İsrail'in kurucu Başbakanı David Ben-Gurion'un, 1956 Süveyş Krizi sırasında işgal edilen Gazze Şeridi'nin kalıcı olarak ilhak edilmesine karşı çıktığı ortaya çıktı. Anadolu Ajansı'nın (AA) haberine göre İsrail Savunma Bakanlığı'nın yayımladığı askeri arşivde yer alan konuşma kaydında Ben-Gurion, bölge için "Eğer bir mucizeye inanacak olsaydım, onun (Gazze Şeridi) deniz tarafından yutulmasını isterdim." ifadesini kullanıyor. Konuşma, Ben-Gurion'un İsrail ordusunun komuta kademesiyle yaptığı bir toplantıya ait.
Ben-Gurion'un bu sözleri, İsrail'in Gazze'yi ilk kez işgal ettiği dönemin iç tartışmalarına ışık tutuyor. Bu haberdeki ifadeler, AA'nın aktardığı arşiv içeriğine dayanıyor. Kaydın orijinal metni bağımsız bir kaynaktan henüz doğrulanamadı.
Ben-Gurion Gazze hakkında ne söyledi?
AA'nın aktardığına göre Ben-Gurion, Gazze'ye yönelik saldırı ve işgalin ilk aşamada "askeri bir zorunluluk" olarak başlatıldığını savunuyor. Ancak bölgenin kalıcı biçimde ilhak edilmesinin İsrail için güvenlik ve diplomasi açısından ağır bir bedel taşıyacağını söylüyor.
Ben-Gurion'un "deniz tarafından yutulmasını isterdim" sözü, Gazze'yi İsrail'e bağlamanın doğuracağı sorunlara dair kaygısını yansıtıyor.
Ben-Gurion Gazze'nin ilhakına neden karşı çıktı?
Arşiv kaydına göre Ben-Gurion'un gerekçelerinden biri nüfus yapısı. Ben-Gurion, Gazze'deki 300 bin kişilik nüfusun yaklaşık 190 bininin, 1948'deki Nekbe (Büyük Felaket) sırasında evlerini terk etmek zorunda kalan Filistinli mültecilerden oluştuğuna dikkat çekiyor.
Bu nüfusun göstereceği direnişin İsrail için güvenlik tehdidi oluşturacağını belirtiyor.
Uluslararası tecrit uyarısı
Ben-Gurion'un ikinci gerekçesi diplomatik. AA'ya göre Birleşmiş Milletler (BM) kararlarına rağmen işgalin sürdürülmesinin İsrail'in uluslararası alandaki tecridini derinleştireceğini söylüyor.
Olası bir kriz anında bu tecrit yüzünden silah tedarik edemeyebileceklerini de uyarıyor.
Süveyş Krizi nedir, Gazze nasıl işgal edildi?
Mısır'ın Süveyş Kanalı'nı millileştirmesinin ardından İsrail, İngiltere ve Fransa, 29 Ekim 1956'da Mısır'a karşı ortak saldırı başlattı. İsrail ordusu Sina Yarımadası'nın büyük bölümünü ve Gazze Şeridi'ni işgal etti.
Kaynaklara göre Gazze'deki Mısır askeri yönetimi 3 Kasım 1956'da teslim oldu ve işgal yaklaşık dört ay sürdü.
İsrail Gazze'den ne zaman çekildi?
Başta ABD olmak üzere uluslararası toplumun yoğun baskısı üzerine İsrail ordusu işgal ettiği topraklardan çekilmek zorunda kaldı. BM kayıtlarına göre Gazze'den çekilme 7 Mart 1957'de tamamlandı. Bazı kaynaklar ise çekilmenin 7-8 Mart gecesine uzandığını belirtiyor.
Çekilmenin ardından Gazze'de BM Acil Kuvvetleri konuşlandı ve Mısır yönetimi bölgeye geri döndü.
Ben-Gurion'un ilhak konusundaki tutumu kesin miydi?
Tarihçiler bu konuda ortak bir görüşe sahip değil. İnsan hakları odaklı İsrailli kuruluş Akevot'un yöneticisi Lior Yavne, Ben-Gurion hükümetinin geri çekilmeye zorlanmadan önce Gazze'yi İsrail'in "ayrılmaz bir parçası" yapmayı amaçladığını savunuyor.
Başka tarihçiler ise niyetlerin kesin olmadığını, ABD'nin tutumu gibi etkenlere bağlı olduğunu söylüyor. Dışişleri Bakanlığı hukuk müşaviri Shabtai Rosenne'nin de olası bir ilhak bildirisinin uluslararası hukuka aykırı sayılabileceği uyarısında bulunduğu aktarılıyor.
Ben-Gurion'un 1957 başında Knesset'te yaptığı açıklamalarda ise Mısır'ın Gazze'ye geri dönmemesi gerektiği yönünde bir çizgi izlediği kaydediliyor. Bu da arşivdeki tutumun dönemin resmî söylemiyle birebir örtüşmediğini gösteriyor.
