Tıbbi müdahalelerden önce hastadan alınan bilgilendirilmiş rıza artık elektronik ortamda da alınabilecek. Sağlık Bakanlığının hazırladığı "Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik", 27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle hastalar, kendilerine sunulan onam formlarını e-Nabız hesaplarından inceleyip tek kullanımlık SMS koduyla onaylayabilecek.
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu da yönetmeliğe ilişkin sosyal medya hesabından bir paylaşım yaptı. Bakan, düzenlemeyle tıbbi müdahale süreçlerinde "yepyeni bir dönemi" başlattıklarını belirtti.
Yeni yönetmelik ne getiriyor?
Yönetmelik, tıbbi müdahale öncesinde hastanın bilgilendirilmiş rızasının elektronik ortamda nasıl alınacağını düzenliyor. Bugüne kadar bu süreç ağırlıklı olarak kâğıt formlar ve ıslak imzayla yürütülüyordu.
Bakan Memişoğlu'nun açıklamasına göre büyük cerrahi ameliyatlar, girişimsel işlemler ve anestezi uygulamaları öncesinde imzalatılan bilgilendirilmiş rıza formları dijital ortama taşındı. Memişoğlu, Sağlıklı Türkiye Yüzyılı vizyonunu sağlıkta dijitalleşme adımlarıyla güçlendirmeyi sürdürdüklerini ifade etti.
Bilgilendirilmiş rıza ya da onam formu nedir?
Bilgilendirilmiş rıza, hastanın uygulanacak tıbbi müdahale hakkında yeterli bilgiyi aldıktan sonra bu müdahaleye kendi iradesiyle onay vermesidir. Uygulamada "onam formu" olarak da bilinir.
Yönetmelikte sürecin temel ilkeleri de sayıldı. Buna göre hastanın yeterli ve zamanında bilgilendirilmesi, hasta haklarının korunması, rızanın gerçekten ilgili kişiye ait olduğunun doğrulanması ve sürecin güvenli, izlenebilir biçimde yürütülmesi esas alınacak.
e-Nabız'dan tıbbi müdahale rızası nasıl verilir?
Rıza, e-Nabız ya da sağlık tesisinin elektronik haberleşme aracı üzerinden alınacak. Yönetmelikte süreç şu adımlarla tarif edildi:
- Rıza sürecini yürüten sağlık meslek mensubu sisteme giriş yapar, formu onaylar ve hastaya sunar.
- Hasta formu SMS ile gelen bağlantıdan ya da e-Nabız hesabından inceler.
- Onay için hastanın telefonuna tek kullanımlık doğrulama kodu (SMS OTP) gönderilir.
- Hasta bu kodu sisteme kendisi girer ya da sağlık meslek mensubuyla paylaşır.
- Doğrulama tamamlandığında rıza alınmış sayılır.
Onaylanan form, Bakanlığın merkezi sağlık veri sistemine aktarılır. Hasta, bu forma daha sonra e-Nabız üzerinden ulaşabilir.
Dijital sistemleri kullanamayanlar nasıl onay verecek?
Dijital sistemleri kullanmakta zorlanan hastalar, telefonlarına gelen kodu sağlık tesisindeki yetkili personelle paylaşarak işlemi tamamlayabilecek. Bakan Memişoğlu bu konuda şunları söyledi:
"Vatandaşlarımız kendilerine sunulan onam formlarını doğrudan e-Nabız hesapları üzerinden inceleyebilecek ve rızalarını beyan edebilecek. Dijital sistemleri kullanmakta güçlük çeken vatandaşlarımız, cep telefonlarına gelen tek kullanımlık SMS koduyla işlemlerini sağlık tesisindeki yetkili personel eşliğinde kolayca tamamlayabilecek. Ülkemiz, aziz milletimiz ve büyük sağlık ailemiz için hayırlı olmasını temenni ediyorum."
Elektronik rıza için doğrulanmış telefon numarası gerekli mi?
Evet. Rızanın elektronik ortamda alınabilmesi için hastanın doğrulanmış bir cep telefonu numarası olması gerekiyor. Numara, rıza e-Nabız'dan alınacaksa e-Nabız üzerinden, sağlık tesisinin aracıyla alınacaksa hastane bilgi yönetim sistemi (SBYS) üzerinden SMS koduyla doğrulanacak.
Doğrulanan numara 12 ay süreyle geçerli sayılacak. Bu süre dolduğunda numaranın yeniden doğrulanması gerekecek.
Kimlik doğrulaması nasıl yapılacak?
Müdahaleden önce hem hastanın hem de rıza sürecini yürüten sağlık meslek mensubunun kimliği doğrulanacak. Bu doğrulama tamamlanmadan elektronik rıza süreci başlatılamayacak.
Sürece dahil olacak sağlık meslek mensubunun, Bakanlığın Entegre Kurumsal İşlem Platformu'nda tanımlı ve aktif olması da şart koşuldu.
Hangi sağlık kuruluşları yönetmelik kapsamında?
Düzenleme birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerini kapsıyor. Böylece aile sağlığı merkezlerinden devlet ve şehir hastanelerine, eğitim ve araştırma hastanelerinden üniversite hastanelerine kadar farklı basamaklardaki kuruluşlarda elektronik rıza uygulanabilecek.
Çocuk ve kısıtlı hastalarda rızayı kim verecek?
Küçük ya da kısıtlı hastalarda işlemleri kanuni temsilci yürütecek. Temsilcinin kimliği ve cep telefonu numarası da hastadakiyle aynı yöntemle doğrulanacak.
Kanuni temsilcinin bulunmadığı, hazır olmadığı ya da elektronik ortamda doğrulanamadığı durumlarda rıza elektronik yolla alınamayacak.
Elektronik onam kayıtları nasıl saklanacak?
Elektronik rızaya ilişkin kayıtlar, fiziksel belgeler için belirlenen saklama ve imha sürelerine uygun olarak tutulacak. İz kayıtları hash değeri ve zaman damgasıyla korunacak.
Kayıtlarda en az rızanın alındığı tarih ve saat, SMS kodunun gönderim ve doğrulama bilgileri, işlemi yürüten sağlık meslek mensubunun bilgileri ile şifreleme ve güvenlik önlemlerine ilişkin bilgiler yer alacak. Kişisel veriler, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu hükümlerine uygun şekilde işlenecek.
Yönetmelikte hüküm bulunmayan durumlarda ne olacak?
Yönetmelikte düzenlenmeyen konularda Hasta Hakları Yönetmeliği hükümleri uygulanacak. Sağlık Bakanlığı; kayıt standartları, güvenlik, zaman damgası, şifreleme ve SMS altyapısı gibi konularda ek usul ve esaslar belirleyebilecek, sağlık tesislerine talimat verebilecek.
Yönetmelik ne zaman yürürlüğe girdi?
Yönetmelik, Resmî Gazete'de yayımlandığı 27 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Düzenlemeyi Sağlık Bakanı yürütecek.
