Antalya'da 9-20 Kasım tarihleri arasında yapılan BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) enerji gündemi elektrikleşme, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği başlıklarında yoğunlaşıyor. Enerji Verimliliği Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Oğuz Can, Türkiye'nin bu alanlarda uygulama odaklı bir yaklaşım sergilediğini söyledi. Can'ın değerlendirmeleri AA muhabirine yaptığı açıklamaya dayanıyor.
COP31'de enerji alanında hangi başlıklar öne çıkıyor?
Oğuz Can'a göre konferansta elektrifikasyon, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği ön plana çıkıyor. Can, enerji dengelerinin yeniden şekillendiği bir dönemde çok sayıda etkileşimin yaşandığı bir konferansa tanıklık ettiklerini söyledi.
Can, daha önce takip ettiği altı konferansla kıyasladığında COP31'in katılımcı sayısı ve çeşitliliği açısından konjonktürel gelişmelerden etkilenmediğini belirtti.
COP31 neden "uygulama COP'u" olarak anılıyor?
Can, ana gündemin "uygulama COP'u" hedefi doğrultusunda şekillendiğini söyledi. Bu yönelimin başından beri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından ortaya konduğunu belirten Can, müzakerelerin hem organizasyon hem içerik bakımından önceki birçok COP'a göre daha etkin ilerlediğini ifade etti. Önümüzdeki günlerde müzakerelerin daha dinamik geçeceğini de sözlerine ekledi.
Elektrifikasyon neden önem kazanıyor?
Can, elektrifikasyonun önemini yapay zekâ kullanımının ve veri merkezlerinin artmasına, elektrikli araçların yaygınlaşmasına, ısı pompalarına ve sanayide hidrojenin rolüne bağlıyor. Dünyada toplam enerji tüketimi içinde elektriğin payı ortalama yüzde 20-23 düzeyinde.
Can'a göre "2035'te yüzde 35 elektrikleşme hedefi" de konferansın önemli başlıkları arasında. Bu hedef, Türkiye'nin COP31 için ortaya koyduğu hedeflerden biri olarak anılıyor.
Türkiye'nin enerji verimliliği hedefi nedir?
Can, 2040 hedefinde birincil enerji tüketiminde yüzde 40 enerji verimliliği öngörüldüğünü söyledi. Bunun dayanağı olarak Birinci Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı'nın başarıyla uygulanmasını gösterdi.
Can'a göre Türkiye, enerji yoğunluğunu üst üste iki kez yüzde 2'nin üzerinde azaltan iki ülkeden biri oldu. Bu veri planlamanın uygulamaya döndüğünü gösteriyor.
Yenilenebilir enerjide hedef ne?
Can, COP28'de yenilenebilir enerji kapasitesinin üç katına çıkarılması hedefinin konduğunu hatırlattı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 2040 milli enerji hedeflerinde 175 gigavatlık kurulum yer aldığını belirten Can, bu açıdan Türkiye'nin öncülük yaptığını söyledi.
Küresel enerji verimliliği artışı hedefin neresinde?
COP28'de dünyadaki yıllık enerji verimliliği artış hızının yüzde 2'den yüzde 4'e çıkarılması hedeflenmişti. Can'a göre Kovid-19 sonrasındaki sanayi gelişmeleri ve değişen enerji jeopolitiği nedeniyle bu oran artmak yerine yüzde 1,3'e geriledi.
Can, düşüşün en büyük nedeninin sanayideki verimlilik artışının binde 5 düzeylerine inmesi olduğunu söyledi. Elektrikleşme ile enerji verimliliğini "tahterevallinin iki ucu" olarak niteleyen Can, ikisinin de karbon sıfır hedefine ulaşmada önemli olduğunu vurguladı.
Binalar neden COP31'de öne çıkıyor?
Can, enerji kaynaklı emisyonların yaklaşık üçte birinin sanayiden, üçte birinin binalardan, yüzde 29 düzeyindeki bölümünün ise ulaştırmadan geldiğini söyledi. Bu nedenle binalara verilen önemi olumlu bulduğunu belirtti.
Türkiye'nin öncülüğünde COP kapsamında ilk kez Uluslararası Sürdürülebilir Bina Yarışması düzenlendi. Can, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü'nün yaptığı anlaşmaları, müzakereleri ve belirlediği yeni hedefleri "son derece olumlu ve anlamlı" olarak değerlendirdi.
Sıfır Atık ve döngüsel ekonomi konferansta nasıl yer buluyor?
Can, Emine Erdoğan'ın öncülük ettiği Sıfır Atık yaklaşımının da COP31 gündeminde yer aldığını, döngüsel ekonominin tartışılan başlıklardan biri olduğunu söyledi.
Konferans alanındaki geçici yapıların elektrik ihtiyacı, Emlak Konut'un EKA Enerji ve Teknoloji firması tarafından yüzde 100 biyodizel yakıtla karşılanıyor. Can'ın aktardığına göre bu yakıt, mutfaklardaki bitkisel atık yağların geri dönüştürülmesiyle elde ediliyor. Can, uygulamayı döngüsel ekonominin önemli örneklerinden biri olarak niteledi.
