Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurul Başkanı ve Bangladeş Dışişleri Bakanı Khalilur Rahman, Uluslararası Adalet Divanının (UAD) Myanmar'a ilişkin soykırım kararının uygulanması çağrısı yaptı. Rahman, Bangladeş'in Cox's Bazar bölgesindeki mülteci kamplarında yaptığı konuşmada, "2017'de yaşananlar soykırımdı. UAD kararı sadece kağıt üzerinde kalmamalı. Kararın uygulanması sağlanmalı." dedi. UAD, 19 Kasım 2026'da kararını açıkladı.

UAD Myanmar hakkında ne karar verdi?

UAD, Myanmar'ın 2017'de Arakan Eyaleti'nin kuzeyinde Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım suçu işlediğine hükmetti. Divan ayrıca Myanmar'ın soykırımı önleme ve cezalandırma yükümlülüklerini de ihlal ettiğine karar verdi. Dava, Gambiya'nın açtığı başvuru üzerine görülmüştü.

Birleşmiş Milletler haber servisinin ve Human Rights Watch'ın aktardığına göre karar, UAD'nin bir devleti soykırımdan sorumlu bulduğu ilk karar olarak değerlendiriliyor.

Kamptaki Arakanlı Müslümanlar ne talep etti?

Karar sonrası kamplarda kalan binlerce Arakanlı Müslüman, kamptaki futbol sahasında bir araya geldi. Ellerinde pankartlarla toplanan yaklaşık 20 bin kişi, kararın hesap verebilirlik oluşturmasını ve Myanmar'a dönebilmeleri için gerekli koşulların sağlanmasını istedi. Rahman da bu toplantıda konuştu.

Rahman kararın anlamı hakkında ne söyledi?

Rahman, UAD'nin kararında Myanmar ordusunun amacının Arakanlı Müslüman halkın çoğunluğunu yok etmek olduğunun vurgulandığını hatırlattı. "Hiçbir karar, hayatını kaybedenleri geri getiremez ya da sevdiklerini kaybetmenin acısını telafi edemez. Ancak gerçeği kabullenmek, adalet için bir başlangıçtır." dedi.

Rahman'a göre karar yalnızca bir toplumun acılarını değil, aynı zamanda kimliğini ve tarihini de tanıyor. Rahman, soykırımda hayatını kaybedenleri de saygıyla andı.

Rahman'ın kararın uygulanması için dört önceliği neler?

Rahman, kararın hayata geçirilmesi için dört öncelik sıraladı:

- Sorumluların hesap vermesi

- Arakanlı Müslümanların güvenli, gönüllü ve onurlu dönüşü

- Mağdurlar için tazminat

- Gelecekteki zulümlerin önlenmesi

Sorumlular nasıl hesap verecek?

Birinci öncelik, soykırımın sorumlularının hesap vermesi. Rahman, Myanmar'ı Soykırım Sözleşmesi kapsamında yasaklanan suçları işlediğinden şüphe duyulan kişileri soruşturmaya, yargılamaya ve cezalandırmaya çağırdı. Myanmar'ın iç hukukundaki açıkları kapatarak benzer suçların tekrarını önleyecek tedbirler alması gerektiğini de söyledi.

Rahman, kararın uygulanmasında uluslararası işbirliği ve baskının sürmesinin önemine değindi. BM üyesi ülkeleri bu yönde birlikte çalışmaya çağırdı.

Arakanlı Müslümanlar Myanmar'a nasıl dönebilecek?

İkinci öncelik, Arakanlı Müslümanların Myanmar'daki topraklarına güvenli, gönüllü ve onurlu biçimde dönmesi. Rahman, birbirinden koparılmış ailelerin yeniden bir araya getirilmesini ve mümkün olan her yerde ev, arazi ve mülklerin eski haline getirilmesini istedi.

Kimsenin yeniden tehlikenin içine atılmaması gerektiğini belirten Rahman, Myanmar'ın şu hakları garanti etmesi gerektiğini söyledi:

- Vatandaşlık hakkı

- Seyahat özgürlüğü

- Ayrımcılığa karşı koruma

- Toplulukların geleceğini etkileyen kararlara katılım

Tazminat ve gelecekteki zulümlerin önlenmesi nasıl sağlanacak?

Üçüncü öncelik, soykırımdan etkilenenler için tazminat. Rahman, Myanmar'ın bireysel ve toplu tazminat ödemesi gerektiğini söyledi. Myanmar'ın iki yıl içinde onarıcı tedbirleri ve önerilen düzenlemeleri ayrıntılı biçimde açıklayan bir rapor sunması gerektiğini de belirtti.

Son öncelik ise hukuki ve kurumsal reformlar, güvenlik güçlerinin eğitimi ve etkili sivil denetim yoluyla gelecekteki zulümlerin önlenmesi. Rahman, BM üyesi ülkelerin UAD kararlarına uyma zorunluluğu bulunduğunun altını çizdi.

Erakçi İsrail Büyükelçisi Leiter'in sözlerine yanıt verdi
Erakçi İsrail Büyükelçisi Leiter'in sözlerine yanıt verdi
İçeriği Görüntüle

Bangladeş'teki Arakanlı Müslümanların ihtiyaçları ne?

Rahman, geri dönüş için uygun şartlar oluşana kadar Bangladeş'te yaşayan Arakanlı Müslümanlar için uluslararası yardım çağrısı yaptı. Bangladeş'te 1 milyondan fazla Arakanlı Müslüman'ın gıda, eğitim, sağlık, barınma ve korunma ihtiyacı bulunuyor.

Rahman, Bangladeş'in bu yükü tek başına kaldıramayacağını söyledi.

Rahman kimlere teşekkür etti?

Rahman, davayı UAD'ye taşıdığı için Gambiya'ya, desteği nedeniyle İslam İşbirliği Teşkilatına ve sürece dahil olan 11 ülkeye teşekkür etti. Kararın verildiği 19 Kasım 2026'nın "Arakanlı Müslümanların eve dönüş yolculuğunun başlangıcı" olarak hatırlanmasını umduğunu söyledi.

Kaynak: AA