Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, enflasyonun yüzde 21 seviyesine gerilemesini makul bir tahmin olarak değerlendirdi. Karahan, savaşın sona ermesi, enerji piyasalarında normalleşme, sıkı para politikası ve maliye politikasının sürmesinin bu görünümü desteklediğini söyledi.
Karahan, yılın dördüncü Enflasyon Raporu'nun tanıtımı için İstanbul Finans Merkezi'ndeki TCMB Yerleşkesi'nde düzenlenen bilgilendirme toplantısında konuştu. Soruları başkan yardımcıları Hatice Karahan, Fatma Özkul, Gazi İshak Kara ve Yusuf Emre Akgündüz ile birlikte yanıtladı.
Enflasyonun yüzde 21'e gerilemesi neden makul bir tahmin?
Karahan'a göre bu tahmin, mevcut ana eğilimin üzerine eklenen birkaç etkene dayanıyor. Başkan, son üç aylık ana eğilimin yıllıklandırılmış halinin yüzde 23-24 civarında olduğunu belirtti. Ana eğilim aylık 1,8 civarında kalsa bile arz yönlü şokların kalkmasıyla manşet enflasyonun bu seviyeye yakınsamasının beklendiğini söyledi.
Karahan, bu hesapta savaşın bittiği ve enerji piyasasının eski seviyesine dönmese de normalleştiği bir görünümün esas alındığını anlattı. Sıkı para politikasının ve sıkı maliye görünümünün sürmesi ile yönetilen fiyatlardaki eş güdümün katkısı da eklenince yüzde 21'in "çok da uçuk" olmadığını ifade etti.
Asgari ücret ve ücretler tahminlerde dikkate alındı mı?
Karahan, asgari ücretin belirlenmesinde karar verici merci ya da istişarenin bir parçası olmadıklarını belirtti. Kısa vadeli tahminlerde ücretlere yer verildiğini, orta vadeli tahminlerde ise asgari ücrete yönelik bir varsayım bulunmadığını söyledi. Ücretlerin içsel biçimde belirlendiğini ifade etti.
Karahan, eş güdüm konusunda asıl değerlendirme alanının bütçe açığı ve Orta Vadeli Program (OVP) çerçevesindeki maliye politikaları olduğunu vurguladı. Maliye politikasının dezenflasyon sürecinin önemli bir bileşeni olduğunu, destekleyici duruşunun sürmesinin önem taşıdığını kaydetti.
2027 bütçe açığı tahmini enflasyon mücadelesini nasıl etkiler?
Karahan, 2027 için yüzde 3,5'lik bütçe açığı öngörüldüğünü hatırlattı. Bu oranın 2026 için öngörülen yüzde 3,1'lik açıktan bir miktar yüksek olduğunu söyledi. Ancak iki gerekçeyle bunun tek başına genişleyici bir politika anlamına gelmediğini savundu.
- Artışın hangi kalemden geldiği önemli. Yönetilen ve yönlendirilen fiyatların enflasyon patikasıyla uyumlu belirlenmesinden kaynaklanan bir artış, genişleyici olmaktan çok dezenflasyonu destekleyici olur.
- Geçmişte bütçe açığı çoğu zaman tahminin hatırı sayılır ölçüde altında gerçekleşti. TCMB, önümüzdeki yıl da gerçekleşmenin yüzde 3,5'ten bir miktar daha sınırlı olmasını bekliyor.
Karahan, faiz dışı görünümün de önemli olduğunu belirtti. 2027'de milli gelirin yüzde 0,1'i oranında faiz dışı fazla verilmesi gerektiğini, bunun sınırlı olsa da korunduğunu söyledi.
Risklere rağmen faiz indirimi yapılacak mı?
Karahan, bu soruya doğrudan bir karar vermedi. Para Politikası Kurulu (PPK) kararlarını enflasyon görünümüne odaklanarak aldıklarını belirtti. Son dönem fiyat verilerinin önümüzdeki döneme dair ipuçlarını ve bunun üzerindeki iki yönlü riskleri değerlendirdiklerini söyledi. Talep koşulları, beklentiler ve dış koşulların da hesaba katıldığını ekledi.
Ana eğilimdeki iyileşmenin son dönemde belirginleştiğini vurgulayan Karahan, bunun hem ana eğilim göstergelerinde hem de daha uzun vadeli enflasyon göstergelerinde görüldüğünü söyledi.
Enflasyonun alt kalemlerinde son durum ne?
Karahan, haziran ayından bu yana mevsimsellikten arındırılmış aylık temel mal enflasyonunun yüzde 1'in altına indiğini söyledi. Bunun tüm arz yönlü şoklara rağmen önemli bir gelişme olduğunu belirtti.
Hizmet enflasyonunun daha sağlıklı bir dezenflasyon süreci izlediğini söyleyen Karahan, aylık hizmet enflasyonunun yüzde 2,3'e geldiğini kaydetti. Bu oranın geçen yıl aynı dönemde yüzde 2,8 civarında olduğunu ifade etti.
Riskler önceki döneme göre nasıl değişti?
Karahan, riskleri bir önceki toplantı dönemine göre daha dengeli gördüğünü söyledi. Geçmişte savaş kaynaklı yukarı yönlü risklerin öne çıktığını, bunların korunduğunu ve çok azaldığını söylemenin zor olduğunu belirtti. Buna karşılık aktivitede ve talep koşullarında daha fazla yavaşlama ihtimalinin de karşı risk olarak ortaya çıktığını ifade etti.
Karahan, manşet enflasyon üzerindeki yukarı yönlü baskıların uzun süre devam etmesi hâlinde enflasyonun yeniden yukarı yönlü baskı altına girebileceğini söyledi. İkincil etkileri de göz önünde bulundurarak enflasyonu ara hedeflerle uyumlu biçimde düşürecek bir para politikası oluşturacaklarını kaydetti.
TCMB makro ihtiyati araçları nasıl kullanacak?
Karahan, para politikası faizinin her zaman temel araç olduğunu söyledi. Makro ihtiyati araçların ise faizin yerine geçen bir ikame olarak değil, aktarımı desteklemek ve gerektiğinde finansal istikrarı korumak için kullanıldığını belirtti. Önümüzdeki dönemde de aynı yaklaşımın sürdürüleceğini ifade etti.
Yönetilen ve yönlendirilen fiyatlarda eş güdüm nasıl olacak?
Karahan, kamu maliyesindeki destekleyici duruşun devam etmesini beklediklerini söyledi. Bu desteğin iki kanaldan geldiğini belirtti: Sınırlı da olsa korunan faiz dışı fazla ve yönetilen, yönlendirilen fiyatlardaki eş güdümün bu sene daha güçlü olacak olması.
