İstanbul'daki Araştırma Geliştirme Eğitim ve Uygulama Merkezi Lisesi (ARGEM) öğrencileri, kutup buzullarının iç yapısındaki değişimleri ve kırılmaları tespit etmeyi amaçlayan bir sensör sistemi geliştirdi. TÜBİTAK 2204-C Lise Öğrencileri Kutup Araştırma Projeleri Yarışması'nda birinci olan ekip, projesini Antalya'da süren BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) tanıtıyor. Haberi, ekip üyesi Abdullah Nazım Karanfil'in AA muhabirine yaptığı açıklamalara dayanıyor.
Kutup buzullarının iç yapısını izleyen sensör sistemi nasıl çalışıyor?
Sistem, buzulun içine yerleştirilen sensörlü kapsüllerden oluşuyor. Karanfil'in anlattığına göre en az üç kapsülden gelen veriler karşılaştırılarak buzulun üç boyutlu iç haritası çıkarılabiliyor. Karanfil bu yöntemi "Biz aynı GPS gibi burada birbiriyle karşılaştırarak buzulların üç boyutlu iç haritasını oluşturabiliyoruz." sözleriyle özetledi.
Sistemde hangi sensörler kullanılıyor?
Ekip, piezoelektrik ve piezorezistif sensörler kullanıyor. Karanfil, bu sensörlerle titreşim ve basınç gibi değişimlerin ölçüldüğünü belirtti. Sistemin buzullardaki kırılmaların yerini, yönünü ve boyutunu gösteren veri üretmesi hedefleniyor.
Mevcut yöntemlerden farkı ne?
Karanfil'e göre uydu görüntüleri yoğun kar ve tipide yetersiz kalabiliyor, insansız hava araçları (İHA) ise bu koşullarda uçurulamıyor. Geliştirilen sistem ise yüzeyin altındaki katmanları da inceleyebiliyor. Karanfil, "Mevcut yöntemlerden en başta ayrıldığımız nokta, zeminin altında gözlemleyebiliyoruz ve özellikle tipi ve fırtınalardan etkilenmeyecek bir sistem oluşturuyoruz." dedi.
Toplanan veriler bilim insanlarına ne sağlayabilir?
Karanfil'in ifadesine göre veriler, buzullardaki değişimleri inceleyen bilim insanlarına katkı sunabilir. Kırılmaların hangi dönemlerde hızlandığı ve çevresel etkenlerle ilişkisi bu verilerle araştırılabilir.
Sistemin enerjisi nasıl sağlanıyor?
Ekip, kutup koşullarına uygun kendi bataryasını tasarladı. Mevcut sistemde 9 aylık kullanım süresi hedefleniyor. Karanfil, ilerleyen aşamalarda elektronik devre kartını da geliştirmeyi planladıklarını, enerji kapasitesini ve çalışma süresini artırmayı amaçladıklarını söyledi. Antarktika koşullarına uygun sistem tasarlamanın malzeme seçimi, ısı dağılımı ve üretim süreçlerinde farklı hesaplamalar gerektirdiğini de ekledi.
Proje ekibi kimlerden oluşuyor, yarışmada nasıl bir derece aldı?
Ekip, ARGEM'de öğrenim gören üç öğrenciden oluşuyor. Yaklaşık 2,5 yıldır projeyle uğraşan ekip, yarışmaya iki yıldır katılıyor. Karanfil, ilk yıl üçüncülük, bu yıl ise birincilik elde ettiklerini belirtti. Proje, Türkiye Teknoloji Takımı Vakfının (T3 Vakfı) desteğiyle COP31'de uluslararası katılımcılarla buluşuyor.
COP31 ne zaman ve nerede yapılıyor?
COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya'da düzenleniyor. Konferansın ana merkezi Antalya EXPO Center. İklim finansmanı ve enerji dönüşümü gibi başlıklar zirvenin gündeminde yer alıyor.
Ekip COP31'de yer almayı nasıl değerlendiriyor?
Karanfil, projeleri henüz başlangıç aşamasındayken destek bulmanın ve çalışmayı COP31'de uluslararası katılımcılarla paylaşmanın kendileri için çok değerli bir deneyim olduğunu söyledi.
