İklim krizinin artık yalnızca çevreyle ilgili bir sorun olmadığı açık. Bugün karşı karşıya olduğumuz tablo, aynı zamanda demokrasilerin de önemli bir sınavı. Çünkü iklim değişikliği, uzun tartışmaları ve ertelenen kararları kabul etmeyen bir gerçeklik haline geldi.

Bilim insanlarının “Antroposen” (insan çağı) adını verdiği çağda yaşıyoruz. İnsan faaliyetleri artık gezegen üzerinde belirleyici bir güç ve bu faaliyetler yerküre sistemleri üzerinde jeolojik ölçekte kalıcı ve geri döndürülemez etkiler yaratıyor. Doğa da bunun karşılığını kuraklıklar, seller, fırtınalar ve yangınlarla veriyor. Kısacası doğa, bizim kararlarımızı beklemiyor.

Antroposen hiçbir zaman yalnızca bir yer bilim konusu değildi; küresel ısınmayı, türlerin yok oluşunu, okyanusların asidini tek bir terimde toplayan bir dünya görüşüydü. Ve işte tam bu yüzden, çevre bilimcinin siyasi sınava düştüğü yer burasıdır

COP31: Teknokratlar mı, halk mı?

Tam da bu nedenle COP31 yalnızca teknik bir iklim zirvesi değil. Aynı zamanda demokrasilerin ne kadar kapsayıcı ve hesap verebilir olduğunu gösteren önemli bir sınav. Eğer iklim politikaları yalnızca uzmanların ve bürokratların kapalı toplantılarında şekillenirse, bu krizden en fazla etkilenen toplumların sesi yine duyulmayacaktır.

Bugün asıl soru şu: İklim politikalarını kim belirleyecek? Sadece teknokratlar mı, yoksa yurttaşlar da söz sahibi olacak mı?

Sessizlik Boğazımızda: Bir Demokrasi Krizi

Demokrasi, yalnızca insanların haklarını değil, yaşamı sürdüren doğal sistemi de koruyacak mekanizmalar üretmek zorunda. Çünkü iklim krizinin sonuçları bugünün seçmenlerini olduğu kadar gelecek kuşakları da etkiliyor.

Bu noktada üç temel ilke öne çıkıyor.

İlk olarak şeffaflık gerekiyor. İklim için ayrılan kaynakların nereye ve hangi koşullarla aktarıldığı toplum tarafından bilinmeli. Aksi halde “yeşil dönüşüm” adı altında yeni eşitsizlikler ortaya çıkabilir.

İkinci olarak katılım şart. Yerli halklar, gençler ve yoksul kent toplulukları karar süreçlerinde yalnızca dinlenen taraflar değil, kararların gerçek ortakları olmalıdır. Çünkü iklim krizinin en ağır yükünü onlar taşıyor.

Üçüncü olarak hesap verebilirlik gerekiyor. Devletlerin verdikleri iklim sözleri sadece kâğıt üzerinde kalmamalı. Verilen sözlerin tutulup tutulmadığı açık biçimde takip edilmeli ve sorgulanmalıdır.

Demokrasinin Sonbaharı

COP31’de alınacak kararlar yalnızca emisyon hedeflerini belirlemeyecek. Aynı zamanda demokrasinin geleceğine ilişkin de önemli bir mesaj verecek. İklim krizine ortak akıl ve katılımla çözüm üretebilirsek, daha güçlü bir gelecek kurabiliriz. Aksi halde hem çevresel hem de demokratik sorunların derinleştiği bir döneme girme riskiyle karşı karşıyayız.

Antroposen bize doğanın sessiz olmadığını gösterdi. Şimdi sıra siyasette. Çünkü kaybedeceğimiz şey yalnızca iklim değil; ortak geleceğimizi birlikte inşa etme yeteneğimiz de olabilir.

Ve o yeteneği yitirdiğimiz gün, demokrasinin de son baharını yaşamış olacağız.