TBMM'de bu hafta iki önemli başlık öne çıkıyor. Plan ve Bütçe Komisyonu 27 Ekim Salı günü 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nin genelini görüşecek. Görüşmelere Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz katılacak. Aynı gün Dışişleri Komisyonu da Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifini ele alacak.
TBMM'de bu hafta hangi konular görüşülecek?
Haftanın gündemi büyük ölçüde bütçe görüşmelerinden oluşuyor. Plan ve Bütçe Komisyonu salı günü bütçenin genelini, çarşamba günü ise ilk kamu idaresi bütçelerini görüşecek. Dışişleri Komisyonunun gündeminde ise üç ülke arasındaki ortak savunma anlaşması var.
Komisyonlardaki başlıca maddeler şunlar:
- Salı: 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi, 2025 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi ve Sayıştay raporları (Plan ve Bütçe Komisyonu)
- Salı: Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na ilişkin kanun teklifi (Dışişleri Komisyonu)
- Çarşamba: TBMM, Kamu Denetçiliği Kurumu ve Sayıştay bütçeleri (Plan ve Bütçe Komisyonu)
2027 bütçesinin geneli ne zaman görüşülecek?
Bütçenin geneli üzerindeki görüşmeler 27 Ekim Salı günü Plan ve Bütçe Komisyonunda yapılacak. Bu oturumda 2027 bütçe teklifinin yanı sıra 2025 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi ile Sayıştay raporları da birlikte görüşülecek.
Kesin hesap teklifi, bir önceki bütçe yılında öngörülen gelir ve giderlerin yıl sonunda nasıl gerçekleştiğini ortaya koyuyor. Sayıştay raporları da Meclis adına yapılan dış denetimin sonuçlarını milletvekillerinin bilgisine sunuyor.
Bütçe görüşmelerinde hükümet adına kim cevap verecek?
Görüşmelerde hükümeti Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz temsil edecek. Yılmaz, bütçenin geneli üzerindeki görüşmelerde milletvekillerinin soru, görüş, öneri ve eleştirilerini yanıtlayacak.
Çarşamba günü hangi kurumların bütçeleri görüşülecek?
Komisyon, 28 Ekim Çarşamba günü kamu idarelerinin bütçelerine geçecek. İlk sırada Türkiye Büyük Millet Meclisi, Kamu Denetçiliği Kurumu ve Sayıştayın bütçeleri yer alıyor. Bakanlık ve diğer kurum bütçeleri sonraki günlerde belirlenen takvime göre ele alınacak.
Bütçe görüşmelerinde konuşma süreleri ne kadar?
Komisyonun aldığı usul kararına göre konuşma süreleri görüşmenin türüne göre değişiyor. Süre uzatımı yapılmayacak.
Bütçenin geneli üzerindeki görüşmelerde:
- Siyasi parti grupları adına: 20 dakika
- Komisyon üyeleri: 20 dakika
- Komisyon üyesi olmayan milletvekilleri: 5 dakika
Kamu idarelerinin bütçeleri üzerindeki görüşmelerde:
- Siyasi parti grupları adına: 20 dakika
- Komisyon üyeleri: 10 dakika
- Komisyon üyesi olmayan milletvekilleri: 5 dakika
Hükümet adına yapılacak bütçe, kesin hesap ve Sayıştay raporu sunuş konuşmaları ile milletvekillerinin sorularını yanıtlama süreleri 30'ar dakika olacak.
2027 bütçe teklifi Meclis'e ne zaman sunuldu?
2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi, 16 Ekim 2026'da TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklif, bağlı cetveller, 2027 Yılı Bütçe Gerekçesi ve 2026 Yıllık Ekonomik Rapor ile birlikte Meclis'e gönderildi. Teklifte makroekonomik istikrarın korunması, mali disiplinin sürdürülmesi ve enflasyonla mücadele öne çıkan hedefler arasında yer alıyor.
Bütçe komisyondan sonra nereye gidecek?
Plan ve Bütçe Komisyonundaki görüşmeler tamamlandıktan sonra teklif TBMM Genel Kurulu'na gelecek. Genel Kurul'da kabul edilen bütçe kanunu, Resmî Gazete'de yayımlanarak 2027 mali yılının başında yürürlüğe girecek. Komisyon aşamasının yaklaşık bir ay sürmesi bekleniyor.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması nedir?
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan üçlü bir savunma anlaşması. Anlaşma, 7 Ağustos 2026'da Mekke'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalandı.
Anlaşmaya göre taraflardan birine yönelik silahlı saldırı, tüm taraflara yapılmış sayılacak. Taraflar anlaşmanın savunma amaçlı olduğunu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığını vurguladı. Pakistan ile Suudi Arabistan 2025 yılında da ikili bir savunma anlaşması imzalamıştı.
Mekke Anlaşması Meclis'te ne zaman görüşülecek?
Dışişleri Komisyonu, anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifini 27 Ekim Salı günü ele alacak. Teklifin resmî adı "Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması'nın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi" olarak geçiyor.
Uluslararası anlaşmaların onay süreci nasıl işliyor?
Anayasa'nın 90. maddesine göre uluslararası anlaşmaların onaylanması, TBMM'nin bunu bir kanunla uygun bulmasına bağlı. Teklif önce ilgili komisyonda görüşülüyor, kabul edilirse Genel Kurul'un gündemine geliyor. Genel Kurul'da kabul edilip yayımlanan uygun bulma kanununun ardından anlaşma Cumhurbaşkanınca onaylanıyor.
