Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Türkiye'nin 9 aylık turizm gelirinin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,4 artarak 51 milyar 278 milyon dolara ulaştığını açıkladı. Ersoy, Antalya'da dördüncüsü düzenlenen Antalya Kültür Yolu Festivali kapsamında gazetecilerin sorularını yanıtladı. Festival 31 Ekim'de başladı. Bakan, turizmin yanı sıra kültür varlıklarının iadesi, Ayasofya'daki çalışmalar ve dijital konaklama platformlarına yönelik düzenleme hakkında da bilgi verdi.
Turizm geliri 9 ayda ne kadar oldu?
Ersoy'un verdiği rakamlara göre Türkiye'nin 9 aylık turizm geliri 51 milyar 278 milyon dolar oldu. Bu tutar geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,4 daha yüksek.
Üçüncü çeyrekteki gelir ise yüzde 5 artışla 25 milyar 526 milyon dolara çıktı. Bakan, ikinci çeyrekte yaşanan zayıflamanın ardından toparlanmanın üçüncü çeyrekte görüldüğünü ifade etti.
Bölgedeki savaş turizmi nasıl etkiledi?
Ersoy, yıla çok iyi başladıklarını ancak şubat sonunda İsrail ve ABD ile İran arasında başlayan savaştan olumsuz etkilendiklerini söyledi. Bakana göre savaş, hem kaynak pazarları hem de artan enerji ve hava yolu ulaşım maliyetlerini etkiledi. Etkiler en çok ikinci çeyrekte hissedildi.
Ersoy, bunun üzerine sektörle birlikte tanıtım ve satış kampanyalarını artırdıklarını belirtti. Dijital tanıtımda bu yıl 74 ülkede yürütülen kampanyalarla 7,1 milyar gösterime ulaşıldığını, 2025 ve 2026'da yayımlanan 10 mini dizinin ise toplam 10,5 milyar gösterim aldığını aktardı. Bakan, Formula 1 takvimine yeniden girilmesinin, NATO Zirvesi'ne ev sahipliği yapılmasının ve Antalya'nın COP31 için seçilmesinin de güveni güçlendirdiğini söyledi.
Kişi başı gecelik harcama ne kadar?
Yabancı ziyaretçilerin 9 aylık kişi başı ortalama gecelik harcaması 119,9 dolara ulaştı. Tüm ziyaretçi grupları birlikte ele alındığında bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,6 artarak 107,7 dolar oldu. Ortalama kalış süresi ise 10,34 gece olarak gerçekleşti.
Yıl sonu turizm geliri beklentisi nedir?
Ersoy, "Yıl sonuna kadar çok büyük bir sürprizle karşılaşmazsak 65 milyar doların üzerinde turizm geliri elde edeceğimizi düşünüyorum." dedi.
Kaçırılan kültür varlıklarının iadesinde hangi aşamaya gelindi?
Bakan, yurt dışına kaçırılan eserlerin geri getirilmesi için anlaşma yapılan ülke sayısının 14'e yükseldiğini söyledi. Kaçakçılıkla mücadele biriminin daire başkanlığı düzeyine çıkarıldığını da hatırlattı. Eserlerin kökeni arşiv kayıtları, kazı belgeleri, eski fotoğraflar ve bilimsel analizlerle belgeleniyor.
Ersoy, yürütülen operasyonların ayrıntısını paylaşamayacağını belirtti. Yalnızca bu hafta ABD'den yeni eserler geldiğini, bunun açıklamasının ayrıca yapılacağını söyledi. ABD, İsviçre, Japonya, Özbekistan, Yunanistan, Danimarka ve Çin'in de aralarında bulunduğu ülkelerle çalışmaların sürdüğünü ekledi.
Diyarbakır Cezaevi'ndeki müze çalışmaları ne zaman bitecek?
Ersoy, Diyarbakır Cezaevi'nin müze ve kültür alanına dönüştürülmesi projesinde son aşamaya gelindiğini bildirdi. Çalışmaların yıl sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor. Açılış tarihi ise açıklanmadı.
Toplam 47 dönümlük alanda 18 bin 500 metrekarelik bölüm hafıza müzesi ve kütüphane olarak düzenleniyor. Komplekste sergi salonları ve 520 kişilik çok amaçlı bir etkinlik salonu da yer alacak. Ersoy'a göre müzenin içeriği tanık anlatımları, arşiv belgeleri ve akademik çalışmalarla hazırlandı.
Ayasofya'nın yer altı bölümleri ziyarete açılacak mı?
Bakan Ersoy, Ayasofya'nın yer altındaki uygun bölümlerinin ziyarete açılmasını hedeflediklerini söyledi. Hangi alanların açılabileceğini bilimsel incelemeler ve güvenlik koşulları belirleyecek. Bu alanlar önce basın mensuplarına tanıtılacak, ardından koruma, güvenlik ve ziyaretçi altyapısı tamamlanan bölümler halka açılacak.
Ersoy'un aktardığına göre yer altındaki çalışmalarda şimdiye kadar yaklaşık 3 bin ton çamur ve moloz çıkarıldı. Tarihi tünel, su kanalı ve mahzenler inceleniyor. Kuzeydoğudaki 4 odalı yer altı mezarında (hipoje) yürütülen çalışmalar da Ayasofya'dan daha eski dönemlere ait izlerin anlaşılmasına katkı sağlıyor.
Yapıda ayrıca Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon, konservasyon ve güçlendirme çalışmaları sürüyor. Ana kubbenin yanı sıra mihrap ve minberin bulunduğu doğu bölümündeki yarım kubbede de güçlendirme başladı. Yapı, çalışmalar sırasında ibadete ve ziyarete açık tutuluyor.
Haydarpaşa ve Sirkeci projeleri ne zaman hizmete girecek?
Ersoy, iki projenin ilk etaplarını 2027'de hizmete açmayı hedeflediklerini söyledi. Zemin ve arkeolojik bulgular nedeniyle proje takviminde değişiklik yapmak zorunda kaldıklarını da ekledi.
Haydarpaşa Garı'nın temelinde yapılan incelemelerde, özgün projede yer alan yaklaşık 1000 ahşap kazığın 800'ünün tespit edilemediği anlaşıldı. Zemin gevşek, suya doygun ve sıvılaşma riski taşıyor. Bu nedenle önce zemin güçlendirme çalışmalarına ağırlık veriliyor. Gar ulaşım işlevini koruyacak. Projede büyük bir kütüphane, sergi salonları, sanat atölyeleri ve Anadolu Yakası'nın ilk arkeoloji müzesi de yer alıyor. Sirkeci'de ise Türkiye'nin göç tarihini anlatan bir müze kurulacak.
Yeni Antalya Arkeoloji Müzesi ne zaman açılacak?
Yeni Antalya Arkeoloji Müzesi'nin 2027'de hizmete açılması hedefleniyor. Ersoy'a göre müze, eski yapıya kıyasla iki kat büyük kapalı alana ve yaklaşık üç kat fazla sergi alanına sahip olacak. Depolarda bekleyen eserlerin büyük bölümü sergilenebilecek. Bakan, ilerleyen dönemde müzenin gece müzeciliği uygulamasına dahil edilebileceğini söyledi.
Gece müzeciliğinden memnun olduklarını belirten Ersoy, sonuçların beklentilerin üzerinde kaldığını anlattı. Uygulamanın İtalya ve Yunanistan'da da örnek alındığını söyledi.
Türkiye uluslararası kongre ve etkinlikler için ne yapacak?
Ersoy, 2027'den itibaren Türkiye'nin uluslararası etkinlikleri ülkeye kazandırmak için daha güçlü teklif veren ve bunları organize eden bir merkez olmasını hedeflediklerini söyledi. Bu amaçla TGA bünyesinde profesyonel bir yapı kuruluyor ve personel alımına başlandı. İstanbul Lütfi Kırdar Kongre Merkezi'nin Bakanlığa devri için hukuki sürecin kazanıldığı da bildirildi.
Antalya'da COP31 sonrasında EXPO alanında önemli bir fuar, kongre ve etkinlik merkezi kurulması planlanıyor. Bakan, yaz aylarında bu alanın turistlere ve Antalyalılara hizmet vereceğini, kış ve bahar aylarında ise kongre ve fuarlarla şehre ziyaretçi çekeceğini anlattı.
Formula 1 ile ilgili plan ise yarışı hafta sonuyla sınırlı tutmamak. Ersoy, "Formula 1'i pistten çıkarıp bütün İstanbul'a yayacağız." dedi. Organizasyon öncesinde ve sonrasında Ege ve Antalya gibi destinasyonların da programa eklenmesi amaçlanıyor.
Dijital konaklama platformlarına nasıl bir düzenleme geliyor?
Ersoy, TBMM'de görüşülen teklifin yabancı dijital konaklama platformlarını kapsadığını söyledi. Teklife göre platformlar iki yıl süreli, devredilemeyen bir izin belgesi alacak. Belge bedeli 5 milyon lira olarak belirleniyor ve bu tutarın her yıl yeniden değerleme oranında artırılması planlanıyor.
Yurt içinden yurt içine yapılan satışlarda platformların her ne ad altında olursa olsun alabileceği tutar, hizmete konu satış bedelinin yüzde 17'sini geçemeyecek. Platformların Türkiye'de temsilci bulundurması da öngörülüyor. Böylece tüketiciler şikayetlerini iletecekleri bir muhataba ulaşabilecek. Teklif kapsamında yabancı platformların TGA'ya turizm payı ödemesi de yer alıyor. Ersoy, amacın adil rekabet koşullarını oluşturmak, turizm işletmelerini ve tüketicileri korumak olduğunu söyledi.
