Kiev'deki İHA saldırılarında Avusturya ve Hollanda büyükelçilikleri zarar gördü
Kiev'deki İHA saldırılarında Avusturya ve Hollanda büyükelçilikleri zarar gördü
İçeriği Görüntüle

İklim değişikliği, deniz seviyelerinin yükselmesi, seller, buzulların erimesi ve kuraklık gibi pek çok şekilde etkisini gösterirken Endonezya'daki mağaralarda farklı bir tehdide yol açıyor. Artan sıcaklıklar, uzayan kurak mevsimler, nem değişimleri ve muson yağmurları sırasında oluşan su birikintileri, "haloklasti" adı verilen süreci hızlandırıyor.

Gözenekli kireçtaşından sızan çözünmüş tuzlar, mağara koşullarına bağlı olarak büyüyüp küçülen kristaller oluşturuyor. Bu kristaller kayaların çatlamasına, parçalanmasına ve zamanla dökülmesine neden olarak binlerce yıllık kaya resimlerini tehdit ediyor.

Bilim insanları zamana karşı yarışıyor

Fransa'daki Chauvet ve İspanya'daki Altamira mağaralarından çok daha eski çizimlerin bulunduğu Endonezya'da arkeologlar, henüz keşfedilmemiş eserlerin de olabileceğini değerlendiriyor.

Endonezya Ulusal Araştırma ve İnovasyon Ajansı arkeologlarından Shinatria Adhityatama, erken dönem insanlığın kültürel ve sanatsal ifade biçimlerine ilişkin anlayışı değiştirebilecek yeni kaya sanatlarının keşfedildiğini, ancak bazı eserlerin henüz tam olarak belgelenemeden yok olmaya başladığını belirtti.

Endonezya'nın dördüncü büyük adası Sulawesi'de kaya sanatı barındıran 500'den fazla alan bulunuyor. Griffith Üniversitesi arkeologlarından Basran Burhan, bu eserler arasında en az 51 bin 200 yıllık olduğu değerlendirilen üç insan ve bir yaban domuzunu tasvir eden dünyanın bilinen en eski hikaye anlatımlı resminin bulunduğunu aktardı.

Adada ayrıca 45 bin 500 yıllık bir yerli domuz çizimi ile en az 43 bin 900 yıllık bir av sahnesi de yer alıyor.

Adhityatama, ilk insanların adaya tesadüfen değil, bilinçli ve amaçlı şekilde ulaştığını savunarak eserlerin yalnızca hayatta kalma mücadelesini değil, karmaşık bir toplum yapısını da ortaya koyduğunu vurguladı.

Dünyanın bilinen en eski el izi bulundu

Bilim insanları geçmişte kaya resimlerinin yaşını belirlemek için üzerlerinde oluşan mineral birikintilerini inceliyordu. Ancak farklı katmanların birbirine karışması, eserlerin gerçek yaşından daha yeni tarihlendirilmesine neden olabiliyordu.

Southern Cross Üniversitesi'nden Renaud Joannes-Boyau liderliğindeki ekip tarafından 2021'de geliştirilen lazerli yöntem, mineral birikintilerinin en eski katmanının ayrı olarak incelenmesine imkan sağladı.

Bu yöntemle yapılan araştırma sonucunda ekip, Ocak 2026'da Sulawesi'nin güneydoğusundaki Muna Adası'nda bulunan bir el şablonunun en az 67 bin 800 yıllık olduğunu açıkladı.

İspanya'da Neandertallere ait 64 bin 800 yıllık el izini geride bırakan keşif, dünyanın bilinen en eski kaya sanatı olarak kayıtlara geçti. İlk etapta tartışmalara yol açan bulgulara ilişkin verilerin son derece net olduğu belirtildi.

Endonezya'daki kaya resimleri, erken dönem insanların yaşamına ışık tutmasının yanı sıra Güneydoğu Asya'dan Avustralya'ya uzanan göç rotasına ilişkin önemli bilgiler de sunuyor. Ancak iklim değişikliğinin hızlandırdığı aşınma nedeniyle henüz keşfedilmemiş eserler de dahil olmak üzere bu kültürel mirasın tamamen yok olmasından endişe ediliyor.

Kaynak: AA