Suudi Arabistanlı iki astronot geçtiğimiz pazar günü ABD’nin Florida eyaletindeki Kennedy Uzay Merkezi’nden Space X Falcon 9 roketiyle Uluslararası Uzay İstasyonu’na doğru yola çıktı.
Suudi Haber Ajansı, astronotlar Rayyanah Barnawi ve Ali al-Qarni’nin “insan araştırmaları, hücre bilimleri ve mikro yerçekimi ortamında bulut tohumlama” odaklı 14 deney gerçekleştireceğini duyurdu.
Astronotların ayrıca uzay uçuşu sırasında “gelecek nesil bilim insanlarına ve astronot adaylarına ilham vermek” amacıyla Suudi Arabistan’daki binlerce öğrenciyle bağlantı kurarak bilinçlendirme deneyleri gerçekleştirecekleri ifade edildi.
Suudi Arabistan medyası, iki astronotun uzay yolculuğunu âdeta millî bayram havasında anbean yayınladı.
Astronotların yerçekimsiz ortamdaki hareketleri “ülkenin bilim alanında uzaya çıkacak kadar ilerlediği” yorumları eşliğinde paylaşıldı.
Bu arada, Suudi Arabistan’ın iki vatandaşını uzaya göndermesiyle ilgili farklı değerlendirmeler de yapıldı.
Yolculuğun amacının bilimsel olmaktan çok Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın imajını parlatmayı hedefleyen bir PR operasyonu olduğu eleştirisi onlardan biri.
Gerçekleştirilen yolculukta Suudi Arabistan’ın tüm yaptığının “para vermekten öteye gitmediği” ve Ronaldo’nun rekor fiyata satın alınması gibi uzay yolculuğunun da “para karşılığı reklam” olduğu söyleniyor.
Suudi Arabistanlı astronotlarla birlikte Uluslararası Uzay İstasyonu’na giden astronot John Shoffner gibi parayı veren herkesin bu yolculuğu yapabileceği ve Riyad’ın 110 milyon dolar ödeyerek uzay yolculuğunda “iki koltuk satın aldığı” yönünde eleştiriler yapılıyor.
Yorumlara göre astronotlardan birinin kadın olması da yakın zamana kadar kadınların yanlarında mahrem olmadan seyahat edemedikleri Suudi Arabistan’ın Muhammed bin Selman yönetiminde ne kadar değiştiğini ve kadınların artık uzaya bile gidebildiklerini göstermek.
Bir başka eleştiri de Suudi Arabistan’ın uzaya ilgilisinin gerçek sebebinin Birleşik Arap Emirlikleri’yle (BAE) rekabet olduğu yönünde.
BAE Uzay Ajansı 2014 yılında, Suudi Uzay Heyeti ise 2018 yılında kuruldu.
BAE’li astronot Hazza el-Mansuri, 2019’da Uluslararası Uzay İstasyonu’na gitti ve yine BAE’li bir başka astronot, Sultan en-Neyadi, bu yıl Nisan ayında NASA Astronotu Steve Bowen ile birlikte uzay yürüyüşü yaparak “uzay yürüyüşü yapan ilk Arap astronot” unvanını kazandı.
Altı ay boyunca Uluslararası Uzay İstasyonu’nda kalıp “uzayda en uzun süre kalan Arap astronot” olarak tarihe geçmesi beklenen en-Neyadi, Suudi Arabistanlı meslektaşlarını uzayda hurma ikram ederek karşıladı.
Suudi Arabistan gibi BAE de “iğne dahi üretmeden sırf gösteriş için uzay şovu yapmakla” eleştiriliyor.
Körfez bölgesindeki gelişmeleri takip edenler, Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın projelerinin Suudi Arabistan ile BAE arasında rekabete yol açtığını ve Abu Dhabi-Riyad ilişkilerinin son dönemde “orta şekerli” olduğunu bilir.
BAE Devlet Başkanı Muhammed bin Zayed’in geçenlerde Cidde’de yapılan Arap Birliği Zirvesi’ne katılmaması iki ülke arasındaki gerginliği yansıtıyor.
Suudi Arabistan ve BAE’nin uzay programlarının “bilimsel çalışma” niteliği kazanabilmesi için öncelikle gösteriş yarışına malzeme olmaktan kurtulması gerekir.
