Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Para Politikası Kurulunun (PPK) 22 Ekim'de yaptığı toplantının özetini 30 Ekim'de yayımladı. Özette, aylık dalgalanmalara karşın son dönem enflasyon gerçekleşmeleri ve öncü göstergelerin ana eğilimdeki gerilemeyi teyit ettiği belirtildi. Kurul, fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşunun talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendireceğini kaydetti.
PPK toplantısında hangi faiz kararı alındı?
Özette, Kurulun bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı olan politika faizini yüzde 37'den yüzde 36'ya indirdiği anımsatıldı. Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranı yüzde 40'tan yüzde 39'a, gecelik vadede borçlanma faiz oranı ise yüzde 35,5'ten yüzde 34,5'e çekildi.
Eylül ayı enflasyon verileri nasıl değerlendirildi?
Tüketici fiyatları eylülde yüzde 1,84 arttı. Yıllık enflasyon 1,78 puan gerileyerek yüzde 29,73 oldu. Aylık bazda gıda fiyatları taze meyve ve sebze kaynaklı olarak düşerken enerji fiyatlarındaki yükseliş sürdü. Okula dönüşle birlikte eğitim hizmetleri başta olmak üzere ilgili kalemlerde artış görüldü.
B endeksinin (enerji, işlenmemiş gıda, alkollü içecekler, tütün ve altın hariç TÜFE) yıllık değişimi 1,68 puan azalarak yüzde 29,00'a, C endeksinin (enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içecekler, tütün ürünleri ve altın hariç TÜFE) yıllık değişimi 1,37 puan azalarak yüzde 28,70'e indi.
Enflasyonun ana eğilimi ne durumda?
Özete göre mevsimsellikten arındırılmış verilerde tüketici fiyatlarının aylık artışı yavaşladı. TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, ana eğilimin eylülde bir önceki aya kıyasla gerilediğini gösterdi. Ana eğilim yılın ikinci çeyreğindeki yüzde 2,2 seviyesinden üçüncü çeyrekte yüzde 1,8'e düştü.
Kurul, jeopolitik gelişmelerden kaynaklanan arz yönlü şoklara karşın talep koşullarındaki zayıf seyrin ana eğilimi sınırladığını değerlendirdi.
Enerji ve hizmet fiyatlarında neler yaşandı?
Eylülde enerji fiyatları aylık yüzde 6,25 arttı. Özette bunda küresel gelişmelerle yükselen akaryakıt fiyatlarının ve rafineri marjlarının belirleyici olduğu vurgulandı. Yıllık enflasyona katkılar incelendiğinde enerji grubunun katkısı 0,39 puan artarken gıda ve alkolsüz içecekler, hizmet, temel mal ile alkol-tütün-altın gruplarının katkısı sırasıyla 1,40, 0,70, 0,05 ve 0,02 puan azaldı.
Hizmet enflasyonu mallara göre yüksek seyretmeyi sürdürüyor. Yıllık mal enflasyonu yüzde 25, hizmet enflasyonu ise yüzde 38 civarında. Buna rağmen hizmet grubunun tüm alt gruplarında yıllık enflasyon geriledi.
Eğitim hizmetleri ve kiralar fiyatları nasıl etkiledi?
Eğitim hizmetleri fiyatları eylülde yüzde 14,19 yükseldi. Özete göre vakıf yükseköğretim kurumlarının ücret artışları geçen yıl tek seferde eylülde yansırken bu yıl ağustos ve eylüle yayıldı. Bu durum eylül ayı hizmet enflasyonunu sınırladı ve ana eğilimdeki düşüşte mekanik bir etki yarattı. İlk ve ortaöğretim ücretlerinde ise önceki yıllardan farklı olarak görece yüksek artışlar kaydedildi.
Kiralardaki yavaşlama eğilimi sürüyor. Mevsimsel etkilerden arındırılmış üç aylık kira artışının yıllıklandırılmış oranı, yıllık tüketici enflasyonu seviyesine geriledi. Ulaştırma hizmetlerinde okul servisi ücretleri yüzde 16,04 artarken hava yolu yolcu taşımacılığı ücretleri yüzde 9,03 düştü. Aylık artış yüzde 0,24'te kaldı.
Üretici fiyatları ve küresel emtia fiyatları nasıl seyretti?
Yurt içi üretici fiyatları eylülde yüzde 2,07 arttı. Yıllık üretici enflasyonu 0,57 puan azalarak yüzde 27,38 oldu. Enerji fiyatları yüzde 3,55'lik artışla öne çıktı.
Özette Brent petrolün eylülde ortalama 117 dolar olan spot fiyatının ekimin ilk 20 gününde ortalama 127 dolara yaklaştığı belirtildi. Propan, bütan, kömür ve TTF doğal gaz fiyatlarının da yükselmeyi sürdürdüğü, Hürmüz Boğazı kaynaklı risklerin ve yüksek küresel navlun maliyetlerinin devam ettiği ifade edildi. Küresel altın fiyatları ise ağustos sonrasında geriledi.
Enflasyon beklentileri hangi seviyede?
Ekim ayı Piyasa Katılımcıları Anketi'ne göre 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 29,6 ile değişmedi. 2027 yıl sonu beklentisi 0,6 puan artarak yüzde 23,3'e çıktı. Diğer beklentiler şöyle:
- 12 ay sonrası: yüzde 23,9 (0,2 puan artış)
- 24 ay sonrası: yüzde 17,9 (0,4 puan düşüş)
- 5 yıl sonrası: yüzde 12,2 (0,1 puan artış)
Reel sektörde firmaların 12 ay sonrasına ilişkin yıllık enflasyon beklentisi eylülde 0,3 puan düşerek yüzde 32,5 oldu. Hanehalkının beklentisi yüzde 45,6'da sabit kaldı. Özette, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarının dezenflasyon süreci açısından risk unsuru olmayı sürdürdüğü vurgulandı.
Ekim ayı enflasyonu için nasıl bir görünüm var?
Öncü veriler, mevsimsellikten arındırılmış aylık hizmet enflasyonunun eylüle göre yükseleceğine ancak önceki aylardaki seviyelerin altında kalacağına işaret ediyor. Temel mal enflasyonunun ılımlı seyrini koruyacağı tahmin ediliyor. Taze meyve ve sebze kaynaklı olarak aylık gıda enflasyonunda yükseliş, akaryakıt, tüp gaz ve katı yakıt kaynaklı olarak da enerji fiyatlarında artış bekleniyor.
Kurul, bu görünüme bağlı olarak manşet enflasyonun bir önceki aya göre yükseleceğini, B ve C enflasyonunun ise daha ılımlı seyredeceğini, dolayısıyla manşet enflasyondaki yükselişin ana eğilime etkisinin sınırlı kalacağını değerlendirdi.
Kurul bundan sonraki adımları nasıl belirleyecek?
Özete göre Kurul, politika faizine ilişkin adımları enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimi ve beklentileri göz önünde bulundurarak ara hedeflerle uyumlu biçimde belirleyecek. Adımların büyüklüğü ve zamanlaması enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla ele alınacak.
Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacak. Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olursa parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecek. Likidite koşulları yakından izlenecek, likidite yönetimi araçları etkili biçimde kullanılmaya devam edecek.
Kurulun nihai hedefi nedir?
Kurul, politika kararlarını enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyeceğini bildirdi. Kararların öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alınacağı da özette yer aldı.
