Amerika Birleşik Devletleri’nde yapılan son seçimler yalnızca ekonomik vaatlerin, göç politikalarının veya dış politika tartışmalarının öne çıktığı bir siyasi mücadele olarak görülmemelidir. Bu seçimler aynı zamanda Amerikan toplumunda yıllardır varlığını sürdüren kimlik çatışmalarını, kültürel kutuplaşmayı ve özellikle İslamofobi’nin siyasi alandaki etkisini gözler önüne seren önemli bir toplumsal gösterge niteliği taşıyor.
Sandıktan çıkan sonuç kadar, seçim sürecinde kullanılan söylemler de demokrasinin hangi yönde evrildiğine dair önemli ipuçları verdi. ABD’deki son seçimleri yalnızca ekonomi, göç ya da dış politika başlıklarıyla açıklamak, seçimin asıl siyasal anlamını perdelemektir. Bu seçimler; kimlik çatışmalarını, kültürel kutuplaşmayı ve İslamofobi’nin siyasal söylem içindeki kurucu rolünü açığa çıkardı. Sandık sonuçları kadar kampanya dili de demokrasinin çoğulculuk yönünde mi, yoksa korku ve dışlama ekseninde mi ilerlediğini gösterdi.
11 Eylül saldırılarının ardından ABD’de Müslümanlara yönelik açık ya da örtülü bir söylemin kurumsal ve toplumsal düzeyde güç kazandığı bilinen bir gerçek. Aradan geçen yirmi yılı aşkın süreye rağmen, birçok siyasetçinin seçim kampanyalarında İslâm’ı doğrudan ya da dolaylı biçimde güvenlik tehdidiyle ilişkilendiren dili terk etmediği görülüyor. Oysa milyonlarca Müslüman Amerikalı, ülkenin ekonomik, akademik ve sosyal hayatının ayrılmaz bir parçası haline gelmiş durumda. Buna rağmen seçim dönemleri geldiğinde Müslüman kimliği sıklıkla bir “öteki” unsuru olarak yeniden üretiliyor.
Son seçimlerde de bu eğilimin izlerini görmek mümkündü. Özellikle göç tartışmaları sırasında kullanılan bazı söylemler, yalnızca düzensiz göçmenleri değil aynı zamanda Müslüman kökenli toplulukları da hedef alan bir atmosfer oluşturdu. Güvenlik kaygıları üzerinden yürütülen kampanyalar, toplumdaki korku ve endişeleri siyasi desteğe dönüştürmenin bir aracı haline geldi. Tarih bize göstermiştir ki korku üzerinden siyaset yapmak, kısa vadede oy kazandırabilir; ancak uzun vadede toplumsal birlikteliği zedeler.
Korku üzerinden oy devşirmek, demokratik ikna değil, toplumsal kaygının istismar edilmesidir; bedeli ise ortak yurttaşlık fikrinin aşınmasıdır.
İslamofobi’nin seçimlerdeki etkisi her zaman açık ve doğrudan olmayabilir. Günümüzde ayrımcı söylemler çoğu zaman daha örtülü biçimlerde karşımıza çıkıyor. “Amerikan değerlerini koruma”, “ulusal kimliği savunma” veya “sınır güvenliğini güçlendirme” gibi ifadeler, meşru siyasi talepler olarak sunulurken bazen belirli dini ve etnik grupları dışlayan alt mesajlar taşıyabiliyor. Bu nedenle İslamofobi artık yalnızca açık nefret söylemiyle değil, daha sofistike siyasi dil aracılığıyla da yeniden üretiliyor. Böylece ayrımcılık, kaba sloganlardan daha etkili olan örtük bir siyasal mekanizma halinde normalleştirilir. Söylem yumuşamıyor; yalnızca daha kabul edilebilir bir kılığa sokuluyor.
Öte yandan son seçimlerin dikkat çekici yönlerinden biri, Müslüman seçmenlerin siyasi ağırlığının giderek artması oldu. Michigan, Pennsylvania ve Minnesota gibi eyaletlerde yaşayan Müslüman topluluklar, seçim sonuçlarını etkileyebilecek bir seçmen kitlesi haline geldiler. Bu durum, siyasi partilerin Müslüman seçmenleri tamamen görmezden gelmesini zorlaştırıyor. Yıllar boyunca yalnızca seçim dönemlerinde hatırlanan bu topluluklar, artık dış politika, sivil haklar ve ayrımcılıkla mücadele konusunda daha güçlü talepler dile getiriyor. Demokratik temsil, seçimden seçime verilen vaatlerden ibaret değildir.
Özellikle Gazze savaşı ve Orta Doğu politikaları, Müslüman seçmenlerin oy tercihlerini önemli ölçüde etkiledi. Birçok Müslüman Amerikalı için mesele artık yalnızca ekonomik performans ya da iç politika değil; aynı zamanda insan hakları, uluslararası hukuk ve Amerikan yönetimlerinin dış politikadaki tutarsızlığıdır. Bu durum, ABD siyasetinde uzun zamandır ihmal edilen bir seçmen grubunun daha görünür hale geldiğini gösteriyor.
Burada asıl dikkat çekici olan nokta, İslamofobi’nin yalnızca Müslümanların sorunu olmamasıdır. Bu terim artık ayrımcılığa uğrayan her grup için kullanılabilir hale gelmiştir. Bir toplumda herhangi bir grubun dini kimliği nedeniyle dışlanması, demokratik değerlerin bütünü açısından tehlikelidir. Çünkü ayrımcılık bir kez normalleştiğinde hedef aldığı gruplar değişebilir; fakat ortaya çıkan hasar tüm toplumun ortak kaybı olur. ABD’nin tarihsel olarak güçlü yönlerinden biri farklı kimlikleri ortak vatandaşlık anlayışı altında bir araya getirebilmesiydi. İslamofobi’nin siyasette araçsallaştırılması ise bu geleneği aşındırmaktadır.
Sandıklar yalnızca iktidarları belirlemez; kimin tam anlamıyla yurttaş sayılacağını da ilan eder.
