Yönetmenliğini Dihat Kaya'nın, yapımcılığını Tülay Gökçimen'in üstlendiği "Surreal Suriye" belgeseli, Suriye'nin Halep kentindeki Halep Üniversitesi Zafer Amfisi'nde izleyiciyle buluştu. Belgesel, Sednaya, Adra ve Mezze gibi cezaevlerinde yıllarca suçlama yöneltilmeden alıkonulan kişilerin tanıklıklarına yer veriyor. Özel gösterime yönetmen ve yapımcının yanı sıra aktivist Muhamed Fatih Sinan da katıldı.
Surreal Suriye belgeseli nedir?
"Surreal Suriye", devrik rejim dönemindeki cezaevlerinde yaşananları 7 kişinin hikâyesi üzerinden anlatan bir belgesel. Yapım, devrim sonrası Suriye'deki gelişmeleri de konu alıyor. Yapımcı Tülay Gökçimen'e göre ekip, farklı cezaevlerindeki yaşananları, hayatının geri kalanını hapiste geçirmeye hazırlanan insanların hikâyeleri üzerinden aktarmaya çalıştı.
Belgeselin çekimleri nerede yapıldı?
Çekimler Suriye'de Şam, Hama, Humus ve Doğu Guta bölgelerinde tamamlandı. Belgesel, Sednaya, Adra ve Mezze cezaevlerinde suçlama yöneltilmeden uzun süre alıkonulan kişilerin anlatımlarını merkeze alıyor.
Belgesel daha önce nerelerde gösterildi?
Gökçimen'in verdiği bilgiye göre belgesel, Suriye'den önce Türkiye, Bosna Hersek ve Kuzey Makedonya'da izleyiciyle buluştu. Ardından Şam'da ve Halep'te gösterildi. Gökçimen, Halep'teki gösterime kentin öğrencilerinin yanı sıra Hama'dan gelen kadınların da katıldığını belirtti. Belgeselin Suriye'de izleyiciyle buluşmasının ekip için büyük önem taşıdığını söyledi.
Yapımcı Gökçimen gösterimle ilgili neler söyledi?
Gökçimen, Suriye halkının yaşadıklarını filmlerine konu etmeye çalıştıklarını ve bu yöndeki çalışmaları sürdürmek istediklerini ifade etti. Suriye'yle ilgili çekilebilecek daha çok belgesel bulunduğuna dikkat çeken Gökçimen, gençlerin de kendi yaşadıklarını dünyaya anlatmak için çaba göstermesini istedi.
Vardişan Buş gösterimde neler anlattı?
Devrik rejimin hapishanesinden kurtulan Vardişan Buş, Filistin Şubesi'nde 5 ay, Askerî Güvenlik biriminde ise tek kişilik hücrede 1 ay tutulduğunu söyledi. Hapse girdiğinde 7 aylık oğlunu geride bırakmak zorunda kaldığını belirten Buş, sorgu sırasında büyük acılar yaşadığını aktardı.
Buş, iki erkek kardeşinin silahlı mücadeleye katıldığını ve hayatlarını kaybettiğini söyledi. Kardeşlerinden yıllarca haber almaya çalıştığını, daha sonra Sezar dosyaları kapsamında ortaya çıkan fotoğraflarda onlara ilişkin izlere rastladığını anlattı.
Buş'un ailesi hapis sürecinde neler yaşadı?
Buş'a göre annesi de eski rejim döneminde hapse atıldı. Eşi, kendisini Filistin Şubesi'nden çıkarmak için evini sattı. Buş da serbest kaldıktan sonra annesini hapisten kurtarmak amacıyla ailesinin evini satmak zorunda kaldı. Annesinin 10 yıl hapis cezasına çarptırıldığını belirten Buş, ailesinin yalnızca zulme karşı çıktığı ve doğruyu söylediği için düşman ve terörist olarak nitelendirildiğini söyledi.
Buş özgürlük ve bugünkü sıkıntılar hakkında ne dedi?
Buş, özgürlüğün ağır bir bedelle kazanıldığını vurguladı. "Biz çocuklarımızın kanıyla özgürlüğümüze kavuştuk. Bunun için özgürlüğümüzü ekmek fiyatının pahalıya çıkmasını konuşmak amacıyla kazanmadık." dedi. Ekonomik sıkıntıların gündeme getirilmesinin yaşanan kayıpların acısını gölgelememesi gerektiğini ifade etti.
Cezaevi sürecinin ardından dünyaya gelen kızının sağlık sorunları olduğunu da aktaran Buş, tedavi masraflarını karşılamakta ve gerekli ilaçlara ulaşmakta zorlandığını söyledi. "Çocuklarımızı kaybettik, evlerimizi kaybettik ve hala acı çekiyoruz. Özgürlüğümüze kavuştuk ama acılarımız devam ediyor." diye konuştu. Buş, eşinin çabaları sayesinde cezaevinden çıkabildiğini, hakkında hazırlanan raporlar nedeniyle serbest kalmasının mümkün görünmediğini de kaydetti.
Necah Derviş neden tutuklandı?
Necah Derviş, eşinin orduda subay olarak görev yaptığını ve diğer firarilerle birlikte ordudan ayrılarak ülkeyi terk ettiğini söyledi. Derviş'e göre eşi ülkeden ayrıldıktan sonra devrik rejim kendisini tutukladı. Eşinin geri dönmesini sağlamak için baskı uygulandığını ifade eden Derviş, yaşadıkları acıların kelimelerle anlatılamayacağını dile getirdi.
Derviş hapishane deneyimini nasıl anlattı?
Derviş, hapishanede maruz kaldıkları muamelenin, izledikleri filmde gösterilen belgelerin yalnızca küçük bir bölümünü oluşturduğunu söyledi. Bir gün hapisten çıkabileceklerini hayal bile edemediklerini belirten Derviş, "Ancak Allah'a olan umudumuz çok büyüktü." dedi. Türklerin de kendilerinin yanında olduğunu vurgulayan Derviş, acılarını paylaşan ve yalnız olmadıklarını hissettiren Türk kardeşleri bulunduğunu ifade etti. Özgürlüğe kavuşmayı ise tarif edilemez bir mutluluk olarak niteledi.




