Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, 29 Ekim 2026'da yaptığı açıklamayla üye ülkeleri SAFE (Avrupa Güvenlik Eylemi) mekanizması kapsamında ayrılan 21,3 milyar avroluk kaynağı kullanmaya çağırdı. Komisyon, ikinci tur başvuruların tüm üye ülkelere açık olacağını belirtti. Ülkelerden, yatırım planlarına Ukrayna ile ortak savunma tedarikini de eklemeleri istendi.
SAFE nedir?
SAFE, AB'nin savunma sanayisini güçlendirmek amacıyla Mayıs 2025'te kabul edilen bir kredi mekanizması. Üye ülkelere toplam 150 milyar avroya kadar uzun vadeli kredi sağlıyor. Komisyonun yeni çağrısı, bu havuzun ikinci tur finansman olanağını kapsıyor.
AB Komisyonu ne istedi?
Komisyon, üye ülkelerin ulusal savunma ihtiyaçlarını ve önceliklerini karşılamanın yanında Ukrayna ile işbirliğini güçlendirmek için de bu kaynaktan yararlanmasını teşvik etti. Ülkelerden, yatırım planlarında Ukrayna ile ortak savunma tedarikine yer vermeleri talep edildi. Amaç, Avrupa'nın savunma kapasitesini artırmak ve Kiev'e desteği büyütmek.
Hangi silah ve sistemlere öncelik verilmesi öneriliyor?
Komisyon, Ukrayna ile AB üyesi ülkelerin silahlı kuvvetlerinin acil ihtiyaçları doğrultusunda belirli alanlara öncelik verilmesini önerdi. Bu alanlar şöyle sıralandı:
- İnsansız hava araçları (İHA)
- Hava ve füze savunma sistemleri
- İHA'lara karşı savunma sistemleri
- Mühimmat ve füzeler
İkinci tura kimler başvurabilecek?
Komisyon, ikinci tur başvuruların tüm üye ülkelere açık olacağını bildirdi. Birinci turda mekanizmaya katılmaya karar veren 19 üye ülke vardı. Açıklamada, başvuru takvimine ilişkin bir tarih paylaşılmadı.
SAFE'in ilk turunda ne kadar kaynak kullanıldı?
Üye ülkeler, savunma sanayi planlarını Kasım 2025'te Komisyona sundu. Bazı ülkeler, daha önce üzerinde uzlaşılan tutarlardan daha düşük finansman talep etti. Bu durum, ikinci tur için ayrılan 21,3 milyar avroluk kaynağın ortaya çıkmasında etkili oldu.
Mekanizmaya katılmaya karar veren 19 üye ülkenin tamamı için kredi anlaşmaları AB tarafından onaylandı. Bu ülkelerin 16'sıyla kredi anlaşmaları imzalandı. Ön finansman talep eden 11 ülkeye şu ana kadar yaklaşık 13,5 milyar avro ödeme yapıldı.
Ülkelere ne kadar kredi ayrılmıştı?
Komisyonun Eylül 2025'te açıkladığı geçici dağılımda en büyük pay 43,7 milyar avroyla Polonya'ya ayrılmıştı. Romanya 16,7 milyar avroyla ikinci, Fransa ve Macaristan 16,2'şer milyar avroyla üçüncü ve dördüncü sırada yer almıştı. İtalya'ya ise 14,9 milyar avro öngörülmüştü. Bu rakamlar geçici tahsisatı gösteriyor. Ülkelerin imzaladığı nihai anlaşma tutarları farklı olabiliyor. Örneğin Fransa ile imzalanan anlaşmanın yaklaşık 15 milyar avro olduğu bildirildi.
Ukrayna için bu çağrı ne anlama geliyor?
Komisyonun çağrısı, Ukrayna'nın savunma sanayisinin AB üyesi ülkelerin ortak tedarik projelerine dahil edilmesini hedefliyor. Ülkeler yatırım planlarına Ukrayna ile ortak tedariki eklerse, SAFE kredileri hem üye ülkelerin hem de Ukrayna'nın acil ihtiyaçlarına dönük alımlarda kullanılabilecek. Komisyon, bu alımlarda özellikle İHA, hava savunma ve mühimmat gibi kalemlerin öne çıkarılmasını istiyor.
