Brezilya'da İşçi Partisi (PT) lideri Luiz Inacio Lula da Silva'nın devlet başkanı seçimindeki dördüncü zaferinde, WhatsApp üzerinden örgütlenen "Lula'nın Ordusu" (Exercito do Lula) adlı dijital ağ öne çıktı. Minas Gerais Eyaleti Milletvekili Andre Janones'in yürüttüğü kanal, ilk turun ardından kısa sürede milyonlarca üyeye ulaştı. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre kanalın üye sayısı ikinci tur öncesinde 10,8 milyona çıktı.
Lula'nın Ordusu nedir?
Lula'nın Ordusu, Lula da Silva'yı destekleyen kullanıcıları bir araya getiren, WhatsApp'ın "kanal" özelliği üzerinden çalışan bir yayın ağı. Kanalı Andre Janones yönetiyor. Kanalda video, ses kaydı, metin ve slogan paylaşılıyor, üyelerden bu içerikleri başka platformlarda yaymaları isteniyor.
İlk turda ne yaşandı, kanal neden büyüdü?
Brezilya'da ilk tur 4 Ekim'de yapıldı. Yüzde 100 sandık açılımına göre Senatör Flavio Bolsonaro yüzde 47,03 ile birinci, Lula da Silva yüzde 45,16 ile ikinci oldu. Hiçbir aday yüzde 50'yi aşamadığı için seçim 25 Ekim'deki ikinci tura kaldı. AA'ya göre kanal, Lula'nın ilk turu geride tamamlamasının ardından stratejik bir mobilizasyon merkezine dönüştürüldü.
Kanalın üye sayısı nasıl arttı?
AA'nın aktardığı rakamlara göre kanalın büyümesi şöyle ilerledi:
- 6 Ekim: 1 milyon
- 7 Ekim: 2 milyon
- 17 Ekim: 5 milyon
- İkinci turdan iki gün önce: 10 milyonun üzeri
AA, ilk turda kanalın takipçi sayısının 50 bin düzeyinde olduğunu yazdı. Brezilya basınında ise kanalın 10 milyon üyeye ulaşarak ülkenin en büyük ikinci WhatsApp kanalı olduğu belirtildi. Bu rakamlar potansiyel erişimi gösteriyor. Aynı sayıda seçmene ya da oya karşılık geldiği anlamına gelmiyor.
Kanalın amacı neydi?
Brezilya İşçi Partisi'nin Arjantin Temsilciliği Sekreteri Mayara Dos Santos, El Cronista gazetesine yaptığı açıklamada hedefi şöyle anlattı: "Temel hedefimiz, kampanya mesajlarının etki alanını geleneksel parti çevrelerinin ötesine taşımak ve bu içeriklerin daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlamak amacıyla sempatizanlarımızı organize etmekti." Destekçilere her gün yeni üye kazandırma, içerik yayma ve ortak etiket kampanyalarına katılma görevleri verildi. Amaç, destekçileri yalnızca haber alan kişiler olmaktan çıkarıp içerik üreten ve yayan kampanya aktörlerine dönüştürmekti.
Platform algoritmaları tartışmasında ne söyleniyor?
AA'nın haberine göre kampanya döneminde Meta platformlarında Lula'ya ait içerikler sağ gruplara kıyasla daha az erişim aldı. Hareket de bu kısıtlamayı aşmak için içeriklerin doğrudan kullanıcıdan kullanıcıya yayıldığı bir yapı kurdu. Bu iddia AA'nın haberinde yer alıyor. Meta'nın konuya ilişkin bir açıklamasına ulaşılamadı.
Kanal hukuki tartışma konusu oldu mu?
Evet. Brezilya basınında yer alan haberlere göre Flavio Bolsonaro'nun kampanyası, Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi'ne (TSE) başvurarak kanalın askıya alınmasını ve Janones'in milletvekilliğinin düşürülmesini talep etti. Kanal bu süreçte askıya alındı. Lula kampanyasının kanalı mahkemeye kaydettirmesinin ardından yeniden etkinleştirildi. Yargı kararlarının ayrıntıları ve sonuçları Brezilya basınında farklı aşamalarıyla aktarılıyor. Bu başvurular henüz hükme bağlanmış değil, bu nedenle bir suçlama olarak değerlendirilmemeli.
Lula da Silva, Janones için ne dedi?
Lula da Silva zaferin ardından yaptığı konuşmada Janones'e ve gönüllülere teşekkür etti. Janones'i "dijital cephedeki generalim" diye niteledi. Brezilya basınına yansıyan bir canlı yayında ise destekçilerini kanala katılmaya çağırarak "dünyanın en büyük ordusunu" kurmak istediğini söyledi.
Andre Janones kimdir?
Janones, Kongre'ye ilk kez 2018'de seçildi ve 2022 ile 2026 seçimlerinde Minas Gerais Eyaleti Milletvekili olarak yeniden seçildi. Ulusal ölçekte, 2018'deki kamyon şoförleri grevi sırasında yaptığı canlı yayınlarla tanındı. Kovid-19 salgınında dar gelirliler için acil mali yardım kampanyaları yürüttü. 2022'de kendi devlet başkanlığı adaylığından çekilerek Lula'yı destekledi.
Lula da Silva kimdir?
Lula da Silva, çalışma hayatına 12 yaşında ayakkabı boyayarak başladı. Torna teknisyenliği kursundan ilk diplomasını aldı. AA'ya göre yükseköğrenim diploması olmamasına rağmen Brezilya tarihinde en fazla devlet üniversitesi kuran lider oldu. 2003'te devraldığı ülkeyi kapsayıcı sosyal politikalarla öne çıkardı. Eski ABD Başkanı Barack Obama'nın kendisini "Yeryüzündeki en popüler siyasetçi" diye nitelediği aktarılıyor.
Uzmanlar dijital stratejiyi nasıl değerlendiriyor?
AA'nın aktardığı uzman görüşlerine göre dijital kampanya ve sosyal medya stratejileri Lula'nın zaferinde kırılma noktası oldu. Anlık mesajlaşma ağları, dezenformasyonla mücadele, sandık güvenliği ve kararsız seçmene doğrudan ulaşma alanlarında etkili oldu. Brezilya basını ise kanalın büyüklüğünün tek başına oy anlamına gelmediğine dikkat çekiyor.
