Erciyes Üniversitesi (ERÜ) Betül-Ziya Eren Genom ve Kök Hücre Merkezi (GENKÖK), Türkiye'de eksozom üretim izin belgesi alan tek kamu kurumu oldu. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından 14 Temmuz 2026 itibarıyla verilen belgeyle merkezde, kök hücreden elde edilen eksozomlarla hasar gören hücre ve dokuların tedavisi yapılıyor.
Eksozom nedir?
Eksozom, bütün hücrelerden salgılanan, içi sıvı dolu nano boyutlu keseciklerdir. GENKÖK Müdürü Prof. Dr. Serpil Taheri'nin anlatımına göre bu kesecikler RNA, protein, lipit ve çeşitli büyüme ya da iyileştirici faktörler taşıyor. Merkezde eksozomlar özellikle kök hücrelerden elde ediliyor ve kök hücrelerin iyileştirici etkisinin hastalara tedavi seçeneği olarak sunulması amaçlanıyor.
Eksozom hücrelere nasıl etki ediyor?
Kök hücrelerden özel işlemlerle elde edilen keseciklerin, etki ettikleri hücrelerin fonksiyonlarını güçlendirdiği ve hasar gören hücrelerin onarımına katkı sağladığı belirtiliyor. Eksozom, kök hücrenin kendisi değil, kök hücrenin salgıladığı kesecikleri kullanan bir yaklaşım olarak tanımlanıyor.
Eksozom üretim izin belgesi nasıl alındı?
Merkez, bilimsel çalışmalar ve denetim sürecinin ardından TİTCK'den belgeyi aldı. Taheri, uzun yıllardır kök hücre ve rejeneratif tıp alanında çalıştıklarını, belgeyi 14 Temmuz 2026 itibarıyla edindiklerini söyledi. Amaçlarının bilimsel bilgiyi yüksek teknolojiye ve ülke için katma değere dönüştürmek olduğunu belirtti.
Eksozom hangi alanlarda kullanılıyor?
AA'ya yapılan açıklamaya göre merkezde eksozomlarla eklem ve doku onarımı, cilt, saç dökülmesi, yara iyileştirme ve yanık tedavileri uygulanıyor. Taheri, eksozomların cilt, yara iyileşmesi, saç sağlığı, eklem ve kıkırdak hasarları gibi birçok alanda araştırıldığını ve kullanıldığını ifade etti.
Otoimmün hastalıklarda eksozom tedavisi var mı?
Taheri, otoimmün (bağışıklık sistemi kaynaklı) hastalıkların tedavisinde eksozomun bir seçenek olup olmadığına dair birçok klinik araştırmanın sürdüğünü söyledi. Yani bu alanda henüz kesinleşmiş bir tedavi yöntemi bulunmuyor, çalışmalar devam ediyor.
Hastalar eksozom tedavisine nasıl ulaşabiliyor?
Tedavi doğrudan başvuruyla değil, hekim aracılığıyla yürüyor. Taheri'nin açıklamasına göre hasta önce doktora başvuruyor, doktor gerekli görürse GENKÖK ile bağlantıya geçerek tedaviyi hastaya ulaştırıyor. İşlemler, hedeflenen bölgeye göre lokal olarak uygulanıyor. Uygunluğa karar verecek kişi tedavi eden hekimdir; tedavi öncesinde mutlaka hekime danışılmalıdır.
Merkezde şimdiye kadar kaç hastaya tedavi uygulandı?
Taheri, merkez laboratuvarlarında üretilen kök hücrelerle bugüne kadar 1000'in üzerinde hastaya tedavi uygulandığını kaydetti. Bu sayı kök hücre tedavilerini kapsıyor, eksozom uygulamalarına özgü ayrı bir rakam paylaşılmadı.
