Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Ziraat Fakültesi akademisyenlerinin geliştirdiği "GenoPixel" adlı tohum analiz sistemi, TEKNOFEST 2026 Tarım Teknolojileri Yarışması'nda birincilik ödülü kazandı. Sistem, cep telefonu kamerasıyla çekilen fotoğraflardan tohum rengini sayısal verilere dönüştürüyor. Projenin amacı, tohum rengini ölçen pahalı profesyonel cihazlara daha ekonomik bir alternatif sunmak.
GenoPixel nedir?
GenoPixel, tohum kabuğunun rengini fotoğraf üzerinden ölçen bir analiz sistemi. Proje, ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü'nde görev yapan Dr. Selçuk Çetin, Prof. Dr. İskender Tiryaki ve Dr. Öğr. Üyesi Uğur Sarı tarafından geliştirildi.
GenoPixel nasıl çalışıyor?
Tohum, özel aydınlatmalı bir kabinde cep telefonu kamerasıyla fotoğraflanıyor. Sistem, tohum kabuğu yüzeyinin kırmızı, yeşil ve mavi renk bilgilerini hesaplıyor. Bilgisayar programı tohumları fotoğraftaki arka plandan ayırıyor ve sonuçları elektronik tablolara kaydediyor. Böylece farklı tohum örnekleri karşılaştırılabiliyor.
CIE Lab renk sistemi ve dijital fenotipleme ne anlama geliyor?
Elde edilen renk bilgileri, rengi bilgisayarın hesaplayabileceği sayılarla ifade eden "CIE Lab" renk sistemine dönüştürülüyor. Bu sayede tohum çeşitleri arasındaki açıklık, koyuluk ve renk tonu farkları ölçülebiliyor. Çetin, bu yönteme "dijital fenotipleme" dendiğini belirtti. Gözle kolayca fark edilemeyen renk farklılıkları da bu yolla belirlenebiliyor.
Neden ekonomik bir alternatif olarak geliştirildi?
Çetin'e göre tohum kabuğunun rengi, bitki ıslahı çalışmalarında önemli özelliklerden biri. Ancak profesyonel renk ölçüm cihazları yüksek maliyetli olabiliyor ve bir bölümü yurt dışından temin ediliyor. Çetin, seri üretimle sistemin maliyetinin daha da düşmesini beklediklerini söyledi.
Çetin, sistemin hedefini şöyle anlattı: "Geliştirdiğimiz sistemle profesyonel renk ölçüm cihazlarının yaptığı analizlere daha ekonomik ve erişilebilir bir alternatif sunmayı amaçlıyoruz. Tohumlar arasındaki farklılıkların daha hızlı ve nesnel biçimde değerlendirilmesini sağlamak istiyoruz."
Hangi tohumlarda denendi, nerelerde kullanılabilir?
Sistem şu ana kadar keten ve kuru fasulye tohumlarında denendi. Elde edilen verilerin bitki çeşitlerinin özelliklerinin incelenmesinde ve yeni çeşit geliştirmeye yönelik araştırmalarda kullanılması hedefleniyor. Çetin, GenoPixel'in üniversiteler, tohum firmaları, gen bankaları ve tohum değerlendirme merkezlerinde kullanılabileceğini kaydetti.
Laboratuvar dışında kullanılabilir mi?
Görüntüleme kabini, taşınabilir güç kaynağıyla çalışacak şekilde tasarlandı. Çetin, uygun koşullar sağlandığında sistemin arazi çalışmalarında da kullanılabileceğini söyledi. Proje çalışmaları Ağustos 2025'te başladı ve geliştirme süreci Eylül 2026'ya kadar sürdü.
Renk ölçümü tohum kalitesini ve kuraklığa dayanıklılığı gösterir mi?
Çetin'e göre renk ölçümü tek başına tohumun kalitesini, çimlenme kapasitesini veya kuraklığa dayanıklılığını kesin olarak göstermiyor. Bu özelliklerin bilimsel deneylerle doğrulanması gerekiyor. Renk ölçümleri çimlenme ve çevresel stres deneyleriyle birlikte değerlendirilirse bitkilerin kuraklık gibi koşullara tepkilerinin araştırılmasına yardımcı olabilecek.
