Bangladeş'te 2024'teki protestolar sırasında ülkeden ayrılan ve hakkında idam kararı bulunan eski Başbakan Şeyh Hasina Vecid, ülkesine dönebilmek için yeni pasaport ve ulusal kimlik kartı talebinde bulundu. Hasina'nın ekibi, Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'deki Bangladeş diplomatik misyonuna bir mektup gönderdi. Başvuru, Hasina'nın aralık ayında dönme niyetini yinelediği günlerde geldi.
Hasina pasaport için kime başvurdu?
Başvuru, Hasina'nın ekibi tarafından Yeni Delhi'deki Bangladeş diplomatik misyonuna iletilen mektupla yapıldı. Associated Press'in (AP) eeriştiği mektupta, Hasina'ya pasaport ve ulusal kimlik kartı verilmesi için gerekli işlemlerin yapılması istendi. Hasina, 2024'ün ağustos ayından bu yana Hindistan'da bulunuyor.
Başvuruyu yapanlar ne söylüyor?
Hasina'nın yardımcılarından Abu Obaidha Arin, başvurunun eski başbakanın ülkesine dönüşü açısından önemli bir adım olduğunu belirtti. Arin'e göre Hasina, Bangladeş vatandaşı olarak temel haklarını yeniden kazanmayı ve gerekli belgeleri almayı bekliyor.
Dakka'nın tutumu ne?
Bangladeş Dışişlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Humayun Kabir, 5 Kasım'da yaptığı açıklamada Hasina'nın Hindistan'la imzalanan iade anlaşması kapsamında ülkesine teslim edilmesini istediklerini söyledi. Aynı günlerde Bangladeş basınında yer alan haberlerde, Dakka'nın Hasina'ya dönüş için sıradan pasaport ya da seyahat belgesi vermeyeceği yönünde ifadeler aktarıldı. Mektuba Bangladeş makamlarından henüz resmî bir yanıt geldiğine dair bir bilgi yok.
Hindistan iade konusunda ne diyor?
Hindistan Dışişleri Bakanlığı, iade talebinin hukuki bir mesele olduğunu ve yasal süreç çerçevesinde ele alınacağını daha önce açıklamıştı. Hindistan'ın Hasina'yı teslim ettiğine dair bir bilgi bulunmuyor.
Hasina ne zaman dönmek istiyor?
Hasina, 5 Kasım'da yaptığı açıklamada, hakkındaki idam kararına rağmen aralık ayında ülkesine dönme kararından vazgeçmediğini bildirdi. AP'ye konuşan Hasina, Hindistan'dan nasıl seyahat edeceğine dair ayrıntı vermedi. Bangladeş hükümet yetkilileri ise Hasina'nın dönmesi halinde yargı sürecinin yasalar çerçevesinde işleyeceğini ve tutuklanacağını ifade etmişti.
Hasina neden idam cezasına çarptırıldı?
Bangladeş'te 1971 Bağımsızlık Savaşı'nda görev alanların çocuklarına kamuda kontenjan ayrılması kararının ardından Temmuz 2024'te öğrencilerin öncülüğünde protestolar başladı. Yüksek Mahkeme kontenjan oranlarını düşürünce protestoların bittiği duyuruldu. Ancak protestocular bu kez gösterilerde yaşamını yitirenler için "adalet" çağrısıyla yeniden sokağa çıktı.
Şiddet olayları artarken Hasina resmî konutundan ayrılarak askerî helikopterle Hindistan'a gitti. Göstericiler başbakanlık konutunu bastı. Hasina, protestolardaki can kayıplarından bizzat sorumlu olduğu gerekçesiyle Kasım 2025'te gıyabında idama çarptırıldı. Ayrıca yolsuzluk suçlarından hapis cezalarına mahkum edildi.
Hasina'dan sonra Bangladeş'te ne oldu?
Nobel ödüllü Muhammed Yunus, 8 Ağustos 2024'te geçici hükümet başkanı olarak yemin ederek göreve başladı. Geçici hükümet dönemini sona erdirmek için bu yıl 12 Şubat'ta seçim yapıldı. Seçimlerde Bangladeş Milliyetçi Partisi (BNP) iktidara geldi.
Pasaport verilirse Hasina dönebilir mi?
Pasaport başvurusu yalnızca belge sorununu ilgilendiriyor. Hasina hakkında verilmiş idam kararı ve hapis cezaları geçerliliğini koruyor. Hükümet yetkilileri, dönüşü halinde tutuklanacağını belirtiyor. Dakka ayrıca Hasina'nın Hindistan tarafından iade edilmesini talep ediyor. Başvurunun sonucu, Bangladeş makamlarının mektuba vereceği yanıta bağlı olacak.
