Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Sözcüsü Jeremy Laurence, İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria'nın güneyinde bulunan El Halil kentinde altı gündür sürdürdüğü kuşatmanın "toplu cezalandırma" anlamına gelebileceğini söyledi. Laurence, bu eylemlerle ilgili "etnik temizlik" endişelerini de dile getirdiklerini belirtti. Açıklamalar, AA muhabirinin sorularına verilen yanıtlarda yer aldı.
El Halil'de son durum nedir?
Laurence'a göre kentte İsrail güçlerinin "saldırgan operasyonu" sürüyor ve çok sayıda kişi zorla yerinden edildi. Sözcü, gece boyunca insansız hava araçlarının şehir üzerinde uçtuğunu, bu uçuşların gün içinde de devam ettiğini söyledi. İsrail askerlerinin şehrin büyük bölümünü kapattığını, sokakların büyük ölçüde ıssız kaldığını ifade etti.
BM neden "toplu cezalandırma" uyarısı yapıyor?
Laurence, yalnızca zorla yerinden etmenin değil, çok sayıda bina, ev ve ticari mülkün yıkılmasının da söz konusu olduğunu anladıklarını belirtti. Kentte hareket özgürlüğüne çok sıkı kısıtlamalar getirildiğini, birçok kişinin kendi evinde "tutsak" hale geldiğini söyledi. İsrailli yetkililerin ilettiği mesajın bu önlemlerin oldukça sıkı olduğunu gösterdiğini de ekledi.
Toplu cezalandırma neden hukuken önemli?
Laurence, toplu cezalandırmanın uluslararası hukukun ciddi bir ihlali olduğunu hatırlattı. Uluslararası insancıl hukuk kapsamında savaş suçu oluşturabileceğini de vurguladı. Sözcü, İsrail'in El Halil'de yaptıklarının başlı başına etnik temizliğe eşdeğer olabileceğini yineledi.
BM İsrail'den ne talep ediyor?
Laurence, zorla yerinden etme ve baskıya derhal son verilmesini istediklerini söyledi. İsrailli yetkililerden aldıkları mesajlara bakıldığında bu baskının yakın zamanda sona ereceğine dair bir işaret görünmediğini aktardı. "Bu işgal derhal sona ermeli ve insanların evlerine dönmelerine izin verilmeli" diyen Laurence, bu çağrının Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) Batı Şeria'daki işgale ilişkin görüşüne dayandığını belirtti.
Geçen yılki mülteci kampı operasyonlarıyla bağlantısı ne?
Laurence, geçen yıl Batı Şeria'daki mülteci kamplarına yönelik büyük ölçekli benzer bir operasyon yapıldığını hatırlattı. O operasyonda on binlerce kişinin zorla yerinden edildiğini, bunun tekrarını görmek istemediklerini söyledi. Bu nedenle kuşatmanın sona ermesi gerektiğini "yüksek sesle ve net bir şekilde" dile getirdiklerini kaydetti.
El Halil'deki operasyon nasıl başladı?
Basında yer alan haberlere göre süreç, 23 Ekim'de kentin batı girişindeki Ferş el-Heva kontrol noktasında düzenlenen saldırıyla başladı. Saldırıda iki İsrail askerinin öldüğü, altı askerin yaralandığı bildirildi. Haberlere göre Başbakan Binyamin Netanyahu'nun ofisi, güvenlik güçlerine kenti kuşatma altına alma ve Batı Şeria genelinde tam kapanmaya hazırlanma talimatı verdi.
Kaç kişi yerinden edildi?
Yerinden edilen kişi sayısı kaynaklara göre değişiyor. Filistin İnsan Hakları Merkezi 25 Ekim tarihli raporunda yaklaşık 2 bin 500 kişiden söz etti. El Halil Belediyesi ise 26 Ekim'de 3 bin 189 kişi sayısını verdi. Sonraki belediye açıklamalarında ve Al Jazeera ile The New Arab haberlerinde sayı 5 bine yaklaştı. Bu rakamlar bağımsız olarak doğrulanmış değil.
BM'nin diğer yetkilileri ne dedi?
France 24'ün aktardığına göre BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, operasyonun sona ermesi gerektiğini söyledi. Türk, toplu cezalandırmanın uluslararası hukukun ciddi ihlali olduğunu belirtti. BM Filistinli Mültecilere Yardım Ajansı (UNRWA) da kentte neredeyse tam bir kapanma yaşandığını ve halkın hareketi ile hizmetlere erişiminin kısıtlandığını bildirdi.
Batı Şeria'daki genel tablo nasıl?
El Halil'deki gelişmeler, Ekim 2023'te Gazze Şeridi'ne yönelik saldırıların başlamasından bu yana işgal altındaki Batı Şeria'da artan baskınlar, Filistinlilerin öldürülmesi ve gözaltına alınması, konut ve iş yerlerinin yıkılması ve tarım arazilerinin tahrip edilmesiyle birlikte yaşanıyor. Zorla yerinden etme uygulamaları da aynı dönemde sürüyor.
