Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Polonya'daki Anayasa Mahkemesi krizinde Başbakan Donald Tusk'ı destekledi. Euronews'e konuşan ve adı açıklanmayan bir Komisyon sözcüsü, mahkemeye yeni üye atama yetkisinin Polonya Parlamentosunun alt kanadı Sejm'de olduğunu belirtti. Açıklama, Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki ile Tusk hükümeti arasındaki gerginliğin sokağa taştığı 30 Ekim sonrasında geldi.
AB Komisyonu Polonya'daki krizle ilgili ne dedi?
Komisyon sözcüsü, krizi yakından izlediklerini söyledi. Sözcüye göre Anayasa Mahkemesinin anayasaya ve AB Adalet Divanı'nın ilgili içtihatlarına uygun biçimde çalışmasını sağlamak, Polonya yetkililerinin sorumluluğunda.
Sözcü, yeni üyelerin atanmasının Sejm'in yetkisi dahilinde olduğunu da vurguladı. Bu ifade, krizde Tusk hükümetinin ve parlamento çoğunluğunun tezini destekleyen bir mesaj olarak yorumlandı.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin kararı neden anıldı?
Sözcü, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin 5 Mayıs tarihli kararına atıfta bulundu. AA'nın aktardığına göre bu kararda Mahkeme, Polonya makamlarından Sejm'in mart ayında atadığı yargıçların göreve başlamalarını istedi.
Anayasa Mahkemesinde 30 Ekim'de ne oldu?
Mahkemenin internet sitesinde 30 Ekim'de, Mahkeme Başkanı Bogdan Swieczkowski ile Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski'nin görevlerinden uzaklaştırıldığına dair bir duyuru yayımlandı. Ardından mahkemenin en kıdemli yargıcı Anna Korwin-Piotrowska, mahkemenin yönetimini üstlendiğini öne sürdü.
Uluslararası basında yer alan haberlere göre hükümet, Swieczkowski'nin yasaları defalarca ihlal ettiğini ve mahkemenin çalışmalarını tehlikeye attığını savunuyor. Nawrocki ise Tusk'ı, mahkemeye zorla el koymakla suçladı.
Mahkeme binası önünde neler yaşandı?
Gelişmeler üzerine muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) Genel Başkanı Jaroslaw Kaczynski, eski Başbakan Mateusz Morawiecki ve eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Julia Przylebska'nın da aralarında bulunduğu çok sayıda kişi bina önünde toplandı. Bina polis ablukasına alındı.
Polis, bazı göstericilerin mahkemenin çitlerini aştığını, bazılarının da polis memurlarına cisim fırlattığını bildirdi. Olaylar sırasında 3 kişi gözaltına alındı. Mahkeme çevresindeki polis ablukası sürüyor.
Cumhurbaşkanı Nawrocki krize nasıl dahil oldu?
Senegal'e gitmek üzere havalanan Nawrocki'nin uçağı, mahkemedeki olaylar nedeniyle İspanya üzerinden Polonya'ya geri döndü. Uçuş takip platformu Flightradar24 verilerine göre dönüş uçuşunu 1 milyondan fazla kişi izledi.
Nawrocki mahkeme binasına geldiğinde, binaya girmeye çalıştığı sırada mahkeme üyeleriyle arasında arbede yaşandı.
Diplomatlardan istifa geldi mi?
Evet. AA'nın aktardığına göre Polonya'nın Pekin Büyükelçisi Jakub Kumoch ve Bükreş Büyükelçisi Pawel Soloch, anayasa krizine tepki olarak görevlerinden istifa etti.
Krizin arka planında ne var?
Tusk hükümeti, mevcut Anayasa Mahkemesinin meşruiyetini, yasa dışı biçimde atandığını öne sürdüğü yargıçlar nedeniyle tanımıyor. Uluslararası basına göre Swieczkowski, önceki PiS hükümetinde adalet bakan yardımcılığı yapmış ve 2024'te mahkeme başkanlığına getirilmişti. Taraflar mahkemenin yapısı ve işleyişi konusunda uzun süredir karşı karşıya.
