Ukrayna Ombudsmanı Dmitro Lubinets, Rusya'nın işgali altındaki Herson bölgesinin Oleşki şehrinde yürütülen insani operasyon kapsamında sivillerin tahliyesi için gereken hazırlıkların tamamlandığını duyurdu. Lubinets, 30 Ekim'de sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, bölgeye girmek üzere 25 otobüs ile ambulansların hazır bekletildiğini belirtti. Ayrılmak isteyen herkese güvenli çıkış imkânı tanınacak, kalmak isteyenler ise insani yardımdan yararlanacak.
Lubinets, operasyonu Rusya İnsan Hakları Yüksek Komiseri Yana Lantratova ile birlikte yürüttüklerini söyledi. "Her şey şu anda yüksek seviyede hazırlanmış durumda. Oleşki şehrinin yerel sakinlerine insani yardım ulaştırıyoruz." ifadelerini kullanan Lubinets, ateşkes rejimine uyulmasının her iki taraf için de aynı derecede önemli olduğunu vurguladı.
Oleşki'den tahliye ne zaman yapılacak?
Tahliye, 30 Ekim'de başlıyor. Uluslararası basında yer alan haberlere göre Oleşki'den ayrılmak isteyen sakinler 30 Ekim'de yerel saatle 14.00'e kadar şehirden çıkabilecek. Ukrayna, ABD arabuluculuğundaki operasyonun son aşamaya girdiğini bildirdi. Bu süre için ayrıca bir uzatma açıklaması bulunmuyor.
Oleşki'den ayrılmak isteyenler nereye gidebilecek?
Sakinler, tercihlerine göre Ukrayna'nın denetimindeki bölgelere ya da Rusya'ya gidebilecek. Bu bilgiyi Melania Trump'ın basın ofisinin açıklamalarına dayandıran haberlere göre ulaşım koordineli şekilde sağlanacak. Ukrayna heyeti ise Belarus üzerinden Rusya'ya geçip karadan Oleşki'ye ulaştı. Ombudsman ofisine göre şehre cephe hattı ya da mayınlı nehir üzerinden ulaşım mümkün değil. Tahliye edilenlerin Ukrayna'ya aynı güzergâhla döneceği bildirildi.
Oleşki'deki ateşkes ne zaman başladı?
Ateşkes 27 Ekim'de başladı. Rusya Genelkurmay Başkanı Valeriy Gerasimov, Rus Silahlı Kuvvetlerinin 27 Ekim'de Moskova saatiyle 04.00'ten itibaren Herson yönünde saldırıları durduracağını ve geçici ateşkes uygulayacağını açıklamıştı. Ukrayna Genelkurmay Başkanlığı da aynı gün Kiev saatiyle 03.00'ten itibaren belirlenen bir alanda ateşkes ilan etmişti.
Radio Free Europe/Radio Liberty, ateşkesin üç gün boyunca, yani 27-29 Ekim arasında ihlal bildirilmeden sürdüğünü aktardı. Meduza ise 27 Ekim-1 Kasım arasını kapsadığını yazdı. Resmî bir uzatma ya da bitiş açıklaması doğrulanamadığından ateşkesin kesin süresi netleşmiş değil.
Oleşki ateşkesini kim sağladı?
Beyaz Saray, ABD Başkanı Donald Trump'ın eşi Melania Trump'ın Oleşki için özel bir ateşkes sağladığını duyurdu. Beyaz Saray açıklamasına göre Trump, iki taraf yönetimiyle doğrudan çalışarak koşulların belirlenmesine katkı verdi. Bazı basın organları süreçte Papa Leo'nun da rolü olduğunu yazdı; arabuluculuğun tek bir isme ait olup olmadığı tartışmalı.
Oleşki'de kaç kişi yaşıyor?
Melania Trump'ın ofisine göre şehirde 2 bin kişiden az sivil kalmış durumda. Beyaz Saray ise sayıyı yaklaşık 1.700 ile 2.000 arasında verdi. Bunların çoğunun yaşlılardan oluştuğu, yaklaşık 50 çocuğun da bulunduğu belirtiliyor. Savaş öncesinde şehirde yaklaşık 24 bin kişi yaşıyordu.
Oleşki'ye hangi yardımlar ulaştırılıyor?
Rus yetkili Lantratova, bölgeye on tonlarca insani yardım gönderildiğini açıkladı. Lantratova ayrıca şehirde mayın temizleme çalışmalarının tamamlandığını doğruladı. Ukrayna Ombudsmanı Lubinets de tahliye güzergâhlarının temizlendiğini ve insani yardım konvoyunun hazır olduğunu bildirmişti.
Oleşki sakinleri neden endişeli?
Bazı sakinler, Rusya topraklarından geçerken "filtrasyon" olarak adlandırılan zorlayıcı kontrollerle karşılaşmaktan çekiniyor. Bu endişe, uluslararası basında yer aldı. Operasyonda tarafsız gözlemci olarak Newsmax gazetecilerinin bulunacağı da Melania Trump'ın basın ofisi tarafından duyuruldu.
Oleşki neden insani kriz yaşıyor?
Oleşki, Rusya'nın 2022'deki işgalinin başında Rus kontrolüne geçti. Yaklaşık 10 kilometre uzaklıktaki Herson ise Ukrayna denetiminde. Haziran 2023'te Kahovka Barajı'nın yıkılması şehrin yaklaşık yüzde 90'ının sular altında kalmasına yol açtı. Kiev durumdan Rusya'yı sorumlu tutarken, Kremlin Ukrayna'nın insansız hava aracı saldırılarını işaret ediyor.
