Balıkesir Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi'nde yapılan böbrek ameliyatına, İstanbul'dan uzaktan robotik cerrahi yöntemiyle destek verildi. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Üroloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Bülent Önal, böbrek kanseri tedavisi gören erkek hastanın robot yardımlı parsiyel nefrektomi ameliyatına, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa'ya bağlı Prof. Dr. Murat Dilmener Hastanesi'nden katıldı. Ameliyat, Antalya'da düzenlenen Ürolojik Cerrahi Derneği Kongresi'nde canlı olarak izlendi.
Uzaktan robotik cerrahi nedir?
Uzaktan robotik cerrahi (telesurgery), cerrahların farklı merkezlerde bulunmasına rağmen robotik sistemler aracılığıyla bir ameliyata katılabilmesini sağlıyor. Bu teknolojiyle birlikte kullanılan tele-mentoring yaklaşımında ise deneyimli cerrah, başka bir merkezdeki meslektaşına gerçek zamanlı rehberlik ediyor. Yöntemin; ileri cerrahi deneyimin merkezler arasında paylaşılmasına, cerrahi eğitimin gelişmesine ve uzmanlık gerektiren sağlık hizmetlerine erişimin artmasına katkı sunması bekleniyor.
Ameliyat nerede ve kimlerle yapıldı?
Ameliyatı Balıkesir'de Prof. Dr. Şakir Ongün ve Doç. Dr. Çağdaş Şenel'den oluşan cerrahi ekip gerçekleştirdi. Prof. Dr. Önal ise İstanbul'daki hastaneden bu ekiple eş zamanlı koordinasyon içinde çalıştı. Önal'a göre Balıkesir'deki ekip ameliyatı yaptı, ihtiyaç duyulduğunda Cerrahpaşa'daki ekip de destek verdi.
Parsiyel nefrektomi nedir?
Parsiyel nefrektomi, böbrekteki kitlenin sağlıklı böbrek dokusu mümkün olduğunca korunarak çıkarılmasını amaçlayan bir yöntem. Önal, hastanın böbrek kanseri olduğunu belirterek operasyonda böbreği koruyup kanserli dokuyu almayı, geride sağlıklı doku bırakmayı hedeflediklerini söyledi. Türkiye'de A grubu olarak sınıflandırılan bu ileri düzey onkolojik cerrahi girişim, yüksek hassasiyet gerektiriyor.
Uzaktan cerrahi için hangi altyapı gerekiyor?
Önal'ın AA muhabirine anlattığına göre uygulama için iki merkezde de robotik cerrahi altyapısı ve güçlü bir internet bağlantısı bulunmalı. Cerrahın hareketlerinin diğer merkeze eş zamanlı aktarılması gerekiyor. Hareketler gecikmeli iletilirse ameliyat akıcı biçimde yürütülemiyor.
Bu nedenle Cerrahpaşa ve Balıkesir üniversitelerinin internet altyapıları, ameliyattan önce yaklaşık iki hafta boyunca mühendisler tarafından test edildi. Önal, ölçümlerin ardından işlemin gecikmesiz yapılabileceğinden emin olduklarını söyledi.
Gecikme süresi neden bu kadar önemli?
Önal, göz kırpma süresinin yaklaşık 400 milisaniye olduğunu hatırlattı. Robotik cerrahide 300 milisaniyelik gecikmenin bile uzun sayıldığını, veri aktarımındaki gecikmenin 50 ila 100 milisaniye arasında olması gerektiğini belirtti. Uzaktan cerrahinin yalnızca doktorların yaptığı bir işlem olmadığını, arkasında güçlü bir teknoloji ve mühendislik altyapısı bulunduğunu da ekledi.
Hastalar için ne anlama geliyor?
Önal, yöntemin hastaların belirli merkezlere gitmeden bulundukları yerde en iyi cerrahi hizmetten yararlanmasına imkân tanıdığını söyledi. Önal'ın bu konudaki sözleri şöyle:
"Böyle bir ameliyatta hem Balıkesir Tıp Fakültesi Üroloji Bölümü'nden hem de Cerrahpaşa'dan deneyimli arkadaşlarımız var. Dolayısıyla uzaktan gücümüzü birleştirmiş oluyoruz. Yani ameliyat sırasında Balıkesir'deki arkadaşlarımız ameliyatını yapıyor ama aynı zamanda herhangi bir şey olduğunda Cerrahpaşa'dan da katkıda bulunmuş oluyoruz."
Uygulamada hasta güvenliği, cerrahi ekipler arasındaki koordinasyon ve merkezler arası iletişim ön planda tutuldu.
