İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in ABD ile İran arasındaki gerilimin Avrupa'ya 100 milyar avrodan fazla enerji maliyeti yüklediği yönündeki sözlerine sert tepki gösterdi. Erakçi, 31 Ekim'de X hesabından yaptığı paylaşımda "Kırmızı çizgiler artık mazide kaldı." ifadesini kullandı. Paylaşım, Merz'in açıklamasını aktaran bir haberin alıntılanmasıyla yapıldı.
Erakçi'nin mesajı, Merz'in sözlerine hem siyasi hem de askerî bir uyarı içeriyor. Bakanın ifadeleri, Tahran'ın krizin maliyetine ilişkin Avrupa'dan gelen eleştirileri kabul etmediğini gösteriyor.
Erakçi Merz'e ne yanıt verdi?
Erakçi, Merz'in açıklamasını gündeme getiren haberi alıntılayarak yanıt verdi. İran'a yönelik bombardımanların başladığı dönemde Merz'in bunları övgüyle karşıladığını öne sürdü. Bu tutumu "Avrupa'nın kirli işlerini yapmak" sözleriyle nitelendirdi.
Erakçi ayrıca 100 milyar avronun, İran Silahlı Kuvvetlerinin kendilerine zarar vermeye cüret edenlere indireceği "dünyayı sarsacak darbeye kıyasla hiçbir şey" olmadığını savundu. Paylaşımı "Kırmızı çizgiler artık mazide kaldı." cümlesiyle bitirdi.
Merz ne demişti?
Merz'in sözleri, 30 Ekim'de Güney Kore'de yaptığı açıklamalara dayanıyor. Uluslararası yayın organlarına yansıyan habere göre Merz, enerji fiyatlarındaki artış nedeniyle Avrupa'nın son sekiz ayda yaşadığı kaybın 100 milyar avroyu aştığını söyledi. Merz, bu tabloyu Almanya'nın çatışmanın bir an önce sona ermesinde doğrudan ekonomik çıkarı olduğunun gerekçesi olarak sundu.
Merz'in aynı dönemde çatışmanın askerî yolla çözülemeyeceğini, diplomatik çözüm gerektiğini vurguladığı da aktarıldı. Açıklamanın, ABD'nin yeni saldırılar düzenleyebileceğine dair spekülasyonların sürdüğü bir günde yapıldığı bildirildi. Merz'in 100 milyar avroluk rakamı nasıl hesapladığına ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.
Avrupa'nın enerji maliyeti ne kadar?
Merz'in verdiği rakam, bu konuda daha önce dile getirilen tahminlerle aynı büyüklük düzeyinde. AB Enerji Komiseri Dan Jørgensen'in eylülün sonunda, İran'daki savaşın yol açtığı enerji fiyat artışlarının AB'li tüketicilere şimdiye kadar 100 milyar avrodan fazlaya mal olduğunu söylediği belirtiliyor.
Farklı kurumların hesapları kapsam bakımından ayrışıyor. Bruegel'in verilerine göre AB ülkeleri nisan sonu itibarıyla tüketicileri ve işletmeleri korumak için 10 milyar avrodan fazla kaynak ayırdı. Avrupa Komisyonu ise savaştan bu yana fosil yakıt için ödenen ek maliyetin 20 milyar avroyu aştığını açıkladı. Bu rakamlar farklı yöntemlerle hesaplandığı için doğrudan toplanamıyor.
Erakçi'nin "kirli iş" ifadesi neyi kastediyor?
Erakçi'nin ifadesi, Avrupa'nın İran'a yönelik askerî harekâtı fiilen desteklediği ve bunun bedelini şimdi ödediği iddiasına dayanıyor. Bu, Tahran yönetiminin tezi. Merz'in söz konusu operasyonları nasıl değerlendirdiği ise kendi açıklamalarıyla ayrıca ortaya konmuş değil.
"Kırmızı çizgiler artık mazide kaldı" ne anlama geliyor?
Erakçi bu ifadeyle neyi kastettiğini ayrıntılandırmadı. Sözün, İran'ın karşılık verme konusunda önceden belirlenmiş sınırları artık geçerli saymadığı anlamına geldiği yorumlanabilir. Ancak bu, bakanın paylaşımından çıkarılan bir değerlendirme. Tahran'dan konuyla ilgili ek bir resmî açıklama gelmedi.
Gerilimin arka planı nedir?
Yabancı basında yer alan haberlere göre savaş, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başladı. Çatışmanın enerji piyasalarına etkisi Avrupa'da fiyatları yukarı çekti. Merz mart ayında da kamu maliyesinin fiyat artışlarının tamamını karşılayamayacağını, fiyatları dizginlemenin en iyi yolunun savaşın sona ermesi olduğunu söylemişti.
