Açlıkla Gelen Derinlik, Sessizlikle Doğan Basiret
Ramazan geldiğinde insanın hayatında görünmez bir yavaşlama başlar.
Sofralar sadeleşir.
Günler daha uzun hissedilir.
Geceler daha derinleşir.
İnsan aç kalır.
Susuz kalır.
Ama aslında eksilmez.
Aksine, iç dünyası genişler.
Çünkü Ramazan sadece bir ibadet zamanı değildir.
Ramazan bir terbiye mektebidir.
Bu mektebin sonunda kazanılması gereken en büyük nimetlerden biri ise hikmettir.
Kur’an şöyle buyurur:
“Kime hikmet verilmişse ona büyük bir hayır verilmiştir.”
(Bakara, 269)
Demek ki hikmet sıradan bir özellik değildir.
Hikmet, insanın dünyaya bakışını değiştiren bir nimettir.
Ramazan ise bu nimetin doğduğu iklimdir.
HİKMET NEDİR?
Hikmet çoğu zaman bilgi ile karıştırılır.
Oysa bilgi ile hikmet aynı şey değildir.
Bilgi öğrenilebilir.
Ama hikmet yaşanarak kazanılır.
Bilgi zihinde bulunur.
Hikmet kalpte yer eder.
Bilgi konuşur.
Hikmet gerektiğinde susmayı bilir.
Bilgi tartışır.
Hikmet ölçü koyar.
İslam düşüncesinde hikmet,
doğruyu doğru yerde ve doğru zamanda yapabilme becerisidir.
Kur’an bu yüzden şöyle buyurur:
“Rabbinin yoluna hikmetle ve güzel öğütle davet et.”
(Nahl, 125)
Demek ki hakikat bile hikmetsiz anlatılırsa kalbe ulaşmaz.
RAMAZAN VE İÇ SESSİZLİK
Modern hayat gürültülüdür.
Telefonlar konuşur.
Ekranlar konuşur.
Gündem konuşur.
İnsan sürekli bir bilgi bombardımanı içindedir.
Ama bu bilgi çokluğu çoğu zaman derinlik getirmez.
Ramazan işte bu gürültüyü azaltır.
Açlık insanı yavaşlatır.
İbadet insanı sakinleştirir.
Gecenin sahur sessizliğinde insan kendisiyle baş başa kalır.
Ve insanın kendisiyle baş başa kalabildiği yerde hikmet doğar.
HİKMET VE SABIR
Sabır, hikmetin kapısıdır.
Acele eden insan çoğu zaman yüzeyi görür.
Sabreden insan ise derinliği fark eder.
Kur’an şöyle buyurur:
“Allah sabredenlerle beraberdir.”
(Bakara, 153)
Ramazan sabır öğretir.
İftar vakti gelmeden yemek yenmez.
Susuzluk sabırla taşınır.
Bu sabır insanın karakterini değiştirir.
Sabırla olgunlaşan kalp,
dünyaya daha geniş bir pencereden bakmaya başlar.
İşte bu bakış hikmettir.
HİKMET VE NEFİS TERBİYESİ
Nefis acelecidir.
Hemen ister.
Hemen tüketir.
Hemen konuşur.
Ramazan nefsin hızını keser.
İnsan her istediğini yapamayacağını öğrenir.
Bu öğrenme çok önemlidir.
Çünkü hikmet, sınır bilmektir.
Kendi arzularını yönetebilen insan,
hayatı da daha doğru yönetir.
HİKMET VE SÖZ
Hikmetin en görünür olduğu yerlerden biri sözdür.
Resûlullah (sav) şöyle buyurur:
“Allah’a ve ahiret gününe iman eden ya hayır söylesin ya da sussun.”
(Buhârî, Müslim)
Bu söz başlı başına bir hikmet dersidir.
Bugün dünyanın en büyük problemlerinden biri sözün çoğalmasıdır.
Herkes konuşuyor.
Ama çok az kişi dinliyor.
Ramazan dilin terbiyesidir.
Dil oruç tutarsa, söz hikmete yaklaşır.
HİKMET VE SİYASET
Hikmet sadece bireysel bir erdem değildir.
Toplumsal düzen de hikmete ihtiyaç duyar.
Özellikle siyaset…
Güç sahibi olmak kolaydır.
Ama gücü adaletle kullanmak zordur.
Hikmet sahibi yönetici öfke ile karar vermez.
Kısa vadeli kazançlar yerine uzun vadeli iyiliği düşünür.
İslam medeniyetinde ideal yönetici “hakîm” olarak tarif edilmiştir.
Yani sadece güçlü değil, hikmet sahibi.
HİKMET VE EKONOMİ
Ekonomi de hikmet ister.
İsraf hikmetsizliktir.
Açgözlülük hikmetsizliktir.
Kur’an şöyle buyurur:
“Yiyin için fakat israf etmeyin.”
(A’râf, 31)
Ramazan bu ayetin en somut öğretmenidir.
Bir hurma ile iftar açıldığında insan şunu anlar:
Dünya aslında çok az şeye ihtiyaç duyar.
Bu farkındalık hikmettir.
HİKMET VE MEDYA
Bugün bilgi çağındayız.
Ama bilgi çoğaldıkça hikmet azalıyor.
Haber hızla yayılıyor.
Ama doğruluk çoğu zaman geride kalıyor.
Hikmet sahibi insan her duyduğunu yaymaz.
Her tartışmaya girmez.
Bazen susmak, en büyük hikmettir.
HİKMET VE GENÇLİK
Gençlik enerji demektir.
Ama enerji yön bulamazsa savrulur.
Hikmet gençliğe yön verir.
Genç insan sabrı öğrenirse,
hayatı aceleyle tüketmez.
Ramazan gençlere şunu öğretir:
Disiplin.
Oruç tutabilen bir genç,
iradesini de yönetebilir.
Bu irade hikmete giden yoldur.
HİKMET VE AİLE
Hikmet aile hayatında da kendini gösterir.
Bir tartışmayı büyütmemek…
Bir kırgınlığı uzatmamak…
Bir hatayı affedebilmek…
Bunlar hikmettir.
Ailede huzur, hikmetli davranışlarla korunur.
Ramazan sofraları bu yüzden değerlidir.
Aynı sofrada oturan insanlar,
birbirini yeniden anlamaya başlar.
HİKMET VE TARİH
İslam medeniyeti hikmet üzerine kurulmuştur.
Gazali hikmeti kalp terbiyesi ile anlatmıştır.
İbn Haldun hikmeti toplumların yükseliş ve çöküşünü açıklarken kullanmıştır.
Osmanlı’da alimlere “ehl-i hikmet” denirdi.
Çünkü güçlü devletler sadece kılıçla değil,
hikmetle ayakta kalır.
Ramazan bu büyük geleneği hatırlatır.
HİKMET VE MEDENİYET
Büyük medeniyetler sadece teknolojiyle kurulmaz.
Ahlak gerekir.
Adalet gerekir.
Sabır gerekir.
Ama bütün bunların üzerinde bir şey vardır:
Hikmet.
Hikmetli insan, dünyayı daha yaşanabilir hale getirir.
EN BÜYÜK SORU
Ramazan bitince hikmet kalacak mı?
Sabır kalacak mı?
Sükûnet kalacak mı?
Ölçü kalacak mı?
Eğer kalırsa, Ramazan gerçek amacına ulaşmıştır.
DUA
Allah’ım…
Kalplerimizi hikmetle doldur.
Bize doğruyu doğru zamanda söyleme basireti ver.
Nefsimizin aceleciliğinden koru.
Dilimize ölçü, aklımıza derinlik ver.
Ramazan’da öğrendiğimiz hikmeti
ömür boyu kaybetmeyelim.
Bizi hikmet sahibi kullarından eyle.
Amin.
