Geçtiğimiz günlerde televizyonculuğun geldiği noktayı anlatan bir yazı kaleme almış, sektörün büyük bir krize sürüklendiğini söylemiştim. Bugün yaşananlar, o uyarılarımın ne kadar yerinde olduğunu gösteriyor.
Peki bu kriz nasıl başladı?
İlk sinyaller mayıs ayında geldi. Kanallar, bölüm maliyetleri 20-30 milyon liraya ulaşan yapımlardan bütçe indirimi istedi. Ekim ayında reklam gelirleri son 30 yılın en düşük seviyesine geriledi. Ardından dizilerin yeni bölümleri yayın akışından çıkarılmaya başlandı.
2022-2023 sezonunda 57 olan dizi sayısı, 2025-2026 sezonunda 36'ya geriledi. Bölüm başına ortalama maliyet ise 14 milyon liradan 22,5 milyon liraya çıktı.
Bugün kanallar yüzde 25'e varan bütçe indirimi istiyor. 30-40 milyon lirayı bulan maliyetler karşılanamayınca yapımcılar oyuncu ücretlerinden, ikinci ekiplerden ve çekim sürelerinden tasarrufa yöneliyor.
Ancak bu krizin bütün faturasını oyunculara kesmek doğru değil. Yıllarca bu ücret politikalarını kabul eden, astronomik bütçelerle iş yapan kanallar ve yapımcılar da sorumluluğu üstlenmeli.
Yıllarca televizyon yönetiminde görev almış biri olarak söylüyorum: Televizyonculuğun temelinde programcılık vardır. Bunu unutanlar krizi büyüttü.
140 DAKİKALIK DİZİ OLUR MU?
Türk dizileri 90 dakikalardan 120-140 dakikalara kadar uzadı. Neden? Daha fazla reklam kuşağı, daha fazla gelir hesabı!
Heyecanlı bir sahnenin ardından müzik başlıyor. İki karakter dakikalarca birbirinin yüzüne bakıyor, kamera birinden diğerine geçiyor. Bazen üç dakika boyunca hiçbir şey olmuyor!
Gerçek hayatta insanlar birbirine bu kadar uzun süre bakmıyor. Bunun adı senaryo mu, yoksa süreyi doldurmak mı?
Dizi süreleri kesinlikle kısaltılmalı. Daha kısa, tempolu ve kaliteli işler yapılmalı.
BİR DE SENARYO KRİZİ VAR!
Ekranlarda birbirinin kopyası diziler izliyoruz: Aldatmalar, sokak kavgaları, çeteleşmeler, silahlı saldırılar, töre ve aşiret hikâyeleri, mafyalaşma, imkânsız aşklar... Yalılar, konaklar, bitmeyen entrikalar...
Allah aşkına, başka hikâyeler yok mu? Senaristler yeni konular bulmakta bu kadar mı zorlanıyor? İzleyici aynı hikâyeleri farklı oyuncularla izlemek istemiyor.
ESKİ TELEVİZYONCULUĞA DÖNÜN!
Eskiden olduğu gibi talk showlara, yarışma, haber ve tartışma programlarına, eğlence içeriklerine yeniden ağırlık verilmeli. Prime time kuşağı sadece dizilere teslim edilmemeli.
Televizyon sadece dizilerden ibaret değil. Bu katı fikrinizden vazgeçin! Eski alışkanlıklarınızdan sıyrılın; yeni dünyanın izleyiciden ve televizyonculuktan beklentilerini anlayın. Dijital dünyada ilgi gören, farklı yaş gruplarına hitap eden içerikleri ekranlara taşıyın.
Gençlerin önemli bir bölümü artık dizilere eskisi kadar meraklı değil; farklı, hızlı tüketilebilen ve kendisine hitap eden programlar istiyor. Bunu görmezden gelemezsiniz.
Diziler tamamen bitsin demiyorum. Ancak her kanalda aynı uzunlukta, birbirine benzeyen senaryolarla izleyicinin karşısına çıkmanın anlamı kalmadı.
Bir de yayın akışındaki bitmek bilmeyen tekrarlar var. Gündüz aynı programların tekrarları, akşam uzun uzun diziler... Bu anlayışla izleyiciyi ekranda tutamaz, aksine televizyondan uzaklaştırırsınız.
Türk dizilerinin yurt dışı satışlarından önemli gelirler elde etmesi, mevcut sistemi sorgulamamıza engel değil.
Televizyon yönetiminde görev almış biri olarak söylüyorum:
Televizyonculuk sadece dizi çekmekten ibaret değildir. Programcılığı yeniden hatırlamak zorundasınız.
Bugün maliyetlerle başlayan kriz, yarın izleyici kaybıyla büyüyecek. İzleyiciyi kaybederseniz reklam vereni de kaybedersiniz. O gün yayınlayacak diziniz olsa bile ekran başında kimseyi bulamayabilirsiniz.
İş işten geçmeden yayın politikanızı değiştirin. Televizyonu yeniden izleyicinin ilgisini çeken, yaşayan ve üreten bir mecra hâline getirin!
