Hürmüz Boğazı ve çevresinde, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik 28 Şubat'taki saldırılarıyla başlayan savaştan bu yana ticari gemilere 134 saldırı düzenlendi. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) bu sayıyı doğruladı. Anadolu Ajansı'nın (AA) derlediği verilere göre saldırıların en az 50'si son 42 günde gerçekleşti ve saldırılar son dönemde belirgin biçimde arttı.
Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere kaç saldırı düzenlendi?
IMO, savaşın şubat ayında başlamasından bu yana bölgede ticari gemilere yönelik 134 saldırıyı doğruladı. Bu saldırılarda 25 denizci hayatını kaybetti. Savaşın sürmesi nedeniyle binlerce denizci de güvenlik riskiyle karşı karşıya.
Saldırılar son dönemde arttı mı?
Evet. İngiltere Deniz Ticaretleri Operasyonları (UKMTO) ve İran Silahlı Kuvvetleri'nin açıklamalarından elde edilen verilere göre, ABD ile savaşın yeniden başladığı temmuz ayından itibaren ticari gemilere yönelik eylemler belirgin biçimde yükseldi. Kaydedilen 134 saldırının en az 50'si son 42 günde yaşandı.
Aylara göre saldırı sayısı nasıl değişti?
Veriler aylık bazda şöyle:
- Temmuz: Geçiş kısıtlamalarının sertleşmesiyle tanker ve kargo gemilerine en az 12 saldırı.
- Ağustos: BAE'nin Füceyre ve Umman'ın Sohar açıklarında demirleyen tankerler ile LNG tankerleri dahil en az 10 gemi, füze ve kamikaze insansız hava araçlarıyla hedef alındı.
- Eylül: Füze ve İHA saldırılarının tırmanmasıyla en az 18 gemi hedef alındı.
- Ekim: UKMTO verilerine göre en az 37 gemi saldırıya uğradı.
- Kasım (bugüne kadar): En az 13 saldırı, saldırı girişimi ve olay kaydedildi.
Ekim ayı neden önemli?
UKMTO verilerine göre ekim ayında Hürmüz ve çevresinde en az 37 gemi saldırıya uğradı. Bu rakam, savaşın başından bu yana bir ay içinde kaydedilen en yüksek saldırı sayısı oldu.
Hürmüz Boğazı ne zaman ve neden kapandı?
İran, savaşın başlamasının ardından 2 Mart'ta, dünya petrolünün yüzde 20'sinden fazlasının geçtiği Hürmüz Boğazı'nı trafiğe kapattığını ve boğazdan geçen gemileri hedef alacağını duyurdu. ABD ise buna karşılık 13 Nisan'da İran'a deniz ablukası başlattı. Abluka kapsamında İran limanlarının veya İran'a ait gemilerin Hürmüz'e giriş ve çıkışı yasaklandı. AA'ya göre bu durum İran'ın petrol ihracatını durma noktasına getirdi.
İran hangi gemileri hedef alıyor?
İran, boğazdaki deniz trafiği üzerindeki kontrolünü artırmaya yönelik adımlar attı. Tahran'ın onaylamadığı güzergahları kullanan gemilere yönelik tehditlerini de yoğunlaştırdı. İran donanma güçleri, bu güzergahlardan geçen gemileri hedef almayı sürdürüyor.
İranlı yetkililer ayrıca seyrüsefer ve kimlik tespit sistemlerini kapatarak ABD ordusunun yönlendirmesiyle boğazdan geçmeye çalışan gemileri "düşman" olarak değerlendiriyor. Özellikle Hürmüz'ün Umman tarafındaki, Tahran'ın "yasa dışı" saydığı güzergahtan geçen gemiler sık sık saldırıya uğruyor.
Gemiler deniz mayınlarına mı çarpıyor?
İran Devrim Muhafızları Ordusu, bazı gemilerin Tahran yönetiminin "güvensiz" ve "yasa dışı" olarak nitelendirdiği Umman tarafındaki güney güzergahından geçerken deniz mayınlarına çarptığını ileri sürüyor. Muhafızlar, ekim ve kasımdaki bazı olayların da bu şekilde yaşandığını bildiriyor. Bu iddialar bağımsız kaynaklarca doğrulanmış değil.
"Gemiden gemiye" aktarma yöntemi nedir?
ABD ve Körfez ülkeleri eylül başında, dev ham petrol tankerlerinin (VLCC) doğrudan Hürmüz'den geçerken hedef olma riskini azaltmak için lojistik yöntemini değiştirdi. Petrol, Körfez limanlarından küçük gemilerle taşınıyor ve güvenli bölgede büyük tankerlere aktarılıyor.
İran Devrim Muhafızları ise bu trafiği "yasa dışı petrol kaçakçılığı ve Hürmüz ablukasını delme girişimi" olarak niteliyor. Muhafızlar, Basra Körfezi'ndeki bazı ikmal gemilerini, römorkörleri ve küçük tonajlı tankerleri de hedef almaya başladı.
