SpaceX'in Starship roketinin üst aşaması, 26 Starlink uydusunu yörüngeye bıraktıktan sonra Dünya'ya döndü. ABD'nin Texas eyaletindeki Starbase tesisinde okyanusa kontrollü düşmek yerine fırlatma kulesindeki "Mechazilla" adlı iki dev mekanik kol tarafından dikey konumda yakalandı. Anadolu Ajansının (AA) ABD basınına dayandırdığı habere göre bu, yörüngeden dönen bir roketin mekanik kollarla ilk kez yakalanması oldu.
Starship kuleye nasıl yakalandı?
Starship, Starbase'e yaklaşırken motorlarını ateşleyerek hızını düşürdü ve dikey konumda fırlatma kulesine ilerledi. Kulenin iki mekanik kolu aracı yerden yüksekte tutarak yakaladı. Ynetnews'in aktardığına göre yakalama, bulutlu ve rüzgârlı havada gerçekleşti.
Mechazilla nedir?
Mechazilla, Starbase'deki fırlatma kulesinde yer alan ve iki dev koldan oluşan yakalama sistemidir. SpaceX bu sistemi, roketlerin iniş ayakları olmadan doğrudan kuleye dönmesi ve hızla yeniden kullanıma hazırlanması için geliştiriyor. Sistem daha önce Super Heavy güçlendiricisini yakalamak için kullanılmıştı. Üst aşamanın yakalanması ise ilk kez bu uçuşta yapıldı.
Uçuş ne kadar sürdü, kaç uydu bırakıldı?
AP'ye dayanan haberlere göre uçuş yaklaşık 22 saat sürdü. Starship bu sürede yaklaşık 165 mil (yaklaşık 265 kilometre) yükseklikte Dünya çevresinde 14 tur attı. Araç, uçuş sırasında 26 Starlink uydusunu uzaya bıraktı. Ynetnews ise uyduların yeni nesil Starlink uyduları olduğunu yazdı.
Bu uçuş Starship programında neden önemli?
Bu, Starship'in 15. test uçuşu ve ikinci yörünge uçuşuydu. SpaceX'in uzun vadeli hedefi, aracın her iki aşamasını da kurtarıp hızla yeniden kullanmak. Böylece fırlatma maliyetlerinin düşürülmesi ve uçuş sıklığının artırılması amaçlanıyor. Starship, NASA'nın Artemis programında ay iniş aracı olarak da geliştiriliyor. NASA'nın 2028 gibi erken bir tarihte insanlı Ay inişi hedeflediği belirtiliyor.
Super Heavy güçlendirici ne oldu?
Yakalama görevin yalnızca bir kısmını oluşturdu. Aracı yörüngeye taşıyan Super Heavy güçlendiricisi kuleye dönemedi. AP'ye göre SpaceX, motorların alçalış sırasında "çok erken" durmasının iptali tetiklediğini açıkladı. Güçlendirici Meksika Körfezi'ne yönlendirildi ve suya ulaşmadan patladı. Mühendislerin olayı incelediği bildiriliyor.
Güçlendirici neden kurtarılamadı?
Ynetnews'e göre güçlendiricideki bir sistem aracın doğru konumda olmadığını algılayarak yakalamayı iptal etti. SpaceX başta bir yönlendirme ve kontrol sorunundan söz etti. Yetkililer sonradan bu sistemin sorunu doğru biçimde tespit ettiğini belirtti. Elon Musk ise arızayı motor performansının beklenenden biraz zayıf kalmasına bağladı. Bu durum dönüş için yeterli yakıt bırakmadı. Aynı haberde, sorunun giderilmesi için Raptor 3.2 motor sürümü ve çıkış sırasında motorları yaklaşık bir saniye erken kapatan bir yazılım değişikliği planlandığı aktarıldı. Bu açıklamalar yalnızca tek bir kaynaktan aktarıldığı için SpaceX'in resmî raporuyla teyit edilmesi gerekiyor.
Yakalanan Starship hemen yeniden kullanılabilir mi?
Henüz bu söylenemez. Uzmanlar, atmosfere dönüş sırasında ısı kalkanının ve motorların hasar görmüş olabileceğini belirtiyor. Starship'in uçuşlar arasında hızlı yenileme yapabildiğini de henüz göstermediği ifade ediliyor. Aracın durumu inceleme sonrasında netleşecek.
Sırada ne var?
SpaceX'in bir sonraki büyük hedefi, aynı uçuşta hem Starship üst aşamasını hem de Super Heavy güçlendiricisini kurtarmak. Şirketin Starship'i Starlink fırlatmalarında düzenli olarak kullanmayı planladığı da aktarıldı.
