Türkiye'de AR-GE faaliyetleri için yapılan harcama, 2016-2025 döneminde toplam 2 trilyon 550 milyar 292 milyon liraya ulaşarak 2,5 trilyon lirayı aştı. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre yıllık harcama 2016'da 29 milyar 412 milyon lirayken 2025'te 980 milyar 428 milyon liraya çıktı ve tarihi zirvesini gördü.
AR-GE harcamaları yıllara göre nasıl değişti?
Harcama 10 yılda yaklaşık 33 kat artarak 29 milyar 412 milyon liradan 980 milyar 428 milyon liraya yükseldi. Tutar 2021'de ilk kez 100 milyar lirayı aşarak 101 milyar 738 milyon lirayı gördü.
Sonraki yıllarda artış hızlandı. Harcama 2022'de 198 milyar 670 milyon lira, 2023'te 377 milyar 542 milyon lira, 2024'te ise 651 milyar 822 milyon lira oldu. Harcama 2022'den 2025'e kadar yaklaşık beş kat arttı.
Yıllara göre toplam AR-GE harcaması (milyon TL):
- 2016: 29.412
- 2017: 36.862
- 2018: 47.802
- 2019: 56.978
- 2020: 69.038
- 2021: 101.738
- 2022: 198.670
- 2023: 377.542
- 2024: 651.822
- 2025: 980.428
AR-GE harcamasının GSYH içindeki payı ne kadar?
Gayri Safi Yurt İçi AR-GE harcamasının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki oranı 2025'te yüzde 1,55 oldu. Aynı oran 2016'da yüzde 1,12 düzeyindeydi. 2025'te GSYH 63 trilyon 20 milyar 906 milyon lira olarak kayıtlara geçti.
AR-GE personeli sayısı kaç oldu?
Tam zaman eş değeri (TZE) cinsinden AR-GE personeli sayısı 2016'da 139 bin 177 iken 2025'te 317 bin 982 kişiye çıktı. Böylece 10 yılda 178 bin 805 kişilik artış yaşandı ve personel sayısı 2 katından fazla oldu.
Kadın AR-GE personeli oranı yüzde kaç?
Kadın AR-GE personeli sayısı 2025'te 108 bin 453 kişiye ulaştı ve toplam personelin yüzde 34,1'ini oluşturdu. Bu oran 2016'da, 43 bin 48 kişiyle yüzde 31,4 seviyesindeydi.
AR-GE personelinin eğitim durumu nasıl?
Personelin en büyük bölümü lisans mezunlarından oluşuyor. 2025 verisine göre eğitim düzeyi dağılımı şöyle:
- Lisans: yüzde 40,6
- Doktora veya eş değeri: yüzde 31
- Yüksek lisans: yüzde 19,4
- Meslek yüksekokulu: yüzde 4,9
- Lise ve altı: yüzde 4,1
AR-GE harcamasının en yüksek olduğu bölgeler hangileri?
2025'te AR-GE harcamasının en yüksek olduğu bölge İstanbul oldu. İstanbul'u sırasıyla Ankara ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova bölgesi izledi.
Yüksek teknoloji alanındaki AR-GE harcaması ne kadar arttı?
Yüksek teknoloji alanındaki AR-GE harcaması 2016'da 3 milyar 452 milyon liradan 2025'te 154 milyar 24 milyon liraya çıktı. Bu, 10 yılda yaklaşık 45 katlık artış anlamına geliyor. AA'nın aktardığına göre Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Milli Teknoloji Hamlesi kapsamındaki çalışmalar bu alandaki yatırımlara ivme kazandırdı.
İmalat sanayisinde teknoloji düzeyine göre AR-GE nasıl dağılıyor?
Verilerin tutulmaya başlandığı 2015'ten 2017'ye kadar orta-yüksek teknoloji harcamalarda başı çekti. Sonraki yıllarda yüksek teknoloji, orta-yüksek teknolojinin önüne geçerek ilk sıraya yerleşti.
İmalat sanayisinin 2025'teki AR-GE harcaması 322 milyar 656 milyon lira oldu. Bu tutarın yüzde 47,7'sini yüksek teknoloji faaliyetindeki girişimler yaptı. Pay dağılımının devamı şöyle:
- Orta-yüksek teknoloji: yüzde 40,7
- Orta-düşük teknoloji: yüzde 7,2
- Düşük teknoloji: yüzde 4,4
