Anadolu'nun farklı yörelerine ait 30 geleneksel gelin başlığı, 16 Kasım Pazartesi günü Bursa'daki Tayare Kültür Merkezi'nde açılacak sergide ziyaretçilerle buluşacak. Bir hafta açık kalacak sergideki başlıkları, Bursa'da yaşayan tasarımcı Hatice Hanedar Yüksel hazırladı. Ziyaretçilere başlıkların kültürel ve toplumsal anlamları da anlatılacak.
Gelin başlıkları sergisi nerede ve ne zaman açılacak?
Sergi, 16 Kasım'da Bursa'daki Tayare Kültür Merkezi'nde kapılarını açacak. Bir hafta boyunca ziyaret edilebilecek sergide Anadolu'nun farklı yörelerinden 30 gelin başlığı yer alacak. Ziyaret saatleri ve giriş koşulları Anadolu Ajansı'nın haberinde belirtilmedi.
Hatice Hanedar Yüksel kimdir, çalışmalarına nasıl başladı?
Yüksel, yaklaşık 27 yıldır gelin başlıkları üzerine araştırma yapıyor. Son 17 yıldır çalışmalarını bu alanda yoğunlaştıran tasarımcı, unutulmaya yüz tutmuş kültürel değerleri yaşatmak için il, ilçe ve köyleri geziyor. Gittiği yerlerde geleneksel başlıkların hikâyelerini ve taşıdıkları anlamları araştırıyor.
Sergideki başlıklar nasıl hazırlanıyor?
Yüksel, elde ettiği bilgileri el emeği tasarımlara dönüştürüyor. Geleneksel örnekleri özgün biçimlerine uygun hazırlamaya çalışıyor. Anadolu Ajansı'na konuşan Yüksel, çalışmalarında özgün örnekleri korumaya ve kendi yorumunu katmamaya özen gösterdiğini söyledi. Hazırladığı başlıkları sergi ve defilelerle tanıtıyor.
Gelin başlıklarının hikâyesi neden önemli?
Yüksel'e göre beyaz gelinliklerin yaygınlaşmasından önce Anadolu'da renkli gelinlikler ve farklı özelliklere sahip başlıklar kullanılıyordu. Her başlığın kendine özgü bir hikâyesi var ve bunlar kadınların yaşadığı olayları, duyguları yansıtıyor. Yüksel, bazı kadınların sevdiğine kavuşamadığını, bazılarının eşini düğünün ardından askere uğurladığını ve eşlerinin geri dönmediğini anlattı. Tasarımcı, "Her başlık, farklı bir yaşam öyküsü barındırıyor." dedi.
Penezli başlık ne anlama geliyor?
Yüksel'in aktardığına göre bazı yörelerde kadınlar, ekonomik güvencelerini de başlıklarıyla yanlarında götürüyordu. Penezli başlıkta "penez" adı verilen paralar, kadının zor zamanlarında kullanabilmesi için ailesi tarafından başlığa dikiliyordu.
Başlıklardaki renkler ne anlatıyor?
Yüksel'e göre bazı yörelerde başlıklardaki renkler kadınların aile yaşamına dair mesajlar taşıyor. Tasarımcı şöyle konuştu: "Kadın başına kırmızı takmışsa ilk çocuğunun kız olduğunu, ikinci sıraya mavi bağlamışsa erkek çocuğu olduğunu ifade eder. Üçüncü sırada mor varsa 'Ben mutluyum' anlamına gelir. Başlıklar, kadının konuşmadan giydiği kıyafet ve taktığı aksesuarlarla kendini ifade etme biçimidir."
Bu anlamların yöreden yöreye değişebileceği de göz önünde bulundurulmalı. Yüksel her yörenin, ilçenin ve köyün kendine özgü başlıkları olduğunu vurguladı.
Gelin teli ve aynalar neyi simgeliyor?
Yüksel, başlıklarda gelin telinin bereketi, şansı ve mutluluğu simgelediğine inanıldığını söyledi. Gelinler telden kopardıkları parçaları arkadaşlarına veriyordu.
Aynaların ise nazardan korunma amacı taşıdığına inanılıyordu. Bir başlıkta iki ayna bulunuyorsa bunlar kadını ve erkeği temsil ediyor, birbirlerine ayna olmalarını simgeliyordu.
Çalışmalara yurt dışından da ilgi var mı?
Yüksel, hazırladığı başlıklara yurt içinden ve yurt dışından ilgi olduğunu belirtti. Çalışmalarını Japonya ve Almanya'ya da gönderdiğini anlattı.
Tasarımcı, kültürel değerlerin doğru tanıtılmasının ve gelecek kuşaklara aktarılmasının önemine dikkat çekti. Gençlerin geleneksel kültüre sahip çıkmasını istedi.
