Türkiye'deki 19 serbest bölgenin ihracatı 2026'nın ocak-eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6,3 arttı ve 9,8 milyar dolara yükseldi. Ticaret Bakanlığı'nın 26 Ekim'de yaptığı açıklamaya göre bu ihracatın yüzde 58,4'ünü orta-ileri teknoloji ve yüksek teknoloji ürünleri oluşturdu. Bakanlık, bu oranı serbest bölgelerin katma değerli üretime yöneldiğinin göstergesi olarak değerlendirdi.
Serbest bölgelerin 9 aylık ihracatı ne kadar oldu?
Bakanlık verilerine göre serbest bölgeler ocak-eylül döneminde 9,8 milyar dolarlık ihracat yaptı. Yıllık bazda artış yüzde 6,3. Bu artış oranına göre geçen yılın aynı dönemindeki ihracat 9,3 milyar dolar civarındaydı.
Aynı dönemde serbest bölgelerden yapılan toplam satışların yüzde 76,1'i yurt dışına gitti. Kalan kısım ise Türkiye'deki alıcılara satıldı. Bu oran, serbest bölgelerin üretimini büyük ölçüde dış pazarlara yönelttiğini gösteriyor.
Serbest bölgelerde eylül ayı ihracatı ne kadar?
Serbest bölgelerin eylül ayı ihracatı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 14,8 artarak 1,15 milyar dolar oldu. Eylüldeki artış hızı, 9 aylık ortalama artışın iki katından fazla.
Serbest bölgelerin ihracatında yüksek teknolojinin payı ne kadar?
Ocak-eylül döneminde orta-ileri teknoloji ve yüksek teknoloji sınıfındaki ürünler, serbest bölgelerin toplam ihracatının yüzde 58,4'ünü oluşturdu. Bakanlık, açıklamasında "Yılın 9 ayında serbest bölgelerin ihracat portföyünün teknolojik niteliği güçlenmeye devam etti" ifadesini kullandı.
Açıklamada bu payın "Türkiye'nin katma değerli ihracat hedeflerine doğrudan katkı sağladığı" da vurgulandı. Teknoloji yoğunluğu yüksek ürünler birim başına daha fazla döviz kazandırdığı için ihracat politikasında öncelikli alanlar arasında yer alıyor.
Serbest bölgeler net ihracatçı mı?
Bakanlığın verilerine göre 19 serbest bölgenin tamamı net ihracatçı. Serbest bölgelerde ihracatın ithalatı karşılama oranı eylülde yüzde 165,5, ocak-eylül döneminde ise yüzde 159,7 oldu. Bu da bölgelerin, yaptıkları ithalatın yaklaşık 1,6 katı ihracat gerçekleştirdiği anlamına geliyor.
Bakanlık, "19 serbest bölgemiz net ihracatçıdır, küresel rekabette güçlenmiştir" değerlendirmesinde bulundu.
Serbest bölgelerde kaç firma faaliyet gösteriyor?
Serbest bölgelerde 466'sı yabancı olmak üzere 1930 kullanıcı firma faaliyet gösteriyor. Bu firmalar 88 bin 7 kişiye doğrudan istihdam sağlıyor.
Bölgelerde verilen faaliyet ruhsatlarının dağılımı şöyle:
- Toplam faaliyet ruhsatı: 2 bin 788
- Yerli kullanıcılara verilen ruhsat: 2 bin 102
- Yabancı kullanıcılara verilen ruhsat: 686
- Üretim konulu ruhsatların toplam içindeki payı: yüzde 44,6
Bakanlık, üretim konulu ruhsatların payının yüzde 44,6'ya yükseldiğini bildirdi. Bu, bölgelerin depolama ve ticaretten çok üretime kaydığını gösteren bir veri olarak öne çıkıyor.
En çok ihracat yapan serbest bölge hangisi?
İzmir'deki Ege Serbest Bölgesi, 9 aylık dönemde serbest bölgeler arasında en fazla ihracatı yapan bölge oldu. Bölgenin ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre 159,2 milyon dolar, yani yüzde 6,7 artarak 2 milyar 542 milyon dolara ulaştı. Ege Serbest Bölgesi, serbest bölgelerin toplam ihracatının yüzde 25,8'ini tek başına gerçekleştirdi.
Ege Serbest Bölgesi ticaret hacminde de ilk sırada yer aldı. Bölge, yurt dışı ve Türkiye ile yaptığı ticarette 4,81 milyar dolarlık hacme ulaştı. Bu rakam, serbest bölgelerin toplam ticaret hacminin yüzde 22'sine karşılık geliyor.
Hangi serbest bölgelerin ihracatı en çok arttı?
Bakanlığın açıkladığı rakamlara göre en hızlı büyüyen bölge Bursa Serbest Bölgesi oldu. Bursa'nın ihracatı yüzde 30,7 artarak 1 milyar 563 milyon dolara çıktı. Adana-Yumurtalık Serbest Bölgesi ise ihracatını yüzde 23,4 artışla 425 milyon dolara yükseltti.
Bakanlığın verdiği bölge bazlı veriler şöyle:
- Ege Serbest Bölgesi: 2 milyar 542 milyon dolar (yüzde 6,7 artış)
- Bursa Serbest Bölgesi: 1 milyar 563 milyon dolar (yüzde 30,7 artış)
- Adana-Yumurtalık Serbest Bölgesi: 425 milyon dolar (yüzde 23,4 artış)
Adana-Yumurtalık, Batı Anadolu, Bursa ve Trabzon serbest bölgelerinin ihracatı yüzde 10 ve üzerinde arttı. Adana-Yumurtalık, Avrupa, Batı Anadolu ve Gaziantep serbest bölgeleri ise ticaret hacmindeki artışlarla öne çıktı.
Serbest bölgelerin ihracatı yıl içinde nasıl seyretti?
Serbest bölgeler yıl boyunca istikrarlı biçimde büyüdü. Ticaret Bakanlığı'nın daha önceki açıklamalarına göre serbest bölgelerin ihracatı yılın ilk 6 ayında yüzde 6,2 artışla 6,6 milyar dolara çıkmış ve dönemsel rekor kırmıştı. Ocak-temmuz döneminde ise ihracat yüzde 6,9 artışla 7,7 milyar dolara ulaşmıştı.
Eylül sonu itibarıyla 9,8 milyar dolara çıkan ihracat, yıllık artış hızının yüzde 6 ile 7 arasında korunduğunu gösteriyor.
Serbest bölgelere ilişkin hedef ne?
Ticaret Bakanlığı, serbest bölgeleri teknoloji odaklı ve yüksek katma değerli üretime dayalı ihracat merkezlerine dönüştürmeyi hedefliyor. Bakanlığın açıklamasında, "Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın 'Türkiye Yüzyılı' vizyonu doğrultusunda ülkemizin güvenli ve stratejik coğrafi konumu sayesinde serbest bölgelerimizin teknoloji odaklı ve yüksek katma değerli üretime dayalı stratejik ihracat üslerine dönüştürülmesine yönelik çalışmalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz" denildi.
