Siber saldırılar artık yalnızca enerji santralleri ya da veri merkezleri gibi büyük altyapıları değil, marketlerdeki soğutma sistemleri, evlerdeki akıllı cihazlar ve araçlardaki bilgisayarları da tehdit ediyor. Fransa'da Ekim ayında Intermarché, Netto ve Coopérative U gibi zincirlerin marketlerinde soğutma sistemlerinin hedef alınması, internete bağlı cihazların güvenliğini yeniden gündeme getirdi. Özyeğin Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Selim Akyokuş, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede küçük hedeflere yönelik saldırıların da ciddi toplumsal sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Fransa'daki market saldırısında ne yaşandı?
Saldırıda marketlerdeki soğutma sistemlerinin sıcaklığı yükseltildi. AA'nın aktardığına göre sıcaklıklar 50 dereceye kadar çıktı, çok sayıda taze ve dondurulmuş gıda imha edildi, bazı mağazalarda yangın çıktı. Uluslararası basında yer alan haberlere göre saldırı 11-12 Ekim'de yaşandı.
Kaç market etkilendi?
Rakamlar kaynağa göre değişiyor. Groupement Mousquetaires, Intermarché ve Netto'ya ait yaklaşık 300 mağazanın etkilendiğini bildirdi. Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure ise Parlamento'da ülkedeki yaklaşık 10 bin marketten 700 kadarının etkilendiğini söyledi. Intermarché'nin üst yöneticisi, tek günde ülke genelinde on milyonlarca euroluk kayıptan söz etti.
Saldırı nasıl gerçekleşti, sorumlusu kim?
Basın haberlerinde saldırganların Danfoss üretimi soğutma kontrol cihazlarını hedef aldığı belirtildi. Bu bilgi şirketlerce ve resmî makamlarca tek tek ayrıntılandırılmış değil. Paris Cumhuriyet Savcılığı soruşturma başlattı. Saldırının arkasındakiler ve amacı henüz belli değil. Akyokuş da saldırının ne kadar planlı olduğunu ve arkasında nasıl bir organizasyon bulunduğunu bilmediklerini vurguladı.
Bağlantılı cihaz sayısı ne kadar?
Akyokuş'a göre dünya genelindeki bağlantılı cihaz sayısı yaklaşık 21 milyar. Nesnelerin İnterneti (IoT) kapsamındaki bu cihazların çoğalması, siber güvenliğin önemini artıran nedenlerden biri. Akyokuş, siber güvenliği bilgisayar sistemlerinin, ağların, yazılımların ve verilerin yetkisiz erişime, saldırılara ve veri hırsızlığına karşı korunması olarak tanımlıyor.
Marketlerdeki soğutma sistemleri neden savunmasız kalıyor?
Akyokuş, bu tür sistemlerde genellikle cihazın çalışıp çalışmadığına odaklanıldığını anlatıyor. Cihaz çalıştığı sürece sisteme dokunulmuyor. Merkezi sisteme bağlanırken bazı güvenlik açıklarına yeterince dikkat edilmemiş olabilir. Büyük endüstriyel soğutma sistemlerinin 10-15 yıl kullanılabilmesi de yönetim altyapılarındaki eski ve yamasız yazılımların uzun süre sahada kalması riskini doğuruyor.
Akıllı termostat ya da robot süpürge de saldırı hedefi olabilir mi?
Evet. Akyokuş, siber saldırıların yalnızca bir internet sitesini çökertmek ya da bir bankacılık sistemine girmekle sınırlı olmadığını, fiziksel sistemleri de hedef alabildiğini belirtiyor. Akıllı termostat, robot süpürge, üretim tesisindeki makine ve soğutma sistemlerinin hepsinde bir bilgisayar bulunuyor. Akyokuş'a göre işletim sistemi ya da şifreleme mekanizmasında açık bulunan bir bağlantılı cihaz, saldırı karşısında sıradan bir bilgisayardan farksız.
Siber saldırı vatandaşı nasıl etkiliyor?
Akyokuş, uzaktan tek bir kişinin bir sisteme zarar verebildiğini, ancak bu zararı gidermek için çok sayıda kişinin çalışması gerektiğini söylüyor. Fransa örneğinde milyonlarca dolarlık zarar doğmuş olabileceğini belirten Akyokuş, tüketicilerin bazı ürünleri günlerce bulamamış olabileceğine dikkat çekiyor. Saldırının fiziksel sonuçlar doğurduğunu ve günlük yaşamı etkilediğini vurguluyor.
Saldırının amacı toplumsal etki yaratmak olabilir mi?
Akyokuş, bu ihtimalin göz ardı edilmemesi gerektiğini söylüyor. Ona göre böyle bir saldırıyla toplumun devlete veya mevcut sisteme duyduğu güveni sarsmak da hedeflenmiş olabilir. Ancak bunun kanıtlanmış bir bilgi değil, bir ihtimal olduğunu da ekliyor. AA haberi olayı hibrit tehditler kapsamında değerlendiriyor.
Ülkeler siber istihbaratı birbirleriyle paylaşır mı?
Akyokuş, dost ülkeler arasında belirli istihbarat paylaşımlarının mümkün olduğunu, bir açığın herkesi etkilemesi hâlinde ortak çıkar doğrultusunda hareket edilebileceğini söylüyor. Çıkarlar çatıştığında ise bir ülkenin kendini etkileyen bir açığı başkalarıyla paylaşmayabileceğini belirtiyor.
Siber güvenlikte caydırıcılık nasıl sağlanır?
Akyokuş'a göre siber güvenliğin savunma ve saldırı boyutu var. Uluslararası ilişkilerdeki mütekabiliyet ilkesine dikkat çeken Akyokuş, yalnızca savunma sistemlerinin yetmeyebileceğini, gerektiğinde karşılık verebilecek ekiplerin ve teknik kapasitenin de bulunması gerektiğini söylüyor. Askerî caydırıcılığa benzettiği bu yaklaşımda, karşılık verebilecek kapasitenin saldırganın eylemlerini sürdürmesini engelleyebileceğini ifade ediyor.
