Malezya Başbakan Yardımcısı ve Kırsal ve Bölgesel Kalkınma Bakanı Ahmad Zahid Hamidi, Türkiye ile savunma sanayisi işbirliğinin üretim, bakım, sistem entegrasyonu ve ortak teknoloji geliştirme alanlarında derinleştirilebileceğini söyledi. TRT World Forum kapsamında Türkiye'de bulunan Hamidi, Anadolu Ajansı'na (AA) yaptığı açıklamada, Türkiye'nin savunma teknolojilerindeki birikiminin Malezya'nın elektronik ve yüksek teknoloji üretim kapasitesini tamamladığını belirtti.
Hamidi, Türkiye-Malezya ilişkilerinin yanı sıra ASEAN, Gazze ve küresel gelişmelere de değindi.
Malezya Türkiye ile savunma alanında hangi projeleri yürütüyor?
Hamidi, iki ülke arasındaki savunma işbirliğinin karşılıklı güvenin göstergesi olduğunu söyledi. Bu işbirliğinin uzun vadeli savunma ortaklığına zemin hazırladığı iki projeyi de açıkça andı: ANKA insansız hava aracı programı ve Littoral Mission Ship (LMS) Batch 2, yani Kıyı Görev Gemisi Faz-2 Projesi.
Hamidi savunma alanında nasıl bir işbirliği öneriyor?
Hamidi'ye göre ilk aşamada bileşen üretimi, bakım ve sistem entegrasyonu gibi uygulanabilir ortaklıklar kurulmalı. Uygun şartlar oluşursa ortak teknoloji geliştirme çalışmalarına da geçilebileceğini söyledi.
Savunma alanında daha derin işbirliği potansiyeli görüp görmediği sorulan Hamidi, "Evet, büyük bir potansiyel görüyorum. Türkiye'nin savunma teknolojilerindeki uzmanlığı, Malezya'nın elektronik ve yüksek teknoloji üretimindeki gücünü tamamlıyor." yanıtını verdi.
Malezya teknoloji transferinden ne bekliyor?
Hamidi, Malezyalı şirketlerin teknoloji ve uzmanlığa anlamlı biçimde erişmesinin önemini vurguladı. Ülkesinin bu teknolojileri geliştirebilecek, bakımını yapabilecek ve ilerletebilecek yetkinliğe ulaşmasını istediklerini söyledi.
Eski savunma bakanı da olan Hamidi, modern askeri sistemlerin yalnızca platformlardan ibaret olmadığını ifade etti. Bu sistemlerin nitelikli personel, teknik uzmanlık ve güvenilir bakım altyapısıyla desteklenmesi gerektiğinin altını çizdi.
Türkiye ile ASEAN ilişkileri nasıl gelişecek?
Hamidi, Malezya'nın Türkiye'nin ASEAN ile ilişkilerini geliştirmesini memnuniyetle karşıladığını söyledi. Bu ortaklığın halklara somut fayda sağlayan sonuçlara dönüşmesini istediklerini ifade etti.
Ticaret, yatırım, teknik eğitim ve afet yönetimini önemli fırsat alanları olarak sıraladı. ASEAN-Türkiye Eylem Planı'nı 2027 yılının ortasına kadar net öncelikler ve uygulanabilir projelerle tamamlamayı hedeflediklerini anlattı.
Malezya'nın Gazze'ye yaklaşımı ne?
Hamidi, Gazze meselesinin Malezya halkı için büyük önem taşıdığını belirtti. Uluslararası toplumun kalıcı ateşkes için daha fazla sorumluluk alması gerektiğini söyledi ve "Gazze'deki acıların durdurulması için çaba göstermek önceliğimiz olmalı." dedi.
İnsani yardımların sivillere güvenli ve engelsiz ulaşması gerektiğini vurguladı. Hastanelerin, yardım çalışanlarının ve temel altyapının korunmasını, uluslararası hukukun tutarlı uygulanmasını da istedi.
Malezya ve Türkiye Gazze'de nasıl koordinasyon sağlayabilir?
Hamidi'ye göre iki ülke, Birleşmiş Milletler ve İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) çatısı altında tıbbi yardım, insani destek ve yeniden imar çalışmalarında koordinasyonu güçlendirebilir. Filistinlilerin zorla yerinden edilmesine izin verilmemesi gerektiğini de söyledi.
Malezya'nın başkenti Doğu Kudüs olan, 1967 sınırları temelinde bağımsız bir Filistin Devleti'ni desteklemeyi sürdürdüğünü belirtti. Kalıcı barışın ancak adalet ve Filistin halkı için yaşanabilir bir gelecekle mümkün olacağını ekledi.
Türkiye-Malezya ticaret hedefi nedir?
Hamidi, iki ülke arasındaki ikili ticaret hedefinin 10 milyar dolar olduğunu açıkladı ve "Malezya ve Türkiye arasındaki 10 milyar dolarlık ikili ticaret hedefimiz bu vizyonu yansıtıyor." dedi. Önümüzdeki 10 yılda ilişkilerin daha da güçlenmesini istediklerini söyledi.
Hamidi'ye göre bu hedef; ileri üretim, elektronik, havacılık, dijital hizmetler ve helal sanayisinde ortak yatırımlarla desteklenmeli. Kırsal bölgelerdeki girişimcilerin ve küçük işletmelerin de bu süreçten yararlanmasını arzu ettiklerini belirtti.
Eğitim ve turizmde hangi adımlar bekleniyor?
Hamidi, eğitim ve mesleki teknik eğitim işbirliğinin yeni fırsatları değerlendirecek insan kaynağını yetiştireceğini söyledi. 2036 yılına kadar iki ülkenin başarılı ortak girişimler, daha güçlü yerel uzmanlık ve vatandaşlar için daha fazla fırsat oluşturmasını hedeflediklerini anlattı.
Daha fazla Türk turistin Malezya'yı ziyaret etmesini istediğini de ifade etti. Hükümetler arası ilişkilerin güçlü olduğunu, halklar ve iş dünyası arasındaki bağların da aynı şekilde güçlenmesi gerektiğini söyledi.
