Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, görev süresi dolmadan 7 Şubat 2027'de görevinden ayrılacak. Lagarde'ın yerine başkanlık için en çok İspanya'dan Pablo Hernandez de Cos ve Hollanda'dan Klaas Knot'un adı geçiyor. Yeni başkanı, faiz kararlarından çok Fransa'daki mali ve siyasi kırılganlıkların yönettiği bir dönem bekliyor.
Lagarde, 29 Ekim'de Frankfurt'taki faiz toplantısının ardından karar hakkında konuştu. ECB'nin açıklamasına göre Lagarde, ayrılma kararını Yönetim Konseyi'ne ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa'ya bildirdi.
Lagarde ECB'den ne zaman ayrılıyor?
Lagarde'ın ayrılığı 7 Şubat 2027 itibarıyla resmiyet kazanacak. Normal koşullarda görev süresi 2027 Ekim sonunda dolacaktı. Lagarde böylece görevini yaklaşık dokuz ay erken bırakmış olacak. Lagarde 2019'da göreve gelmişti.
Lagarde neden erken ayrılıyor?
Lagarde'a göre ayrılığın nedeni siyasi alanda tarafsız kalma konusundaki tutumu. Frankfurt'taki toplantının ardından şunları söyledi: "Artık tarafsız kalabileceğimi düşünmüyorum. Sesimin ve eylemlerimin kalbime yakın olan ilkelere yardımcı olabileceğine inanıyorum. Benim derdim gerçeklerle."
Sürece yakın üst düzey kaynaklar, Lagarde'ın Fransa iç siyasetinde daha aktif rol almak ve pro-Avrupa değerleri savunmak istediğini doğruluyor. Analistler ise zamanlamayı Fransa'daki bahar seçimleriyle ilişkilendiriyor. Anketlerde aşırı sağcı aday Marine Le Pen'in favori gösterilmesi, ECB'nin bağımsızlığına yönelik endişeleri artırıyor.
Erken istifa Fransa seçimleriyle nasıl bağlantılı?
Erken ayrılık, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Avrupalı liderlere seçimden önce yeni başkanı belirleme imkânı veriyor. Analistler bu adımı, AB karşıtı aşırı sağın iktidara gelme ihtimaline karşı stratejik bir "ön alma" olarak yorumluyor.
Alman Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü (DIW) Başkanı Marcel Fratzscher'e göre istifa, yüksek bir sorumluluk bilincini gösteriyor. Fratzscher, kararın Avrupa hükümetlerine ECB'nin bağımsızlığını koruyacak bir halef belirleme fırsatı sunduğunu söyledi.
Lagarde'ın yerine kimler geçebilir?
Piyasalarda öne çıkan iki isim var:
- Pablo Hernandez de Cos: İspanya Merkez Bankası'nın eski başkanı. İspanya, ECB'nin kuruluşundan bugüne hiç başkan çıkarmadı. Analistler De Cos'u bir adım önde görüyor.
- Klaas Knot: Hollandalı isim, Bundesbank çizgisine yakınlığıyla biliniyor. Almanya'da siyasi olarak kabul görmesinin daha kolay olacağı belirtiliyor.
Bunların yanında, ECB tarihinde hiç başkan çıkaramayan Almanya'dan Bundesbank Başkanı Joachim Nagel'in adı da geçiyor.
Yeni başkan nasıl belirlenecek?
AB liderlerinin, aralık ayındaki Avrupa Konseyi toplantısında yeni yönetim kadrosu için bir "paket anlaşma" üzerinde uzlaşması bekleniyor. Nitelikli çoğunluğun sağlanması gerektiğinden liderler arasında zorlu bir diplomatik müzakere süreci öngörülüyor.
Süreç yalnızca başkanlığı değil, ECB'nin diğer üst düzey görevlerini de kapsıyor. İcra Kurulu üyesi Isabel Schnabel de görev süresi dolmadan ayrılacak.
Yeni başkanı hangi zorluklar bekliyor?
Analistlere göre asıl sınav faiz politikasında olmayacak. ECB'nin enflasyonla mücadele için izlediği faiz rotası büyük ölçüde piyasalarca fiyatlanmış durumda.
Esas zorluk, bütçe açığını azaltmakta zorlanan ve tahvil piyasası sarsılan Fransa. Yeni başkanın bu tabloya ne hızda ve ne ölçüde müdahale edeceği, avronun istikrarı açısından belirleyici görülüyor. Avrupa tahvil piyasalarında risk primlerinin artması da bu endişeyi büyütüyor.
Lagarde'ın görev dönemi nasıl değerlendiriliyor?
Lagarde göreve geldiğinde resmî bir ekonomi eğitimi olmaması nedeniyle "güvenilirlik riski" olarak anılmıştı. Görev süresince Kovid-19 salgını, enerji şokları ve enflasyon dalgası gibi krizleri yönetti. Acil tahvil alım programları ve hızlı faiz artırım serisiyle piyasalarda istikrarı yeniden sağladığı belirtiliyor.
Buna karşın zamanlama eleştirildi. Lagarde'ın fırtınalı dönemlerde "gemiyi terk etmeyeceği" yönündeki sözleri hatırlatıldı. Enflasyonun yükseldiği ve yeni bir Avro krizi endişesinin bulunduğu bir dönemde ayrılması Avrupa basınında sert yorumlara yol açtı. Lagarde'ın ECB sonrasında İsviçre merkezli Dünya Ekonomik Forumu'na (WEF) geçebileceği yönünde spekülasyonlar da var.
İlk başkan da erken ayrılmıştı, ekonomistler ne diyor?
ING Küresel Makro Araştırma Başkanı Carsten Brzeski, görev süresi bitmeden ayrılan ilk başkanın Lagarde olmadığını hatırlattı. Kurucu başkan Wim Duisenberg de erken ayrılmıştı. Brzeski'ye göre Duisenberg'in kararı siyasi bir anlaşmanın parçasıydı, Lagarde'ın kararı ise tamamen kişisel görünüyor.
Brzeski, Lagarde ve Schnabel'in birlikte ayrılmasının kurumsal hasar yaratacağı iddialarına katılmadığını belirtti. ECB'nin itibarının bu sarsıntıdan çok daha güçlü ve istikrarlı olduğunu kaydetti.
