıyor.
Haaretz yazarı Amos Harel ne dedi?
Harel, analizinde Netanyahu'nun iktidarda kalmak için her yolu denediğini ve İran'la yeniden savaş başlatmayı bir çıkış yolu olarak gördüğünü yazdı. Yazara göre son gelişmeler, Netanyahu'nun ya doğrudan girişimlerle ya da gerilimi kasıtlı biçimde tırmandırarak İran'ı yeniden çatışmaya çekmeye çalıştığı izlenimini veriyor.
Harel ayrıca yeni bir çatışmanın ülkedeki siyasi süreci sekteye uğratabileceği endişelerine dikkat çekti. Değişim Bloğu'nun hükümet kurmaya çalışırken başbakanın ülkeyi "yeni ve tehlikeli askeri maceralara" sürüklemesini de engellemesi gerektiğini savundu.
Eisenkot, Netanyahu'ya ne yazdı?
Eisenkot, Netanyahu'ya gönderdiği mektupta "Yeni bir hükümetin yemin törenine kadar bekleyebilecek tehlikeli adımlara karşı itidal ve ihtiyat gösterin." çağrısı yaptı. Mektubunda, doğrudan, acil ve ertelenemez bir tehdit olmadan güvenlik güçlerini harekete geçirmenin İsrail demokrasisi ve vatandaşların devlet kurumlarına güveni üzerinde yıkıcı sonuçlar doğurabileceğini belirtti.
Netanyahu'nun ofisi bu uyarıya tepki göstererek kararların güvenlik nedenleriyle ve güvenlik kurumlarıyla tam koordinasyon içinde alındığını iddia etti. Ardından iki isim arasında "güvenlik konularında sorumlu davranma" tartışması yaşandı.
Genelkurmay Başkanı Zamir'in rolü ne?
Harel'e göre Eisenkot'un mektubu, Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir'e kamuoyu önünde destek vermeyi de amaçlıyor. Harel, seçim öncesindeki haftalarda Zamir ve bazı generallerin, Netanyahu'nun ABD Başkanı Donald Trump'ı İran'a ortak saldırı için ikna etme veya İran'ı kışkırtarak savaşı yeniden başlatma girişimlerine karşı çıktığını aktardı.
Analize göre Zamir, savaşın seçimleri erteletebileceği konusunda ABD'li mevkidaşını da uyardı. Benzer bir tartışma daha önce İsrail ve uluslararası basında da yer almış, Netanyahu'nun ofisi bu haberleri reddetmişti. Bu iddialar bağımsız kaynaklarca doğrulanmış değil.
Trump'ın tutumu nasıl değerlendiriliyor?
Harel'in aktardığına göre Cumhuriyetçilerin Kongre'de çoğunluğu kaybetmesinin ardından Trump, savaşı yeniden başlatma konusunda çekinceli davranıyor. Trump yönetiminin Katar arabuluculuğunda İran'la müzakereleri sürdürürken Tahran üzerindeki ekonomik ve askeri baskıyı artırdığı belirtiliyor.
Likud Partisi'nin ise Harel'in ifadesiyle, ilgili komitenin toplanmasını en azından pazartesi gününe kadar ertelemeye çalıştığı kaydediliyor. Analizde, Netanyahu'nun seçimden günler önce İran'a saldırı düzenlenmesi yönündeki girişiminin etkisinin arka planda sürdüğü de vurgulanıyor.
Eisenkot hükümeti nasıl kurmakla görevlendirildi?
Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, 8 Kasım'da Eisenkot'u hükümeti kurmakla görevlendirdi. Eisenkot, 67 milletvekilinin tavsiyesini aldı. İsrail basınına yansıyan bilgilere göre Netanyahu'yu önerenlerin sayısı 46'da kaldı.
Eisenkot'un önünde, yasal düzenlemeye göre 28 günlük bir süre bulunuyor. Haberlere göre gerekirse 14 günlük bir uzatma yapılabiliyor.
Koalisyon görüşmelerini ne zorlaştırıyor?
Değişim Bloğu'nun hükümet kurabilmesi için İsrail vatandaşı Filistinlilerin kurduğu partilerin desteğine ihtiyaç duyuluyor. Blok içindeki siyasi görüş ayrılıkları da müzakereleri zorlaştırıyor. Tavsiye sayısı, 61 sandalyelik çoğunluğun otomatik olarak sağlandığı anlamına gelmiyor.
Eisenkot'un Netanyahu'nun kampına da uzandığı, Netanyahu'nun ise ulusal birlik hükümeti çağrısını yinelediği bildiriliyor.
Eisenkot başaramazsa ne olacak?
Eisenkot hükümeti kuramazsa Herzog'un görevi Netanyahu'ya vermesi gündeme gelebilir. Her iki girişimin de sonuçsuz kalması halinde ise erken seçime gidilmesi mümkün görünüyor.
Böylece İsrail'de hükümet belirsizliği sürerken, İran'la yeniden çatışma ihtimali de siyasi tartışmanın merkezinde yer almaya devam ediyor. Harel'in analizindeki değerlendirmeler yazarın kendi yorumu olarak öne çıkıyor; Netanyahu'nun ofisi ise hükümetin güvenlik kararlarını kurumlarla tam koordinasyon içinde aldığını savunuyor.
