Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Moskova'da düzenlenen üçüncü Rusya-Afrika Zirvesi'nin genel oturumunda yaptığı konuşmada Kızıldeniz'in askerileştirilmesine ve denize kıyısı olmayan ülkelerin bu denizin kıyılarında askeri varlık bulundurmasına karşı olduklarını söyledi. Mısır Cumhurbaşkanlığının açıklamasına göre Sisi, Afrika Boynuzu'nda tırmanan gerilimden de endişe duyduklarını belirtti.
Sisi konuşmasında herhangi bir ülkenin adını anmadı. Ancak ifadeler, Mısır'ın yaklaşık bir yıldır karşı çıktığı Etiyopya'nın denize erişim girişimleriyle birlikte yorumlanıyor.
Sisi Kızıldeniz'in askerileştirilmesi konusunda ne dedi?
Sisi, bölgedeki kırılgan durumdan yararlanılarak Kızıldeniz'in askerileştirilmesine karşı olduklarını ifade etti. Denize kıyısı olmayan ülkelerin Kızıldeniz kıyılarında askeri varlık oluşturma girişimlerini de kabul etmediklerini söyledi. Bölge ülkelerinin egemenliğinin ihlal edilmesine yönelik tehditlere ve iç işlerine müdahaleye karşı olduklarını da vurguladı.
Sisi'nin sözleri hangi ülkeyi hedef alıyor?
Sisi ülke adı vermedi. Mısır, Eritre'nin 1993'te bağımsızlığını kazanmasının ardından denize kıyısı olmayan Etiyopya'nın denize erişim sağlama girişimlerine yaklaşık bir yıldır karşı çıkıyor. Eritre'nin de aralarında bulunduğu bazı bölge ülkeleri, Etiyopya'nın bu hamlelerine karşı Mısır'ın tutumunu destekliyor.
Mısır Sudan konusunda ne istiyor?
Sisi, Sudan'ın birliğini bozmayı, egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve ulusal kurumlarına zarar vermeyi amaçlayan her türlü girişimi kesinlikle reddettiklerini söyledi. Savaşı sona erdirmek için çabaların birleştirilmesi çağrısı yaptı. Ayrıca tamamen Sudanlıların öncülüğünde yürütülecek bir diyaloğa zemin hazırlayan siyasi sürecin desteklenmesini istedi.
Sudan'daki savaşta son durum nedir?
Sudan'da Nisan 2023'ten bu yana Hızlı Destek Kuvvetleri ile ordu arasında geçiş sürecine ilişkin anlaşmazlık nedeniyle çatışmalar sürüyor. Çatışmalarda on binlerce kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 13 milyon kişi yerinden edildi. Sudan hükümeti, Etiyopya'yı Hızlı Destek Kuvvetleri'ne destek vermekle ve insansız hava araçlarının kendi topraklarından havalanmasına izin vermekle suçluyor. Etiyopya bu suçlamaları reddediyor ve Sudan'ın toprak bütünlüğüne ve egemenliğine saygı duyduğunu belirtiyor.
Sisi sınır aşan sular konusunda ne söyledi?
Sisi, ciddi su kıtlığı yaşayan ve su kaynakları bakımından büyük ölçüde Nil Nehri'ne bağımlı olan Mısır'ın, sınır aşan nehirlerin yönetiminde uluslararası hukuk çerçevesinde işbirliğinin güçlendirilmesine özel önem verdiğini kaydetti. "Zarar vermeme, önceden bildirimde bulunma, istişare ve uzlaşma" ilkelerine bağlı kalınması gerektiğini vurguladı.
Sınır aşan suların halklar arasında işbirliği ve anlayış köprüsü olması gerektiğini belirten Sisi, bu suların gerilim veya anlaşmazlık kaynağına dönüşmemesi gerektiğini söyledi. Bunun Mısır'ın Nil Havzası'ndaki kardeş ülkelerle ilişkilerinde izlediği yerleşik politika olduğunu ekledi.
Mısır ile Etiyopya arasındaki Hedasi Barajı anlaşmazlığı nedir?
Mısır, Etiyopya'da Nil Nehri üzerinde inşa edilen Hedasi Barajı'nın doldurulması ve işletilmesine ilişkin hukuki açıdan bağlayıcı bir anlaşma yapılmasını istiyor. Yıllık 55,5 milyar metreküp su payının azalmasından endişe eden Mısır'ın bu talebini Etiyopya kabul etmiyor. İki ülke arasındaki ilişkiler, müzakerelerin 2024'te askıya alınmasından bu yana gergin seyrediyor.
