Yükseköğretim Kurulu (YÖK), üniversitelerin sağlık, teknoloji, tarım ve kültürel mirasın korunması gibi alanlarda yürüttüğü çalışmaları kamuoyuyla paylaştı. YÖK'ün açıklamasına göre beyin tümörlerine yönelik araştırmalardan felçli hastaların rehabilitasyonunda kullanılacak robotik sistemlere, dijital tarım uygulamalarından uluslararası öğrenci başarılarına kadar pek çok alanda üretim yapılıyor.
YÖK hangi çalışmaları paylaştı?
YÖK, ODTÜ'nün beyin tümörü araştırmasını, dört üniversitenin ortak rehabilitasyon robotu projesini, bir siber güvenlik başarısını, bir dijital tarım platformunu, Kangal köpeği çalışmalarını ve Türk makam müziği için geliştirilen yapay zeka prototipini öne çıkardı. Çalışmaların bir bölümü proje, bir bölümü öğrenci girişimi ya da yarışma başarısı niteliğinde.
ODTÜ'nün beyin tümörü araştırmasında ne bulundu?
ODTÜ'de yürütülen Infradynamics projesinde, beyin tümörlerinin ışık yardımıyla hedef alınmasını sağlayabilecek küçük moleküller geliştirildi. Moleküllerin kan-beyin bariyerini aşması ve dokuların derinlerine ulaşabilen yakın kızılötesi ışığı soğurması hedefleniyor. Aday moleküllerden birinin glioblastoma hücreleri üzerindeki etkisinin ışık altında, karanlık ortama göre 140 kattan fazla arttığı belirlendi.
Prof. Dr. Görkem Günbaş liderliğindeki ve Avrupa Araştırma Konseyi (ERC) destekli projede bazı moleküller, tümör hücrelerinde daha fazla bulunan enzimlerle karşılaşana kadar etkinleşmeyecek şekilde tasarlandı. Sonuçlar 2025'te JACS Au dergisinde kapak makalesi olarak yayımlandı. Proje kapsamında Avrupa ve ABD'de birer patent alındı, sekiz bilimsel yayın yapıldı. Çalışmanın henüz hastalarda uygulanan bir tedavi olmadığı da belirtildi.
Felçli hastalar için yapay zeka destekli robotlar nasıl çalışacak?
HYDROTHERABOTS projesinde sensörlerden alınan hareket, kas aktivitesi ve diğer fizyolojik veriler yapay zekayla analiz edilecek. Amaç, bu verilerle hastalara özel rehabilitasyon programları oluşturmak. Proje kapsamında kara ve su ortamında kullanılacak iki farklı robotik rehabilitasyon sistemi geliştirilecek.
Projeyi TED, Ankara ve Gazi üniversiteleri ile Katar Üniversitesi ve Katar Rehabilitasyon Enstitüsü birlikte yürütüyor. Nörobilim ve Nöroteknoloji Mükemmeliyet Merkezi (NÖROM) de ayni katkı sunuyor. Ankara Üniversitesi mekanik tasarım ve kontrol teknolojilerine, Gazi Üniversitesi rehabilitasyon ve klinik süreçlere, TED Üniversitesi ise sanal gerçeklik ve yapay zeka uygulamalarına katkı veriyor.
HYDROTHERABOTS projesi ne kadar sürecek, kaç hastayla denenecek?
Projenin iki yıl sürmesi planlanıyor. Klinik doğrulama aşamasında Türkiye ve Katar'da toplam 120 hastayla çalışma yapılması öngörülüyor. Projede henüz klinik araştırmaya başlanmadığı bildirildi.
Karadeniz Teknik Üniversitesi öğrencisinin yer aldığı takım hangi başarıyı elde etti?
Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektronik ve Otomasyon Bölümü Yapay Zeka Operatörlüğü Programı öğrencisi Batuhanbey Köse'nin yer aldığı AltayCTF takımı, uluslararası BrunnerCTF 2026 siber güvenlik yarışmasında 1103 takım arasında dünya 12'nciliğini elde etti. Köse, çözdüğü siber güvenlik problemleriyle takımın başarısına katkı sağladı. YÖK, bu sonucun meslek yüksekokullarındaki yapay zeka odaklı programların gençlere ileri teknoloji alanlarında yetkinlik kazandırdığını gösterdiğini vurguladı.
Targiz uygulaması çiftçilere ne sağlıyor?
OSTİM Teknik Üniversitesi öğrencilerinin geliştirdiği "Targiz", çiftçilerin üretim süreçlerini dijital ortamda yönetmesini amaçlayan yapay zeka destekli bir mobil platform. Üreticiler bitkilerindeki sorunun fotoğrafını çekerek yapay zeka desteğiyle teşhis alabiliyor. Tarımsal faaliyetler fotoğraflı notlarla kaydedilebiliyor, mazot, sulama, bakım ve işçilik giderleri takip edilebiliyor.
Uygulama, uydu haritası üzerinden tarla sınırlarının belirlenmesine ve parsellerin dijital yönetimine imkan tanıyor. Çiftçiler büyükşehirlerdeki hal fiyatlarına da ulaşabiliyor. Platformdaki iletişim ağı üzerinden üreticilerin birbirleriyle ve uzmanlarla bilgi paylaşması mümkün.
Kangal köpekleri nasıl korunuyor?
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Kangal köpeklerinin genetik ve ırk özelliklerini bilimsel çalışmalarla koruyor. Üniversitenin Kangal Köpeği Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde köpeklerin ırk özelliklerine uygun yetiştirilmesi, gelişimlerinin izlenmesi ve bilimsel açıdan incelenmesi amaçlanıyor. Bu yıl merkezde iki Kangal yavrusu dünyaya geldi. Merkez, yerli ve yabancı ziyaretçileri de ağırlıyor.
Türk makam müziği için yapay zeka prototipi ne yapıyor?
Sakarya Üniversitesi akademisyenleri, Türk makam müziğinin özelliklerini dikkate alan yerli bir yapay zeka prototipi geliştirdi. Yüzden fazla makam ve onlarca usul üzerine kurulan sistem, makam müziğine uygun melodiler üretebiliyor. Prototip, melodi oluştururken yararlandığı eserleri kaynak listesi olarak sunuyor; böylece üretimin hangi kaynaklara dayandığı izlenebiliyor.
Çalışma henüz prototip aşamasında. Geliştiriciler, geleneksel Türk müziğinin dijital teknolojilerle buluşmasına ve kültürel mirasın yapay zeka aracılığıyla geleceğe taşınmasına katkı sunmayı hedefliyor.
